طراحی منظر معابر شهری و مدیریت رواناب مبتنی بر زیرساخت‌های سبز-آبی در راستای تاب‌آوری چندبعدی (مطالعه موردی: بلوار طالقانی شمالی، کرج) | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 09 شهریور 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2026.411989.2898 | ||
| نویسندگان | ||
| ستایش زندی بابائی1؛ محمد رضا طاهری* 2؛ آرش ملکیان3 | ||
| 1دانش آموخته کارشناسی ارشد مهندسی فضای سبز، گروه مهندسی مهندسی علوم باغبانی و فضای سبز، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران. کرج، ایران. | ||
| 21. گروه مهندسی مهندسی علوم باغبانی و فضای سبز، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران. کرج، ایران. | ||
| 3گروه مهندسی احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران. کرج، ایران | ||
| چکیده | ||
| رشد شتابان شهرنشینی و افزایش سطوح نفوذناپذیر، در کنار تشدید بارش‌های حدی ناشی از تغییرات اقلیمی، کارایی سیستم‌های سنتی زهکشی شهری را با چالش مواجه کرده و ضرورت بازنگری در طراحی معابر شهری را برجسته ساخته است. پژوهش حاضر با هدف ارائه الگویی یکپارچه برای طراحی منظر تاب‌آور معابر شهری، به تلفیق زیرساخت‌های سبز-آبی و تکنیک‌های توسعه کم‌اثر (LID) در چارچوبی چندبعدی شامل ابعاد اکولوژیکی، هیدرولوژیکی، اجتماعی-فرهنگی و اقتصادی می‌پردازد. بلوار طالقانی شمالی شهر کرج، به دلیل قرارگیری در بستر رودخانه، برخورداری از شیب قابل توجه و سابقه آب‌گرفتگی و سیلاب، به‌عنوان محدوده مورد مطالعه انتخاب شد. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی بوده و در دو بخش کیفی و کمی انجام گرفت. در بخش کیفی، تحلیل SWOT با استفاده از اسناد و مدارک، داده‌های مکانی و برداشت‌های میدانی، ظرفیت‌ها، محدودیت‌ها، فرصت‌ها و تهدیدهای محدوده را شناسایی کرد. در بخش کمی، مدل‌سازی هیدرولوژیکی با استفاده از مدل SWMM در دو سناریوی پایه و پیشنهادی و با تخصیص حدود 30 درصد از سطح زیرحوزه‌ها به تکنیک‌های LID انجام شد. نتایج نشان داد که در سناریوی پیشنهادی، میانگین دبی اوج از 0.227 به 0.173 مترمکعب بر ثانیه کاهش یافته و کاهش متوسط 24 درصدی را نشان می‌دهد؛ همچنین میانگین رواناب کل از 20.20 به 16.87 میلی‌متر رسیده و 17 درصد کاهش یافته است. بر اساس تلفیق یافته‌های SWOT و نتایج SWMM، چهار راهبرد طراحی در ابعاد هیدرولوژیکی، اکولوژیکی، اجتماعی- فرهنگی و اقتصادی تدوین شد که شامل استفاده از سطوح نفوذپذیر، باغچه‌های بارانی، بام سبز، سامانه‌های زهکشی و ذخیره آب باران و فضاهای عمومی متناسب با ویژگی‌های محدوده است. در مجموع، یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تلفیق تحلیل زمینه‌ای، ارزیابی هیدرولوژیکی و طراحی منظر می‌تواند چارچوبی کاربردی برای مدیریت رواناب و تدوین راهبردهای طراحی معابر تاب‌آور فراهم کند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| تاب‌آوری؛ توسعه کم‌اثر (LID)؛ طراحی منظر؛ مدیریت رواناب؛ مدل SWMM | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 162 |
||