علل وقوع زلزله از نگاه متقدمان دورۀ اسلامی (اواخر قرن دوم تا یازدهم) و کیفیت توجه به مخاطرات آن | ||
| مدیریت مخاطرات محیطی | ||
| دوره 8، شماره 1، بهار 1400، صفحه 63-79 اصل مقاله (555.34 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی بنیادی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhsci.2021.317526.622 | ||
| نویسندگان | ||
| خلیل اله بیات* 1؛ فخرالدین احمدی دانش آشتیانی2؛ عبدالرسول عمادی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری تاریخ علم دورۀ اسلامی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی | ||
| 2دانشیار دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی، عمران مهندسی زلزله | ||
| 3استاد مدعو تاریخ علم دورۀ اسلامی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی | ||
| چکیده | ||
| گمان غالب بر آن است که مسلمانان نظریۀ «بخارِ تر و خشک» یا «اَبخَرِه و اَدخَنِه» را بهعنوان عامل وقوع زلزله از ارسطو اخذ کردهاند. این نظر خالی از حقیقت نیست، اما آشکارا تلاشهای دانشمندان دورۀ اسلامی در تبیین زلزله را از طریق ارائۀ نظریههای جدید نادیده میگیرد. پژوهش پیش رو درصدد یافتن پاسخ این پرسش است که متقدمان دورۀ اسلامی در تبیین عوامل طبیعی وقوع زلزله بهمثابۀ مخاطرۀ طبیعی چه نوآوریهایی داشتهاند؟ این تحقیق با روش پژوهش تاریخی به جستوجوی در آثار دانشمندان اواخر قرن دوم تا قرن یازدهم هجری میپردازد و با گردآوری و توصیف دادههای مکتوب آنها را طبقهبندی و تجزیهوتحلیل میکند. یافتههای تحقیق حاکی از آن است که مسلمانان با شرح و بسط، استدلال، تبیین و پذیرش بخارِ تر و خشک و با آگاهی از ضعف این نظریه در پاسخدهی به پرسشهای مقدرِ خود دربارۀ زلزله، شش نظریۀ دیگر را هم در کنار آن عرضه داشتهاند. این نظریهها شامل «آبِ باران و بیبارانی»،«ریزشِ غارها و گودالهای بزرگ زیرِ زمین»،«افتادن کوهها، ریزش قلل و دماغۀ ارتفاعات»، «باد روی زمین یا فشار هوا»، «نور (حرارت یا آتش)» و «سقوط شهابسنگ» میشود. طرح این نظریههای نوآورانه، از استقلال فکری و فلسفی دانشمندان مسلمان در تبیین پدیدۀ زلزله حکایت دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تاریخ زلزلهشناسی؛ زلزله؛ زمینلرزه؛ عوامل وقوع زلزله؛ مخاطرات طبیعی زلزله؛ نظریههای دورۀ اسلامی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,145 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 590 |
||