تأثیرپذیری رژیم سیلاب از تغییرات بارش و کاربری زمین در آبخیز چشمهکیله | ||
| مجله اکوهیدرولوژی | ||
| مقاله 16، دوره 8، شماره 1، بهار 1400، صفحه 221-234 اصل مقاله (1.32 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ije.2021.312459.1402 | ||
| نویسندگان | ||
| علی نصیری خیاوی1؛ مهدی وفاخواه* 2؛ سید حمیدرضا صادقی2 | ||
| 1دانشجوی دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس | ||
| 2استاد، گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس | ||
| چکیده | ||
| ارزیابی تأثیر تغییرات بارش و کاربری زمین بر سیلاب از مسائل اساسی در مدیریت آبخیز است. حال آنکه تأثیر همزمان آنها کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیرپذیری سیلاب از رژیم بارش و کاربریهای زمین در آبخیز چشمهکیله تنکابن صورت پذیرفته است. برای انجام پژوهش حاضر از دادههای پنج ایستگاه هواشناسی موجود در منطقه و آبسنجی هراتبر استفاده شد. ابتدا نقشههای کاربری اراضی سالهای 1984، 2001 و 2017 با استفاده از الگوریتم جنگل تصادفی در سامانۀ Earth Engine تهیه شد. سپس، برای بررسی تأثیرپذیری سیلاب نسبت به رژیم بارش از مؤلفههای بارش و دبی استفاده شد. بهمنظور برآورد کمّی شاخصهای سیلابی کمینه و بیشینه و منحنی تداوم جریان از نرمافزار IHA 7.1 و رویکرد EFC استفاده شد. بررسی تأثیر متغیرهای رژیم بارش بر سیلاب نشان داد روند معناداری در دادههای بارش در دورۀ آماری وجود ندارد. از طرفی، سطح کاربری جنگل در سال 2017 نسبت به سال 1984 حدود 25/21 درصد کاهش یافته، ولی کاربریهای مرتع، کشاورزی و مناطق مسکونی بهترتیب 16/24، 00/315 و 47/225 درصد افزایش یافته است. درصد اختلاف شاخصهای بیشینۀ 1، 3، 7، 30 و 90 روزه، میزان دبی و بیشینۀ سیلاب سالانه در سال 2017 نسبت به سال 1984 بهترتیب 17/193، 02/156، 87/124، 22/77، 93/57، 22/197 و 66/207 درصد افزایش داشته که نشاندهندۀ تأثیرپذیری شاخصهای جریان سیلابی از تغییرات کاربریها است. از نتایج پژوهش حاضر میتوان نتیجه گرفت که تغییرات کاربری زمین آثار زیانباری بر حفاظت منابع خاک و آب و بهطبع، بر تعادل اکولوژیک و هیدرولوژیک حوضۀ آبخیز دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اکوهیدرولوژی؛ حفاظت خاک و آب؛ رژیم بارش؛ شاخص های سیلابی؛ مدیریت سیلاب | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,134 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 913 |
||