اثر کودهای زیستی و بیوچار بر ویژگیهای مورفوفیزیولوژی، ظرفیت آنتی‌اکسیدانی و عملکرد گیاه بادرشبویه (Dracocephalum moldavica) در شرایط کم‌آبیاری | ||
| به زراعی کشاورزی | ||
| دوره 28، شماره 3، پاییز 1405، صفحه 393-415 اصل مقاله (1.38 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jci.2026.410759.2974 | ||
| نویسندگان | ||
| سید مصطفی موسوی قهفرخی1؛ مهدی مدن دوست* 2؛ محمدرحیم اوجی3؛ فرهاد مهاجری4 | ||
| 1گروه زراعت، واحد فسا، دانشگاه آزاد اسلامی، فسا، ایران. | ||
| 2گروه زراعت، واحد فسا، دانشگاه آزاد اسلامی. فسا، ایران. | ||
| 3گروه زراعت، واحد فسا، دانشگاه آزاد اسلامی، فسا، ایران | ||
| 4گروه زراعت، واحد فسا، دانشگاه آزاد اسلامی، فسا. ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف: تنش خشکی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین چالش‌های ناشی از تغییر اقلیم، بر رشد و عملکرد گیاهان، بهویژه در مناطق خشک و نیمهخشک، اثر سوء بهدنبال دارد. گیاه دارویی ارزشمند بادرشبویه، در مواجه با تنش شدید خشکی حساس بوده و عملکرد آن کاهش مییابد. به‌کارگیری راه‌کارهای سازگار با محیط زیست از قبیل کودهای زیستی و آلی می‌تواند نقش مؤثری در بهبود فتوسنتز، عملکرد و افزایش تحمل به خشکی داشته باشد. این پژوهش با هدف بررسی اثر تنش خشکی و کاربرد باکتری سودوموناس فلورسنس سویه P-169، مایکوریزای آربوسکولار و بیوچار بر ویژگیهای مورفولوژیک، محتوای کلروفیل و عملکرد بادرشبویه انجام شد. روش پژوهش: آزمایش در مزرعه پژوهشی در شهرستان شیراز به‌صورت کرتهای یکبار خردشده در قالب بلوک کامل تصادفی در سه تکرار طی سالهای 1402 و 1403 اجرا شد. کرتهای اصلی شامل تیمارهای آبیاری 25، 50 و 75 درصد تخلیه رطوبتی (I1، I2 و I3) و کرتهای فرعی شامل شاهد (F1)، قارچ مایکوریزا (F2)، باکتری سودوموناس (F3)، بیوچار (F4)، مایکوریزا+ سودوموناس (F5)، مایکوریزا+ بیوچار (F6)، سودوموناس+ (F7) مایکوریزا+ سودوموناس+ بیوچار (F8) بود. پس از جمع آوری دادهها و اطمینان از نرمال بودن آن‌ها و همگنی سالهای آزمایش، تجزیه واریانس مرکب با نرم‌افزار v.9.2 SAS و مقایسه میانگینها نیز با آزمون دانکن (سطح احتمال پنج درصد) انجام شد. یافتهها: نتایج نشان داد که تیمارهای آزمایش اثر معنیداری بر ویژگیهای موردبررسی بهدنبال داشت. بیش‌ترین ارتفاع بوته، تعداد شاخه جانبی و تعداد شاخه گل‌دهنده، محتوای کلروفیل a و b به‌ترتیب با میانگینهای 8/66 سانتیمتر، 8/16، 5/16، 4/13 میلیگرم بر گرم و 8/5 میلیگرم بر گرم در تیمار I1 مشاهده شد و با اعمال تنش خشکی از مقادیر ویژگیها بهطور معنیداری کاسته شد. هم‌چنین، تیمار کودی F8 بیش‌ترین مقادیر ویژگیهای بیان‌شده را بهخود اختصاص داد. ترکیب تیماری I1F8 بیش‌ترین قطر ساقه (85/0 سانتیمتر)، کلروفیل کل (3/24 میلیگرم بر گرم)، عملکرد زیستی (2348 کیلوگرم بر هکتار) و عملکرد برگ و گل (1792 کیلوگرم بر هکتار) را بهخود اختصاص داد و کم‌ترین مقادیر با 34، 74، 3/72 و 7/66 درصد کاهش برای ترکیب تیماری I3F1 ثبت شد. نتیجهگیری: در مجموع، نتایج این پژوهش نشان داد که تنش خشکی با ایجاد اختلال در جذب مواد مغذی و ساخت کلروفیل منجر به کاهش ویژگیهای رویشی و عملکرد گیاه دارویی بادرشبویه می‌شود و حضور هم‌زمان سودوموناس، مایکوریزا و بیوچار به‌عنوان یک مدیریت پایدار تنش خشکی عمل کرده و از طریق بهبود ویژگیهای خاک، تقویت سامانه فتوسنتزی گیاه و تعدیل اثر سوء خشکی عملکرد گیاه را بهطور چشم‌گیری افزایش میدهد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| پرولین؛ تنش خشکی؛ سودوموناس؛ کاتالاز؛ مایکوریز | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 298 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 85 |
||