الگوهای تکرارشوندۀ نابرابری: تحلیل خودهمانند–تقاطعی چالش‌ها و تواناسازهای رهبری آموزشی زنان | ||
| زن در توسعه و سیاست | ||
| دوره 24، شماره 3، پاییز 1405، صفحه 447-493 اصل مقاله (1.17 M) | ||
| نوع مقاله: مروری | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jwdp.2026.412204.1008614 | ||
| نویسندگان | ||
| ریحانه شوقی1؛ رضوان حسین قلی زاده* 2؛ سید روح الله حسینی3؛ سهیلا صادقی فسائی4 | ||
| 1دانشجوی دکتری گروه مدیریت آموزشی و آموزش و بهسازی منابع انسانی، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| 2دانشیار گروه مدیریت آموزشی و آموزش و بهسازی منابع انسانی، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| 3استادیار گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| 4استاد تمام گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| با وجود حضور گستردۀ زنان در آموزش، سهم آنان از رهبری و تصمیم‌گیری محدود مانده است. این نابرابری در پیوند میان فرد، سازمان و جامعه بازتولید می‌شود، اما پژوهش‌های پیشین کمتر این پیوند چندسطحی را تبیین کرده‌اند. این پژوهش با هدف شناسایی و تفسیر چالش‌ها و تواناسازهای رهبری آموزشی زنان و تدوین «مدل خودهمانند-تقاطعی» انجام گرفت. این مدل تداوم محدودیت‌ها و شکل‌گیری عاملیت زنان را در سطوح خرد، میانی و کلان تبیین می‌کند. پژوهش با روش فراترکیب کیفی و مرور نظام‌مند مطالعات داخلی و بین‌المللی انجام شد. داده‌ها با کدگذاری باز و محوری تحلیل و در سه سطح خرد، میانی و کلان سامان‌دهی شدند. تقاطع‌گرایی نیز برای فهم تفاوت تجربۀ زنان به‌کار رفت. چالش‌ها و تواناسازهای رهبری زنان الگویی تکرارشونده و خودهمانند دارند. در سطح کلان، هنجارهای فرهنگی، گفتمان‌های پدرسالارانه و ساختارهای سیاستی، مرزهای امکان رهبری زنان را شکل می‌دهند. در سطح میانی، این الگو در شبکه‌های غیررسمی قدرت، رویه‌های تبعیض‌آمیز ارتقا و ضعف حمایت نهادی بازتولید می‌شود. در سطح خرد، پیامدهای آن به‌صورت تردید در شایستگی، فرسودگی، تعارض نقش‌ها و موانع روان‌شناختی درونی‌شده ظاهر می‌شود. عاملیت زنان نیز از طریق خودکارآمدی، تاب‌آوری، بازسازی هویت رهبری، شبکه‌سازی، منتورینگ و مطالبۀ سیاست‌های برابری‌محور شکل می‌گیرد. تحلیل تقاطعی نشان داد طبقۀ اجتماعی، قومیت، دین، نژاد، موقعیت جغرافیایی و مسئولیت‌های مراقبتی، کیفیت تجربۀ رهبری را تغییر می‌دهند. اصلاح نابرابری در رهبری آموزشی زنان نیازمند مداخلۀ هم‌زمان در نگرش‌های فرهنگی، رویه‌های سازمانی و حمایت از تجربۀ زیستۀ زنان است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| چالش‌های رهبران زن؛ زنان در رهبری آموزشی؛ زنان در مدیریت آموزشی؛ موانع رهبران زن | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 187 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 134 |
||