واکاوی آبراهه ها و نظام زهکشی آب در تختجمشید | ||
| نشریه هنرهای زیبا: معماری و شهرسازی | ||
| دوره 25، شماره 3، پاییز 1399، صفحه 37-49 اصل مقاله (18.92 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jfaup.2020.299173.672421 | ||
| نویسندگان | ||
| الهام اندرودی* 1؛ محمدحسن طالبیان2؛ مژده رشیدی2؛ سمانه معصومی تبار2 | ||
| 1استادیار دانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران | ||
| 2دانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| ”پارسه“ یا تخت جمشید مهمترین اثر هخامنشیان بین 510 تا 330 ق.م. است که همچون مجموعهای حکومتی-اداری و آیینی بر روی صفهای عظیم بنا شده است. نظام زهکشی ساختمانها و روان آبهای تخت جمشید از دامنهی کوه رحمت تا دشت مرودشت به شکل شبکهی پیچیده ای از آبراههها منحصر به فرد است و بدست اشمیت (1342)، تجویدی (1355)، عسکری (1383-85) و اسدی (1395) کاوش شده است. این پژوهش با هدف شناخت نظام کالبدی-کارکردی زهکشی در تخت جمشید، به تک نگاری شبکهی آبراههها پرداخته است. یافتهها نشان میدهد که مجراها دارای کارکردهای مختلف انتقال آب بام از ناودانی درجاساخت، روان آب سطح زمین، شاخههای اتصال فرعی، و آبراهههای سراسری اصلی به شکل روباز، سربسته با یا بدون هواکش هستند. ساختار آنها با سنگ یکپارچه زبره تراش یا پاکتراش یا تخته سنگچین است. اختلاف ارتفاع کف ابتدا و انتهای بلندترین آبراه حدود 7- متر و شیب متوسط مجراها 2% الی 4% است اما شیب برخی به 30% هم میرسد تا جریان آب پیوسته در شبکهی آبراههها با اختلاف ارتفاع مختلف باایجاد شکست در مسیر حفظ شود. مورفولوژی آبراههها به ویژه دو شاخهی اصلی شرقی-غربی و شاخهی شمالی-جنوبی، طرح ریزی یکپارچهی کاخهای ادوار مختلف (مطابق نظر ارنست هرتسفلد) را نشان میدهد اما بر تغییرات موضعی (همانند نظر اریک اشمیت) تأکید دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| هخامنشیان؛ تختجمشید؛ آبراهه ها و مجراهای آب؛ نظام زهکشی؛ ساختارهای سنگی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,610 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 3,262 |
||