«حاجیآقا» نوشتۀ صادق هدایت، اثری فراسوی گفتمانهای سیاسی | ||
| پژوهشنامه نقد ادبی و بلاغت | ||
| مقاله 11، دوره 8، شماره 2 - شماره پیاپی 16، بهمن 1398، صفحه 195-214 اصل مقاله (314.58 K) | ||
| نوع مقاله: علمی-پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jlcr.2020.74945 | ||
| نویسندگان | ||
| شیرزاد طایفی* 1؛ نعمتالّه ایرانزاده2؛ عنایت اله دارائی3 | ||
| 1دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبائی | ||
| 2دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران. | ||
| 3دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران. | ||
| چکیده | ||
| صادق هدایت، رمان «حاجیآقا» (1324) را بر پایۀ رویدادهای تاریخیـ سیاسی اواخر حکومت رضاشاه و اوایل حکومت محمدرضاشاه، به فاصلۀ زمانی اندکی نسبت به آنها نوشته است. برای اینکه بدانیم این رمان با تأثیرپذیری از کدام گفتمان یا گفتمانهای سیاسی نوشته شدهاست، با بهرهگیری از روش تحلیل گفتمان انتقادی (بر پایۀ اندیشههای روث وداک، جیمز پُل جی و نورمن فرکلاف)، آن را بررسی کردهایم و دیدگاه نویسندهاش را نسبت به گفتمانهای سیاسی آن دوره کاویدهایم. میتوان این رمان را از نظر سیاسی، اثری فراگفتمانی، غیرگفتمانی یا غیرایدئولوژیک دانست که در آن، همۀ گفتمانهای سیاسی، مانند حکومت پادشاهی، ناسیونالیسم، فاشیسم، مدرنیسم، غربگرایی، سکولاریسم، سنتگرایی، دینگرایی، چپگرایی (مارکسیسم و کمونیسم)، لیبرالیسم، دموکراسی و مشروطهخواهی و غیره مورد نقد و خشم نویسنده واقع گردیدهاست. ایدئولوژیهای سیاسی برای تأمین منافع طرفداران و مبلّغان آنها بهکار گرفته میشوند. هدایت، دگرگونیهای تاریخی و سیاسی فراوانی را از دورۀ مشروطه تا روی کار آمدن رضاشاه و محمدرضاشاه، از سر گذراندهاست و رنگارنگی و گونهگونی سیاستمداران، حاکمان و سودجویان را دیدهاست. او این رویدادها را با طنزی خشمناک درآمیخته، رمانی سیاسی پدید آوردهاست. بدون آگاهی از رویدادها و جریانهای سیاسی دورۀ نویسنده و گرایشهای سیاسی او، شناخت درستی از رمان بهدست نمیآید. | ||
| کلیدواژهها | ||
| صادق هدایت؛ حاجیآقا؛ گفتمان سیاسی؛ تحلیل گفتمان انتقادی؛ رمان سیاسی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 5,522 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 843 |
||