نقد نشانه ـ معناشناختی داستان شیخ صنعان در منطقالطیر عطار (با تکیه بر نظامهای گفتمانی) | ||
| پژوهشنامه نقد ادبی و بلاغت | ||
| مقاله 3، دوره 6، شماره 1 - شماره پیاپی 11، 1396، صفحه 33-50 اصل مقاله (394.65 K) | ||
| نوع مقاله: علمی-پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jlcr.2017.219440.588 | ||
| نویسندگان | ||
| شیرزاد طایفی* 1؛ محمّد شیخ الاسلامی2 | ||
| 1دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علّامۀ طباطبائی | ||
| 2دانشجوی دوره دکتری دانشگاه علّامۀ طباطبائی | ||
| چکیده | ||
| در نقد نشانه ـ معناشناختی، وارونۀ نشانهشناسی ساختگرا، نشانهها فرصت نشانهپذیری مییابند و از نشانههای معمول، به نشانههای نو تبدیل میشوند. گرمس با ایجاد نظامهای گفتمانی منسجم، زمینهای فراهم ساخت که با کاربست آن، روایات را تحلیل کنیم و دریابیم که در وضعیت اولیۀ حکایت، معنا نقصانی دارد که وجود نظامهای گفتمانی سبب میشود معنای ناقص، سیر تکاملی داشته باشد و در وضعیت ثانویه، به معنایی استعلایی در پایان داستان تبدیل شود. داستان شیخ صنعان، در آغاز با نقصان وضعیت مواجه است و شیخ به سبب خوابی که میبیند، کنشی میآفریند و در ادامه، برخی از نظامهای گفتمانی، قابلیت بروز مییابند. در این مقاله، با بهرهگیری از تحلیل و نقد محتوا کوشیده شده بیان شود که عطار بر آن است با استفاده از برنامهای ازپیشتعیینشده، وضعیت نامساعد اولیه را به وضعیتی مساعد در پایان حکایت تبدیل سازد. در بررسی نظامهای گفتمانی، نخستین نظام گفتمانی (هوشمند)، گفتمان غالب است؛ بدین معنا که راوی با بهرهگیری از کنشهای نظاممند، سیر تکاملی معنا را در پیش میگیرد. پس از گفتمان هوشمند، دو گونۀ تنشی ـ عاطفی و مشیت الهی در خلال داستان ایجاد میشوند که به ترتیب در رتبههای دوم و سوم جای میگیرند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| منطقالطیر؛ شیخ صنعان؛ نظام گفتمانی؛ نشانه ـ معناشناختی؛ معنای ناقص؛ معنای استعلایی؛ گرمس | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,860 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,435 |
||