ارائه چارچوب مفهومی معماری اطلاعات در وبگاه کتابخانههای دانشگاهی: یک مطالعه فراترکیب | ||
| تحقیقات کتابداری و اطلاعرسانی دانشگاهی | ||
| مقاله 7، دوره 60، شماره 1، بهار 1405، صفحه 1-42 اصل مقاله (1.49 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jlib.2026.413562.1818 | ||
| نویسندگان | ||
| مریم باغ محمد؛ منصور کوهی رستمی* | ||
| گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، شهر، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف: امروزه محیطهای اطلاعاتی دانشگاهی و وبگاههای کتابخانهای در مواجهه با حجم روزافزون اطلاعات، به تأثیر معماری اطلاعات به عنوان بنیان سیستمهای اطلاعاتی در اشاعه و دسترسیپذیری دانش بیش از پیش واقف هستند. پژوهش حاضر با شناسایی عوامل مؤثر بر معماری اطلاعات وبگاههای کتابخانههای دانشگاهی، جنبههای جدیدی از عوامل تأثیرگذار در حوزههای زیرساختی، فناوری، سیاستگذاری و کاربرمحوری و همچنین شکافهای موجود را به منظور ارائه یک چارچوب مفهومی بررسی کرده است. روش پژوهش: این پژوهش کیفی با روش فراترکیب انجام شد. با استفاده از مدل هفتمرحلهای سندلوسکی و باروسو و روش گلوله برفی، مقالات مرتبط از پایگاههای اسکوپوس و وب آو ساینس (۲۰۱۰-۲۰۲۵) شناسایی، ارزیابی و تحلیل شدند. استخراج و تحلیل یافتهها از طریق فرایند کدگذاری سهمرحلهای (باز، محوری، انتخابی)، روش تحلیل مضمون و ابزارهای برنامهنویسی پایتون صورت گرفت. یافتهها: پنج مؤلفه اصلی حاصل از نتایج این پژوهش، شامل:1. سازماندهی و ساختاربندی اطلاعات (شامل سیستمهای سازماندهی اطلاعات و مدلسازی ساختار محتوایی)؛ 2. زیرساختهای فناوری و هوش مصنوعی (شامل زیرساختهای فناورانه، پلتفرمها و سیستمهای هوشمند و هوش مصنوعی)؛ 3. کاربرمحوری (شامل قابلیت استفاده، دسترسپذیری، تجربه کاربری، نیازها و رفتار کاربران)؛ 4. عوامل زمینهای و نهادی (شامل روشهای طراحی و ارزیابی، سیاستهای سازمانی، محیطهای اطلاعاتی، آموزش و توانمندسازی، تحولات میانرشتهای و علوم انسانی دیجیتال)؛ و 5. معماری اطلاعات پایدار (شامل پایداری و توسعه پایدار) بودند. نتیجهگیری: مؤلفهها به صورت شبکهای وابسته هستند و معماری اطلاعات موفق نیازمند رویکردی تلفیقی و چندبعدی است. کاربرمحوری، سازماندهی و فناوری بیشترین مرکزیت را داشتند و عوامل زمینهای و پایداری کمترین پوشش پژوهشی را نشان دادند. مفاهیم نوظهوری مانند همترازی سیستمی، سواد دیجیتال، کتابدار وبگاه، ناوبری مشارکتی، علوم انسانی دیجیتال، کتابخانه سبز و نقش کاربر در پذیرش فناوری، مسیر پژوهشهای آتی را غنی میکنند و چارچوبی عملی برای طراحان، مدیران کتابخانهها و سیاستگذاران فراهم میآورند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| معماری اطلاعات؛ سازماندهی؛ معماری اطلاعات پایدار؛ وبگاه کتابخانه؛ فراترکیب | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 95 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 82 |
||