ارزیابی اثر تغییر اقلیم بر فراوانی سیلاب‌های با دوره بازگشت مختلف با رویکرد یادگیری ماشین: مطالعه موردی حوضه آبریز پلدختر | ||
| تحقیقات آب و خاک ایران | ||
| دوره 57، شماره 7، مهر 1405، صفحه 1537-1558 اصل مقاله (1.58 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijswr.2026.416858.670163 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد فلاح کلاکی1؛ اصغر عزیزیان2؛ هادی رمضانی اعتدالی* 3 | ||
| 1گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران | ||
| 2گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران. | ||
| 3گروه علوم و مهندسی آب ، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران | ||
| چکیده | ||
| تغییر اقلیم یکی از عوامل اصلی تغییر در رژیم هیدرولوژیکی حوضه‌های آبریز و تشدید رخدادهای حدی نظیر سیلاب است. هدف این پژوهش، ارزیابی اثر تغییر اقلیم بر فراوانی سیلاب در حوضه آبریز پلدختر است. بدین منظور، داده‌های بارش مدل‌های اقلیمی CMIP6 تحت سناریوهای SSP126، SSP245، SSP370 و SSP585 استخراج و با الگوریتم XGBoost اصلاح اریبی شدند. نتایج نشان داد که مقادیر MAE از 1/2 تا 4/2 به 1/1 تا 5/1 میلی‌متر و RMSE از 2/6 تا 7 به 4 تا 8/4 میلی‌متر کاهش یافت. همچنین نتایج واسنجی مدل MME-XGBoost با ضریب همبستگی 84/0–78/0 و NSE برابر 7/0–58/0 عملکرد مطلوبی را نشان داد. سپس دبی روزانه با استفاده از مدل ANFIS-PSO شبیه‌سازی شد که در مرحله آموزش و آزمون دارای ضریب تعیین 84/0 و 74/0 با خطای نسبی (NRMSE) 35/0 و 4/0 است. تحلیل فراوانی سیلاب نشان داد که اثر تغییر اقلیم با افزایش دوره بازگشت تشدید می‌شود. در افق 2076–2100، دبی سیلاب 50 و 100 ساله به‌ترتیب حدود 50 و 68 درصد نسبت به دوره پایه (2014-1985) افزایش یافت. بیشترین فراوانی سیلاب‌ها در مارس مشاهده شد. نتایج، ضرورت بازنگری در طراحی سازه‌های هیدرولیکی و مدیریت خطر سیلاب تحت شرایط اقلیمی آینده را نشان می‌دهد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| تغییر اقلیم؛ تحلیل فراوانی سیلاب؛ XGBoost؛ ANFIS-PSO | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 192 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 121 |
||