تحلیل اثر بازار آب بر بهره‌وری اقتصادی آب و الگوی کشت در دشت شهرری | ||
| مدیریت آب و آبیاری | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 14 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jwim.2026.416656.1311 | ||
| نویسندگان | ||
| مهدی بهزادپور1؛ کیومرث ابراهیمی* 2؛ رقیه قاسم پور3 | ||
| 1گروه علوم و فناوری های محیطی، دانشکده مهندسی انرژی و منابع پایدار، دانشکدگان علوم و فناوری های میان رشته ای، دانشگاه تهران. | ||
| 2استاد، دانشکده مهندسی انرژی و منابع پایدار، دانشکدگان علوم و فناوری های میان رشته ای، دانشگاه تهران. | ||
| 3دانشیار، گروه آموزشی مهندسی فناوری انرژی‌های تجدیدپذیر و منابع انرژی، دانشکده مهندسی انرژی و منابع پایدار، دانشکدگان علوم و فناوری های نوین، دانشگاه تهران. | ||
| چکیده | ||
| دشت شهرری به‌عنوان یکی از قطب‌های کشاورزی استان تهران، با بحران افت سطح آب‌های زیرزمینی، فرونشست زمین و بهره‌وری پایین آب مواجه است. این پژوهش با هدف ارزیابی اثر بازار آب بر الگوی کشت، بهره‌وری اقتصادی آب و درآمد کشاورزان در این دشت انجام شد. برای این منظور، رفتار کشاورزان با استفاده از مدل برنامه‌ریزی ریاضی مثبت (PMP) کالیبره‌شده با روش آنتروپی شانون شبیه‌سازی شد. داده‌های سطح زیرکشت، عملکرد، قیمت محصولات و هزینه‌های تولید برای سال زراعی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ از سازمان جهاد کشاورزی استان تهران گردآوری و مدل در محیط GAMS برای سه سناریوی (۱) وضعیت موجود، (۲) قیمت‌گذاری آب با نرخ ۸۰۰۰ ریال/م³ (بر اساس قیمت تمام‌شده)، و (۳) بازار آب با قیمت تعادلی درون‌زا اجرا شد. نتایج نشان داد در وضعیت موجود، مصرف آب ۲۰۰ میلیون مترمکعب و سود ناخالص ۱۰۰۰ میلیارد ریال با بهره‌وری ۵۰۰۰ ریال/م³ است. سناریوی قیمت‌گذاری با کاهش ۱۵ درصد مصرف آب و ۱۱ درصد سود، بهره‌وری را به ۵۲۳۵ ریال/م³ رساند. در سناریوی بازار آب، قیمت تعادلی ۱۰,۸۰۰ ریال/م³ برآورد شد و با کاهش ۵ درصد مصرف آب، افزایش ۵.8 درصد سود ناخالص و افزایش بهره‌وری به 5621 ریال/م³ (12.4 درصد بهبود) همراه بود. یافته‌ها نشان می‌دهد بازار آب نسبت به سیاست قیمت‌گذاری صرف، تعادل کارآمدتری بین اهداف اقتصادی و زیست‌محیطی ایجاد می‌کند و می‌تواند به‌عنوان ابزاری مؤثر برای مدیریت پایدار منابع آب در دشت‌های نیمه‌خشک کشور مورد توجه قرار گیرد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| بازار آب؛ بهره‌وری آب کشاورزی؛ برنامه‌ریزی ریاضی مثبت (PMP)؛ مدیریت منابع آب | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 426 |
||