بررسی مفهوم استغناء در منطقالطیر عطار و تأثیر آموزههای کلامی بر آن | ||
| مجله ادیان و عرفان | ||
| دوره 54، شماره 1، شهریور 1400، صفحه 41-19 اصل مقاله (411.01 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jrm.2021.325891.630211 | ||
| نویسندگان | ||
| علی اشرف امامی* 1؛ امیر یوسفی2 | ||
| 1دانشیار گروه ادیان و عرفان دانشگاه فردوسی مشهد | ||
| 2دانشجوی دکتری ادیان و عرفان. دانشکده الهیات. دانشگاه فردوسی مشهد | ||
| چکیده | ||
| در این مقاله ابتدا معانی مختلف استغناء در ادبیات صوفیه و سپس تعریف عطار، مبنی بر استغناءِ حق بررسی شده و ریشههای کلامی این مفهوم مورد بحث قرار گرفته که چگونه این مفهوم از آموزههای ابوالحسن اشعری برخاسته است و همان معنی نزد اشاعره از بیعلتی حق و موقوف نبودن حق به علت و اغراض در اشعار عطار، در قالب مفهوم استغناء دیده میشود. سپس به ذکر نمونههای مشابه یا عینی این مفهوم در دیگر آثار عرفانی چون گلشن راز شبستری، پرداخته شده است. عطار برای اولینبار به صراحت چنین مفهومی را جزئی از مقامات هفتگانۀ سلوک قرار داده است، با اینحال برخی، تعبیر نادرستی از استغناءِ مورد نظر عطار داشتهاند و منظور از آنرا استغناءِ سالک دانستهاند. برای درک استغناء، ابتدا مفاهیم زمینهای چون مالکالملک بودن، مشیئتِ مطلقِ حق و بیعلّتی در کنار حکمت آن واکاوی گردید. استغناءِ نزد عطار، استغناءِ حق است؛ چنانکه او را وجودی بینیاز به تصویر میکشد و این بینیازی به نتایجی چون خوف از سرانجام خود و حیرت سالک از فعل الهی، کمرنگ شدن نقش ریاضات و عبادات میانجامد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| استغناء؛ کلام اشعری؛ مالکالملک؛ منطق الطیر | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 942 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 729 |
||