بررسی منشأ و اصالت پیش از اسلامی نقشمایۀ بهرام و آزاده در آثار هنری ایران سدههای چهارم تا هشتم هجری قمری | ||
| پژوهش های ایران شناسی | ||
| مقاله 1، دوره 3، شماره 2، 1392، صفحه 1-16 اصل مقاله (606.37 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jis.2014.51695 | ||
| نویسندگان | ||
| بهرام آجورلو1؛ ضحی اصغرزاده چرندابی2 | ||
| 1استادیار دانشگاه هنر اسلامی تبریز | ||
| 2عضو هیئت علمی دانشگاه فنی و حرفهای آموزشکدۀ فنی و حرفهای الزهرا (س) تبریز | ||
| چکیده | ||
| شماری از آثار هنری ایران سدههای 4 تا 8 ﻫ. ق. با مجالسی آراسته شدهاند که شاهی کمانگیر و سواره را در نخجیرگاه آهو نمایش میدهد، درحالیکه بر پشت مرکبش زنی ریزاندام و چنگنواز نشسته است. این صحنه بنا بر متن شاهنامۀ فردوسی و هفت پیکر نظامی گنجوی، داستان بهرام گور شاهنشاه ساسانی و کنیز خنیاگرش آزاده را روایت میکند. البته انتساب این روایت به شاهنامۀ فردوسی در سالهای اخیر موضوع انتقاد بوده و حتی آن را دروغ و یکی از جعلیات افزوده به متن شاهنامۀ فردوسی در سدههای پسین پنداشتهاند. بنابراین، شناسایی و تعیین اصالت پیش از اسلامی داستان بهرام و آزاده بر مبنای مطالعۀ آثار هنری بازمانده از آن دوران اهمیت بسیار دارد، زیرا احتمال دارد که داستان و نقشمایۀ بهرام و آزاده صرفاً آفریدۀ هنرمندان و شاعران ایران دوران اسلامی باشد. اما فرضیۀ نوشتار حاضر این است که نقشمایه و تصاویر روایی داستان بهرام و آزاده در آثار هنری ایران سدههای 4 تا 8 ﻫ..ق. کهنالگوها و سرمشقهای هنری پیش از اسلامی داشته است. برای بررسی و ارزیابی این فرضیه، نگارندگان از تاریخ ادبیات و تاریخ هنر و باستانشناسی بهره گرفتهاند. نتیجۀ برآمده از تحقیق این است که نقشمایۀ هنری و موضوع ادبی داستان بهرام و آزاده، به راستی کهنالگوی ساسانی داشته و از جعلیات افزوده به شاهنامۀ فردوسی نیست. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بهرام و آزاده؛ شاهنامۀ فردوسی؛ هفت پیکر نظامی گنجوی؛ هنر دوران اسلامی ایران؛ هنر دوران پیش از اسلام ایران؛ عهد ساسانی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 5,173 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,541 |
||