تعدیل مواجهۀ متهم با شاهد در پرونده‌های خشونت خانگی؛ مطالعۀ تطبیقی حقوق ایران و عربستان در پرتو استانداردهای بین‌المللی | ||
| مطالعات حقوق کیفری و جرم‌شناسی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 07 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jqclcs.2026.419090.2098 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد روشن1؛ امیرمحمد نصیری* 2 | ||
| 1پژوهشکده خانواده، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران | ||
| 2دانشجوی دکتری تخصصی مطالعات حقوق خانواده دانشگاه شهید بهشتی | ||
| چکیده | ||
| خشونت خانگی از جرایمی است که در آن بزه‌دیده غالباً مهم‌ترین شاهد وقوع جرم به شمار می‌رود و متهم همسر اوست. این وضعیت، از یک سو ضرورت حمایت از بزه‌دیده در برابر ارعاب، انتقام و بزه‌دیدگی ثانویه و از سوی دیگر لزوم حفظ حق متهم بر مواجهه و به‌چالش‌کشیدن ادله را مطرح می‌سازد. پژوهش حاضر با روش توصیفی - تحلیلی، چگونگی تعدیل حق مواجهه متهم با شاهد در پرونده‌های خشونت خانگی را در پرتو استانداردهای بین‌المللی و مقررات ایران و عربستان سعودی بررسی می‌کند. راهبردهای سازمان ملل، کنوانسیون استانبول و توصیه عمومی شماره ۳۵ کمیته رفع تبعیض علیه زنان، بر جلوگیری از تماس، استفاده از شیوه‌های جایگزین ادای شهادت، ارزیابی فردی خطر و رعایت تضمین‌های دفاعی تأکید دارند. در ایران، تبصره ۱ ماده ۲۱۴ قانون آیین دادرسی کیفری و آیین‌نامه اجرایی حمایت از شهود و مطلعان مصوب ۱۳۹۴، عدم مواجهه حضوری، استماع از راه دور و محرمانگی هویت را پذیرفته‌اند؛ با این‌حال، حمایت عمدتاً شاهد‌محور است و بزه‌دیده خشونت خانگی را مستقلاً موضوع حمایت قرار نمی‌دهد. در مقابل، نظام حمایت از افشاگران، شهود، کارشناسان و بزه‌دیدگان عربستان مصوب ۲۰۲۴ و آیین‌نامه اجرایی ۲۰۲۶، بزه‌دیده را در قلمرو حمایت قرار داده و تدابیر گسترده‌تری پیش‌بینی کرده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد حق مواجهه الزاماً مستلزم رویارویی فیزیکی نیست و می‌توان با حفظ آگاهی متهم از مضمون دلیل، امکان پرسش و چالش مؤثر، شکل اعمال آن را متناسب با خطر تعدیل کرد. بنابراین، اصلاح مقررات ایران باید به سوی الگویی بزه‌دیده‌محور، مبتنی بر ارزیابی فردی خطر و همراه با تضمین‌های روشن دفاعی حرکت کند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| حق مواجهه با شاهد؛ خشونت خانگی؛ حمایت از بزه‌دیده؛ شهادت از راه دور؛ ایران؛ عربستان سعودی | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 187 |
||