مقایسۀ تطبیقی جایگاه زنان در مجالس موسیقی دورۀ تیموری و صفویه بر اساس نگارههای برجای مانده | ||
| زن در فرهنگ و هنر | ||
| دوره 12، شماره 3، پاییز 1399، صفحه 437-462 اصل مقاله (2.09 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jwica.2021.314731.1508 | ||
| نویسندگان | ||
| حبیب شهبازی شیران1؛ سید مهدی حسینی نیا* 2؛ اسماعیل معروفی اقدم3؛ زهرا نصراللهی4 | ||
| 1استادیار گروه باستان شناسی، دانشکدة علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران | ||
| 2دانشآموختة دکتری باستان شناسی، دانشکدة علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران | ||
| 3دانشآموختة دکتری باستان شناسی، دانشکدة علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران | ||
| 4کارشناسی ارشد باستان شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران | ||
| چکیده | ||
| در زمان حکومت تیموریان، هنر نقاشی به چنان درجهای از تکوین و تکامل رسید که الگویی برای کل مکاتب آیندة نقاشی ایران شد. با توجه به رویکرد حکمرانان تیموری، شاهد بلوغ و کمال موسیقی در این دوره هستیم که با مطالعه در نگارههای موجود، میتوان به نکات بسیار پراهمیت و مطرح حیات موسیقیایی، از جمله جلوت و ملازمت زنان نوازنده و سازها و ابداعات این هنر، در این دوره پی برد. در تاریخ ایران پس از اسلام، عصر صفوی هم به لحاظ دگرگونیهای مهم سیاسیـ فرهنگی و اجتماعی نقطة عطفی محسوب میشود و نگارگری صفویه نیز، مانند سایر شاخههای هنری، از این قاعدۀ مستثنا نبوده است. نوشتۀ حاضر بر آن است تا با رویکرد تطبیقی و به روش توصیفیـ تحلیلی و تاریخی و با استناد به منابع کتابخانهای و اسناد موزهایِ برجایمانده از روزگار تیموریان و صفویان، هویت و جایگاه اجتماعی زنان نوازنده را به صورت تطبیقی بررسی و تبیین کند. سؤال اصلی این پژوهش بدین صورت مطرح میشود؛ نگاه دو سلسله به زنان نوازنده در آثار هنری چگونه تببین یافته است؟ مطالعات صورتگرفته نشان میدهد که بهرغم شباهت نقشهای این دو دوره با یکدیگر، معالوصف در عصر صفوی بزرگداری و احترام به مقام زن و نوازنده نسبت به دورۀ تیموریان بیشتر بوده است. در عصر تیموری، زنان نوازنده در مجالس آرام و بدون هیاهو همراه با پادشاه و معمولاً در ردة پایین مجلس به نمایش درآمدهاند. در اوایل دورة صفویه، زنان همراه مردان درباری و نزدیک شخص شاه و در اواخر این دوره نیز در صحنههای شلوغ به تصویر کشیده شدهاند؛ درحالیکه به جای نوازندگی بیشتر به رقص میپردازند و جایگاهشان تنزلی مقطعی به خود دیده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تیموری؛ زنان نوازنده؛ صفوی؛ مجالس موسیقی؛ نگارگری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,233 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,596 |
||