تحلیل کمّی و مورفولوژیکی نیمرخ طولی رودخانه های البرز شمالی در استان مازندران | ||
| پژوهش های جغرافیای طبیعی | ||
| مقاله 4، دوره 51، شماره 4، زمستان 1398، صفحه 597-611 اصل مقاله (1.16 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله کامل | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jphgr.2019.281486.1007383 | ||
| نویسندگان | ||
| رضا اسماعیلی* 1؛ مریم صالحی2 | ||
| 1دانشیار ژئومورفولوژی، گروه جغرافیا، دانشکدة علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران | ||
| 2کارشناس ارشد ژئومورفولوژی، دانشگاه مازندران | ||
| چکیده | ||
| نیمرخ طولی رود یکی از مؤلفههای اساسی سیستم رودخانهای است. در این تحقیق نیمرخ طولی 15 رودخانه در البرز شمالی، که بخشی از حوضة آبریز دریای خزر هستند، بررسی شدهاند. نخست، با استفاده از مدل ارتفاعی رقومی، با قدرت تفکیک 12.5 متر شبکههای رودخانهای شناسایی و نیمرخ طولی آنها ترسیم شد. شکل نیمرخ طولی رود با شاخص تقعر (CI) و شاخص SLK اندازهگیری شد. سپس، شاخص گرادیان طولی رود (SL) برای هر قطعه از نیمرخ طولی محاسبه شد و با استفاده از نقشههای سنگشناسی و گسلها تفسیر شد. نتایج نشان میدهد که شکل نیمرخ طولی رودخانههای البرز شمالی در درههای عرضی بهصورت مقعر با چندین شکستگی است که بیانگر غلبة فرسایش در بلندمدت است. در درههای طولی البرز شمالی، نیمرخ طولی رودخانهها بهصورت محدب است که ناشی از ساختار چینخوردگی و بالاآمدگی سنگهاست. بررسی شاخص SL نشان میدهد که عامل سنگشناسی و گسلها بهترتیب 53 و 45درصد در ایجاد شکستگی در نیمرخ طولی این رودها نقش داشتهاند. از مجموع 98 خط گسلی، که بهصورت عرضی رودخانهها را قطع کردهاند، فقط بیستدرصد آنها موجب شکستگی در نیمرخ طولی رود شدهاند. اثر گسل در نیمرخ طولی رودخانههای غرب و شرق استان مازندران بهترتیب 70 و 30درصد بوده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| البرز شمالی؛ شاخص تقعر؛ مازندران؛ نیمرخ طولی رود | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,367 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 777 |
||