باستان شناسی و گونه شناسی دستکندهای خُرّمی فارس؛ آثاری برای جهانی شدن | ||
| نشریه دانشجویی ایران شناسی | ||
| مقاله 7، دوره 2، شماره 3 - شماره پیاپی 5، پاییز 1399، صفحه 38-56 اصل مقاله (1.35 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| نویسنده | ||
| جابر حیدری فرد* | ||
| دانش آموخته کارشناسی ارشد ایران شناسی، دانشگاه بین المللی امام رضا | ||
| چکیده | ||
| معماری دستکند به دلیل دربرداشتن ویژگیهای باستانشناختی و هنر اقوام ایرانی در پیوند با طبیعت، همچنین استفاده بهینه از توانمندیهای بومی در شناسایی تحولات تاریخی ایران بسیار مهم و شایسته پژوهش است. با توجه به اینکه مطالعات محدودی در این خصوص در فارس انجام شده است، این پژوهش به مطالعه موردی این گونه از معماری در خرّمی فارس میپردازد. خرّمی (صفاشهر) از شهرهای تاریخی و کهن ایران است که در شهرستان خّرمبید در شمال استان فارس واقع شده و آثار تاریخی کشفشده در آن متعلق به دوره های گوناگون تاریخی است. شمارگان دستکندهای کشفشده در این منطقه تاریخی، تا کنون به 3300 مورد رسیده و با توجه به بررسیهای باستانشناختی، تاریخ ساخت آنها از دوران باستان آغاز شده و تا اواخر دوره قاجار استمرار یافته است. لذا معرفی، گاهنگاری، گونه شناسی و همچنین بررسی ساختار گونه شناسی و هنر ناملموس سنتی و بومی این شیوه از معماری در خرّمی فارس (همگی بر پایه نویافتههای علمی و باستانشناختی) هدف این پژوهش است. ساختارشناسی دستکندهای تاریخی خرّمی اعم از نوع کاربری و معماری (سکونتگاهی، دامپروری، مخفیگاهی، دفاعی و امنیتی، تدفینی و ذخیره گاهی)، بهعنوان میراث فرهنگی ملموس؛ و چگونگی هنر بومی و سنتهای مردمان این منطقه به عنوان میراث فرهنگی ناملموس؛ در این پژوهش مورد بررسی قرار می گیرد. نتایج و یافته های این پژوهش نشان میدهد که دستکندهای خرّمی فارس از جهت ژرفـا، گونه شنـاسی، کاربـری، ساختـار و نظام شبـکه ای و طبقـاتی، و خصوصاً شمارگان بی نظیر در سطح ایران از یک سو؛ و از جهت هنرهای بومی معماری و ادوار گوناگون تاریخگذاری شده برای آن از سوی دیگر؛ منحصربه فرد بودن، شاخصها و قابلیت جهانی شدن را داراست و حفاظت از آن ضروری به نظر می رسد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خرمی؛ فارس؛ دستکند؛ باستانشناسی؛ معماری بومی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 555 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 672 |
||