حساسیت کرانهای رودخانۀ حاجیعرب بویینزهرا به فرسایش و افزایش مخاطرات آن | ||
| مدیریت مخاطرات محیطی | ||
| دوره 8، شماره 2، تابستان 1400، صفحه 137-155 اصل مقاله (1.07 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی کاربردی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhsci.2021.322479.646 | ||
| نویسندگان | ||
| فاطمه نجف زاده* 1؛ محمد مهدی حسین زاده2؛ سیاوش شایان3 | ||
| 1دانشآموختۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران | ||
| 2دانشیار دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران | ||
| 3دانشیار دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| عوامل انسانی و طبیعی سبب خروج رودخانه از حالت تعادل میشود. این موضوع، تغییرات فرسایش و رسوبگذاری را در پی دارد. یکی از شکلهای فرسایش در رودخانهها فرسایش کنارهای است که میتواند پلان و مورفومتری رودخانه را تغییر دهد و بهواسطۀ این تغییرات، مخاطرات مختلفی از جمله تغییر مورفومتری کانال و تولید رسوب را در پی داشته باشد. هدف پژوهش حاضر، بررسی پایداری کرانههای رودخانۀ حاجیعرب در شهرستان بویینزهرا در استان قزوین است. بدین منظور از شاخص فرسایش بالقوۀ کرانۀ رود اکلاهما اوزارک OSEPI)) استفاده شده که یکی از شاخصهای روش ارزیابی سریع ژئومورفیک (RGA) است. با توجه به مورفومتری مجرا و شرایط محیط رودخانه هشت بازه انتخاب شد. پارامترهای مؤثر در پایداری کرانهها با توجه به شاخص OSEPI امتیازدهی شدند. بازهها از نظر حساسیت به فرسایش طبقهبندی شدند. بهمنظور بررسی پراکندگی دادهها و میزان همبستگی آنها از تحلیلهای آماری استفاده شد. این شاخص اولین بار در ایران روی رودخانۀ حاجیعرب بهکار رفت و نتایج تحقیق نشان داد که ناپایدارترین بازهها تحت تأثیر پارامتر درصد ارتفاع کرانه با زاویۀ بیش از 80 درجه و قوس رود بودهاند. همچنین پایداری بسیار زیاد برخی بازهها تحت تأثیر پارامتر پوشش گیاهی و قوس رود است. با توجه به امتیاز نسبی، پوشش گیاهی چوبی حاشیۀ رود در هر دو کرانه، مؤثرترین عامل در پایداری کرانههاست و سپس قوس رود در کرانۀ چپ و درصد ارتفاع کرانه، قوس رود و رسوبات منفصل به یک اندازه در کرانۀ راست تأثیرگذار بودهاند. بهطور کلی میتوان گفت در کرانههای رودخانۀ حاجیعرب وضعیت پایداری متوسط غالب است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بویینزهرا؛ پایداری کرانه؛ حساسیت کانال؛ رودخانۀ حاجیعرب؛ فرسایش رودخانهای | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 588 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 554 |
||