تحلیل پیامدهای درگیری‌های داخلی و خارجی بر ردپای اکولوژیکی در ایران و عراق | ||
| فصلنامه تحقیقات اقتصادی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 01 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jte.2026.406456.1009042 | ||
| نویسندگان | ||
| بختیار جواهری* 1؛ احمد محمدی2؛ ماریه سامی سعدالله1 | ||
| 1گروه علوم اقتصادی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران. | ||
| 2گروه علوم اقتصادی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران | ||
| چکیده | ||
| ردپای اکولوژیکی به‌عنوان شاخصی برای سنجش میزان فشار انسان بر منابع طبیعی و ظرفیت زیستی زمین، اهمیت فراوانی در ارزیابی پایداری توسعه دارد. در ایران و عراق، محدودیت منابع آبی، تخریب زمین‌های کشاورزی، وابستگی شدید به نفت و تغییرات اقلیمی از مهم‌ترین عوامل افزایش ردپای اکولوژیکی هستند. فشار بر منابع حیاتی نه تنها موجب تهدید امنیت غذایی و کاهش رفاه اجتماعی می‌شود، بلکه ریسک درگیری داخلی را از طریق افزایش نارضایتی‌های اجتماعی و تنش‌های قومی و منطقه‌ای بالا می‌برد. هدف اصلی این پژوهش بررسی تأثیر درگیری‌های داخلی و خارجی بر ردپای اکولوژیکی در کشور ایران و عراق طی دوره زمانی 1990 تا 2024 و با استفاده از روش حداقل مربعات معمولی پویا است. نتایج برآورد مدل برای ایران و عراق نشان می‌دهد که کاهش ریسک درگیری‌های داخلی و خارجی در هر دو کشور اگرچه به بهبود امنیت و رشد اقتصادی منجر می‌شود، اما همزمان ردپای اکولوژیکی را نیز افزایش می‌دهد؛ اثری که در عراق به دلیل وابستگی بیشتر به نفت و تجربه طولانی‌تر ناامنی شدیدتر از ایران است. رشد تولید ناخالص داخلی سرانه، شهرنشینی و مصرف انرژی در هر دو کشور رابطه مثبت و معناداری با افزایش ردپای اکولوژیکی دارند، با این تفاوت که شدت اثر مصرف انرژی و شهرنشینی در ایران بالاتر است، در حالی که اثر رشد اقتصادی و تجارت خارجی در عراق قوی‌تر است. همچنین نتایج نشان می‌دهد شاخص حکمرانی خوب نقش مؤثری در کاهش ردپای اکولوژیکی دارد که در ایران اثرگذاری بیشتری نسبت به عراق دارد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| ردپای اکولوژیکی؛ ریسک درگیری داخلی؛ ریسک درگیری خارجی؛ ایران؛ عراق | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 94 |
||