نظام نیارش گنبدخانة کهن کاشان (گنبدخانه مسجد جمعه) | ||
| نشریه هنرهای زیبا: معماری و شهرسازی | ||
| دوره 25، شماره 3، پاییز 1399، صفحه 73-86 اصل مقاله (18.91 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jfaup.2021.312670.672544 | ||
| نویسندگان | ||
| بابک عالمی* 1؛ صدیقه کمالی زارچی2 | ||
| 1عضو هیت علمی دانشکده معماری و هنر دانشگاه کاشان و مدیر اجرایی مجله مطالعات معماری ایران | ||
| 2دانشکده معماری و شهر سازی/ دانشگاه شهید بهشتی | ||
| چکیده | ||
| گنبد، فرمی است که تأثیر بسزایی در شکلگیری ساختارها و مناظر معماری ایران دارد. شناخت انواع، شیوههای ساخت، و عملکرد سازهای آن همواره دغدغه معماران و محققان بودهاست. این پژوهش، به گنبدخانه مسجد جامع کاشان، از معدود بناهای کهن و پابرجا پس از زلزلههای ویرانگر منطقه پرداختهاست. تاکنون به معماری و فنساخت این بنا پرداخته نشده است و بررسی آن نمایانگر تمایزاتی با گنبدهای مشابه است. هدف پژوهش، مستندنگاری، بررسی پیشینة تاریخی، تزیینات و شیوة ساخت این گنبدخانه است. راهبرد پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و تفسیری-تاریخی است. پژوهش با حضور در بنا، کار میدانی و همچنین مطالعه منابع کتابخانهای و اسناد شفاهی برای کنترل یافتهها و درک فنون بهکاررفته و آگاهی از فرایند ساخت انجامشدهاست. یافتههای پژوهش نشانمیدهد که گنبد متعلق به دوره ایلخانی و بهصورت دوپوسته گسسته است که با استفاده از فنِ شاهنگ و زنجیر و شابلون متحرک ساختهشده؛ شکل قوس گنبد داخلی، منحنی ریسمان آویختهاست. نتایج پژوهش ضمن شناسایى دقیق اجزا و چگونگى کاربرد مصالح و خشخاشىها در گنبد، نشانگر تشابه سلسله مراتب فن ساخت در منطقه، در مقایسه با گنبدخانهی چند بنای همدوره خود است. تزئینات ایوان و محراب، نمونه منحصربهفردی از کاربندی و مقرنس است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مسجد جمعه کاشان؛ فضای گنبدخانه؛ فن ساخت گنبد؛ گنبد دوپوسته گسسته؛ فن شاهنگ و زنجیر | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,518 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,947 |
||