تأملی معرفتشناختی در مفهوم ماده و معنا در باستانشناسی | ||
| مطالعات باستان شناسی | ||
| مقاله 13، دوره 9، شماره 1 - شماره پیاپی 15، 1396، صفحه 233-250 اصل مقاله (659.53 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jarcs.2017.64014 | ||
| نویسنده | ||
| حکمت الله ملاصالحی* | ||
| دانشیار گروه باستان شناسی دانشگاه تهران. | ||
| چکیده | ||
| این مقاله جستاری معرفتشناختی پیرامون جایگاه ماده و معنا در باستانشناسی است. باستانشناسان با مادههایی درگیرند که یا فی حد ذاته اثر (Archaion) هستند یا مرتبط و منتسب به مدارک، شواهد، قرائن مادی و آثار مورد مطالعهی آنها. هر اثر، مدرک، ماده فرهنگی و فرهنگ مادی هماره ارجاع، اشاره و دلالت به چیزی به معنایی به نیت و غایتی دارد که بیرون از آن است، نه در درون و متّصل به آن، مدارک، شواهد و آثار مورد مطالعهی باستانشناسان بهدلیل اثریّت و ماهیت مدرک بودنشان پیشاپیش فی حد ذاته خصیصه مرجوعیت دارند. مرجوعیت به معناها یا «لوگوس» هایی که مفقود هستند. ارجاع، اشاره و دلالت به نیتهـا، غرضهـا، هدفهـا، مقصدهـا و غایتهـا یا «آرخه» هایی دارنـد که در باسـتانشـناسی مفقود و غـایب هسـتند. باستانشناسی از این منظر هم دانش و دانـایی مـاده و هم معنا هم مـیدان گردآوری دادههای مشهود و هم مقام داوری بودههای مفقود و هم مهارت، مهندسی و مدیریت کشف جامهای شکسته است و هم هنر، خرد، بصیرت، مهارت برکشیدن و برگرفتن و بهکف آوردن جرعهای از باده معناهای ریخته. اما چگونه؟ درجه، دامنه مرجوعیت، ارجاعپذیری مادهها و مدارک باستانشناسی آنقدر هست که بتوان از نردبانهای فرسوده و شکسته مادههای الکن، خاموش، مخدوش، معیوب، متفرق، مثله و بینام باستانشناختی به بام معناهای مفقود و غایب بر شد؟ میتوان از انکشاف مادههای ملموس به اختفای معناهای مفقود و غایب نقب باستانشناسانه زد و ره باستانشنانه برد و به معرفت و منظری معتمد درباره روندها، رخدادها، واقعیتهای متوقف، منجمد و مفقود گذشته دستیافت؟ پاسخ به پرسشی از این دست و گشودن گرههای کور و فراز آمدن بر معضلاتی از این جنس هرچند سهلالوصول نیست لیکن طرح و بحث، نقد و تحلیشان آنقدر هم بیهوده و بیثمر نخواهد بود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| باستانشناسی؛ ماده؛ معنا؛ ماده فرهنگی؛ فرهنگ مادی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,094 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,244 |
||