تفکیک نقش عوامل درونی و بیرونی در وردایی دههای بارش سالانۀ ایرانزمین طی چهار دهۀ اخیر (1394-1355) | ||
| پژوهش های جغرافیای طبیعی | ||
| دوره 53، شماره 1، بهار 1400، صفحه 91-107 اصل مقاله (685.07 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله کامل | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jphgr.2021.304776.1007529 | ||
| نویسندگان | ||
| حسین عساکره* 1؛ سیدابوالفضل مسعودیان2؛ فاطمه ترکارانی3 | ||
| 1استاد اقلیم شناسی، گروه جغرافیا، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران | ||
| 2استاد اقلیم شناسی، گروه جغرافیا، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| 3دانشجوی دکتری اقلیم شناسی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران | ||
| چکیده | ||
| طی سدۀ گذشته، اقلیم به گونههای مختلفی تغییر یافته است. این روند تغییرات احتمالاً برای آینده ادامه خواهد داشت. یکیاز جلوههای تغییر اقلیم در وردایی رفتار دههای بارش قابل ردیابی است. بهمنظور ردیابی وردایی بارش ایران طی چهار دهۀ اخیر (1355-1394) و تفکیک تغییرپذیری متأثر از مختصات (موقعیت) جغرافیایی (طول جغرافیایی و عرض جغرافیایی) و توپوگرافی (ارتفاع، جهت، و میزان شیب دامنهها)، بهعنوان عوامل درونی مؤثر بر بارش، از الگوی رگرسیون خطی چندمتغیره استفاده شد. بدین ترتیب، بارش متأثر از مختصات جغرافیایی- عوامل توپوگرافیک برای هر دهه از میانگین بارش دههای تفکیک شد و الگوی مکانی بارش حاصل از عوامل بیرونی اقلیم بارشی بهدست آمد. بنابراین، تغییرات دهه به دهۀ بارش در ارتباط با عوامل بیرونی مورد مداقه قرار گرفت. نتایج نشان داد طی چهار دهۀ اخیر تأثیر عوامل بیرونی مؤثر بر بارندگی ایران موجب کاهش پهنههای بارشی شدهاند؛ بهطوریکه از اولین دهۀ مورد بررسی (1355-1364) به سمت دهۀ انتهایی (1385-1394) سهم عوامل بیرونی در وردایی بارش افزونتر شده است. بعد از دهۀ دوم تأثیر عوامل بیرونی حتی نسبت به میانگین کل افزایش داشته است؛ بهطوریکه در دهۀ اول 4/54 درصد و در دهۀ آخر نزدیک به 60 درصد از گسترۀ کشور با وردایی بارش حاصل از عوامل بیرونی مواجه بوده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ایران؛ بارش؛ تغییر اقلیم؛ تغییرپذیری دهه ای؛ وردایی بارش | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,553 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,110 |
||