ارزیابی کارایی کامپوزیتهای بیوچار- مواد معدنی بر غیرمتحرک کردن فلزات سنگین (سرب، روی و کادمیوم) در یک خاک آلوده | ||
| تحقیقات آب و خاک ایران | ||
| دوره 57، شماره 7، مهر 1405، صفحه 1637-1681 اصل مقاله (1.73 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijswr.2026.413464.670127 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد ماله میر چگینی* ؛ احمد گلچین؛ محمد بابااکبری ساری | ||
| گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران | ||
| چکیده | ||
| فلزات سنگین از مهم‌ترین آلاینده‌های پایدار خاک هستند که سلامت محیط‌زیست، کیفیت خاک و امنیت غذایی را تهدید می‌کنند. استفاده از کامپوزیتهای بیوچار- مواد معدنی بهدلیل اثرات همافزایی میان اجزای تشکیل‌دهنده، به‌عنوان راهکاری نوین برای غیرمتحرک کردن فلزات سنگین در خاک مورد توجه قرار گرفته است. در این مطالعه، اثرات دو نوع بیوچار (کاه و کلش گندم و کاه و غلاف لوبیا چیتی)، سه نوع ماده معدنی (دیاتومیت، سوپرفسفات تریپل و زئولیت) و شش نوع کامپوزیت تولید شده از آنها بهروش همافزایی بر غیرمتحرک کردن فلزات سنگین سرب، روی و کادمیوم در یک خاک آلوده به این فلزات در شرایط کنترل شده بررسی شد. بیوچارها در دمای ۴۰۰ درجه سلسیوس و مدت ماندگاری ۳ ساعت تولید و پس از اختلاط با مواد معدنی به نسبت ۵۰ درصد، در سطوح (صفر، 25/1، 5/2 و ۵ درصد وزنی- وزنی) به یک خاک آلوده اضافه شدند. نتایج نشان داد که تمامی تیمارها غلظت قابل‌دسترس سرب، روی و کادمیوم را به‌طور معنی‌داری (P< 0.05) کاهش دادند، اما میزان کارایی آنها به نوع کامپوزیت بیوچار- مواد معدنی وابسته بود. کامپوزیتهای بیوچار- مواد معدنی بیشترین تأثیر را در غیرمتحرک کردن فلزات سنگین در مقایسه با کاربرد تکی هر یک از جاذبها داشتند. کمترین غلظت فلزات سنگین سرب، روی و کادمیوم قابل استخراج با DTPA مربوط به تیمار کامپوزیت بیوچار لوبیا- سوپرفسفات تریپل و سطح مصرف 5 درصد بهترتیب با مقدار 913/0، 83/27 و mg. kg-1 7/3 خاک بود که بهترتیب 70/99، 10/86 و 78/86 درصد غلظت فلزات سنگین قابل استخراج را نسبت به تیمار شاهد کاهش داد و موجب بهبود رشد گیاه ذرت و کاهش غلظت فلزات سنگین در اندام هوایی شد. به‌طور کلی، استفاده از کامپوزیتهای بیوچار- مواد معدنی بهدلیل اثرات همافزایی ناشی از جذب سطحی، تبادل یونی، رسوب و تشکیل کمپلکس‌های پایدار گزینه‌ای مناسب برای غیرمتحرک کردن فلزات سنگین و کاهش انتقال آنها به گیاه در خاک‌های آلوده محسوب می‌شود. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| تبادل یونی؛ جذب سطحی؛ رسوب؛ گروه‌های عاملی سطحی؛ همافزایی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 268 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 111 |
||