کاربرد پایش ریسک خشکسالی محصولات دیم در مقیاس زیرحوضه بر بهبود مدیریت خشکسالی | ||
| مجله اکوهیدرولوژی | ||
| مقاله 18، دوره 6، شماره 3، پاییز 1398، صفحه 767-779 اصل مقاله (1.14 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ije.2019.276094.1051 | ||
| نویسندگان | ||
| حسام ناصری1؛ علی محمد آخوندعلی2؛ محمدرضا شریفی* 3؛ علی حقی زاده4 | ||
| 1دانش آموختۀ کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب، دانشکدۀ مهندسی علوم آب، دانشگاه شهید چمران اهواز | ||
| 2استاد گروه هیدرولوژی و منابع آب، دانشکده مهندسی علوم آب، دانشگاه شهید چمران اهواز | ||
| 3استادیار گروه هیدرولوژی و منابع آب، دانشکده مهندسی علوم آب، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران | ||
| 4دانشیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان | ||
| چکیده | ||
| مدیریت ریسک خشکسالی، به استراتژی نیاز دارد. انتخاب مقیاس مکانی یکی از وجوه استراتژی است. در تحقیق حاضر پایش خشکسالی در مقیاس زیرحوضه بررسی شده و به دلیل حساسیت بیشتر محصولات دیم نسبت به خشکسالی، ارزیابی در مورد محصولات دیم انجام شده است. به این منظور، با استفاده از شبیهساز SWAT، حوضۀ آبخیز خرمآباد به مساحت 2480 کیلومترمربع براساس همگنی بافت خاک، کاربری اراضی و ارتفاع، به 31 زیرحوضه تقسیم شد. شاخص اکتشاف خشکسالی RDI، متناسب با سال زراعی منطقه، در مقیاس زمانی نُهماهه برای ارزیابی وضعیت خشکسالی کشاورزی طی مدت 1348ـ 1396 در نظر گرفته شد. با استفاده از روش تیسن و نیز ایستگاههای هواشناسی موجود در محدودۀ مطالعهشده، باران و دمای هر یک از زیرحوضهها، تخمین زده شد. همچنین، کاهش نسبی عملکرد محصولات دیم، تحت تأثیر هر یک از شدتهای مختلف خشکسالی، محاسبه شد. مطالعۀ حاضر توانست مناطق مختلف حوضه را از نظر ریسک خشکسالی محصولات مختلف با یکدیگر مقایسه کند، بهگونهای که نشان داد ریسک تولید محصولات، در هر یک از زیرحوضهها، متفاوت و دارای دامنه 14 تا 30 درصد است. بهطوری که میانگین ریسک تولید گندم، جو، نخود و عدس، بهترتیب 2/21، 8/18، 4/17 و 18 درصد به دست آمد. در ضمن، تأثیر شدت خشکسالی بر عملکرد هر یک از محصولها متفاوت بود. به این ترتیب که در خشکسالی متوسط 54ـ 60، 47ـ 55، 46ـ 54،47ـ 57؛ خشکسالی شدید 63ـ 70، 58ـ 64، 49ـ 60، 51ـ 62 و خشکسالی بسیار شدید 75ـ 82، 69ـ 74، 59ـ 68، 67ـ 74 درصد، سبب کاهش عملکرد پتانسیل محصولات بهترتیب، گندم، جو، نخود و عدس شد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خشکسالی؛ ریسک؛ زیرحوضه؛ کشاورزی دیم؛ SWAT | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 873 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 847 |
||