کاربست شگردهای علم معانی در شعر فارسی و عربی (مطالعۀ موردی مضمون اندرز در شعر نیما یوشیج و نازکالملائکه) | ||
| پژوهشنامه نقد ادبی و بلاغت | ||
| مقاله 6، دوره 8، شماره 2 - شماره پیاپی 16، بهمن 1398، صفحه 99-118 اصل مقاله (264.46 K) | ||
| نوع مقاله: علمی-پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jlcr.2020.74939 | ||
| نویسندگان | ||
| نجمه دری* 1؛ ناصر نیکوبخت2؛ فرامرز میرزایی3؛ فیروز اسعد4 | ||
| 1دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس | ||
| 2استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس | ||
| 3استاد زبان و ادبیات عربی دانشگاه تربیت مدرس | ||
| 4دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس | ||
| چکیده | ||
| در شعر فارسی و عربی ـ اعمّ از کلاسیک و نوـ کاربرد علوم بلاغی برای ابلاغ مفاهیم و معانی مورد نظر شاعر بسیار ملموس و محسوس است؛ زیرا آنچه باعث ادبیت و شعریت یک متن میشود، بیشتر جنبههای بلاغی متن است. نیما و نازکالملائکه به عنوان بنیانگذاران شعر آزاد در ادب فارسی و عربی، از عناصر بلاغی برای برجستهسازی مضمون و تأثیرگذاری بیشتر بهره بردهاند. این دو شاعر گاهی به مناسبت، در اشعار خود از دَرِ پند و اندرز درآمدهاند و مردم روزگار خود را در پارهای مسائل نصیحت کردهاند. این مقاله به چگونگی کاربست علم معانی در ایجاد مضمون پند و اندرز میپردازد و اشعار این دو شاعر را به روش توصیفیـ تحلیلی در حوزۀ کاربرد بلاغت و در مضمون اندرز مطالعه کردهاست. از مهمترین عناصر بلاغی مؤثر در بیان مضامین اجتماعی پند و اندرز، عناصر علم معانی است؛ از جمله: توجه به جملات انشائی، جملات خبری، احوال مسندٌإلیه، احوال مسند و اطناب. در این پژوهش، دریافتیم که هر دو از مسندٌإلیه عام و برجستهسازی مسند برای بیان غرض پند و اندرز استفاده کردهاند. در باب مخاطب نیز آنچه بیشتر مورد نظر آنهاست، بیان گزارۀ خبری است که مخاطب باید آن را دریابد و نه انتخاب نوع مخاطب یا انواع خطاب... . البته در کاربرد عناصر بلاغی بین این دو شاعر تفاوتهایی وجود دارد؛ برای مثال: اطناب در شعر نیما با تکرار مفهوم جملات و با آوردن تمثیل و استعاره شکل میگیرد، اما در شعر نازکالملائکه با تکرار فعل امر و نهی همراه است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بلاغت؛ علم معانی؛ پند و اندرز؛ نیما یوشیج؛ نازکالملائکه | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,004 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 975 |
||