غیرمتحرک‌سازی سلنیوم با استفاده از کربوکسی‌متیل کیتوسان، مگنتیت و کامپوزیت آن‌ها در خاکهای آهکی آلوده و تأثیر آن بر رشد و جذب عناصر غذایی ذرت (Zea mays L.) | ||
| تحقیقات آب و خاک ایران | ||
| دوره 57، شماره 7، مهر 1405، صفحه 1765-1801 اصل مقاله (2.42 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijswr.2026.410154.670092 | ||
| نویسندگان | ||
| خاطره سرمستی؛ احمد گلچین* ؛ مهران میثاقی | ||
| گروه مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران | ||
| چکیده | ||
| آلودگی خاکهای آهکی به سلنیوم(Se) با افزایش زیست‌فراهمی این عنصر، می‌تواند موجب کاهش رشد گیاه و برهم خوردن تعادل تغذیه‌ای و توزیع عناصر غذایی در اندام‌های گیاهی شود. پژوهش حاضر، با هدف ارزیابی کارایی کربوکسی‌متیل کیتوسان (CMCh)، مگنتیت (Fe₃O₄) و کامپوزیت مگنتیت–کربوکسی‌متیل کیتوسان(Fe₃O₄/CMCh) در غیرمتحرک‌سازی سلنیوم در خاکهای آهکی آلوده و بررسی تأثیر آن بر رشد، جذب و توزیع عناصر غذایی در گیاه ذرت (Zea mays L.) انجام شد. آزمایش گلخانه‌ای به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی اجرا گردید. خاک‌ها به‌طور مصنوعی با مقادیر ۰، ۲، ۴، ۸، ۱۶ و ۳۲ میلی‌گرم سلنیوم در کیلوگرم خاک آلوده شدند. پس از یک دوره خوابانیدن، جاذب‌های CMCh، Fe₃O₄ و Fe₃O₄/CMCh در سطوح ۰، 25/0، 50/0 و ۱ درصد وزنی به خاک افزوده شدند. پس از رسیدن خاکهای تیمارشده به تعادل، نشاهای ذرت کشت و پس از ۶۰ روز، شاخص‌های رشد گیاه و غلظت سلنیوم، فسفر، پتاسیم، آهن و روی در ریشه و اندام‌های هوایی اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که افزایش غلظت سلنیوم خاک موجب کاهش معنی‌دار رشد ذرت و کاهش غلظت و انتقال فسفر و آهن به اندام‌های هوایی گردید، در حالی‌که غلظت پتاسیم و روی در سطح ۲ میلی‌گرم در کیلوگرم سلنیوم به بیشینه مقدار رسید و با افزایش آلودگی کاهش یافت. کاربرد جاذب‌ها با کاهش زیست‌فراهمی سلنیوم، جذب این عنصر را محدود کرده و موجب بهبود رشد و تعادل تغذیه‌ای گیاه شد. در این میان، کامپوزیت Fe₃O₄/CMCh با غیرمتحرک‌سازی حدود ۹۰ درصد سلنیوم قابل جذب، بیشترین کارایی را نشان داد. به‌طور کلی، این کامپوزیت به‌عنوان جاذبی مؤثر برای مدیریت آلودگی سلنیوم در خاکهای آهکی توصیه می‌شود، هرچند کاربرد آن در خاکهای غیرآلوده باید با احتیاط انجام گیرد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| کربوکسی‌متیل کیتوسان (CMCh)؛ مگنتیت (Fe₃O₄)؛ کامپوزیت مگنتیت–کربوکسی‌متیل کیتوسان (Fe₃O₄/CMCh)؛ غیرمتحرک‌سازی سلنیوم؛ ذرت (.Zea mays L) | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 177 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 140 |
||