ارزیابی جریان محیط زیستی از روشهای اکوهیدرولوژیکی و هیدرولیکی بر اساس رژیم طبیعی جریان در رودخانه (مطالعه موردی: دره رود- حوضه ارس) | ||
| مجله اکوهیدرولوژی | ||
| دوره 13، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 1241-1267 اصل مقاله (1.44 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ije.2026.414537.1914 | ||
| نویسندگان | ||
| حسین فاخری1؛ مهدی یاسی* 2 | ||
| 1گروه مهندسی آبیاری و آبادانی ، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران | ||
| 2گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، پردیس کرج، دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| هدف: این پژوهش با هدف ارائۀ یک نمونۀ کاربردی از تلفیق روشهای مختلف اکو ـ هیدرولوژیکی ـ هیدرولیکی برای برآورد جریان محیط زیستی، براساس رژیم طبیعی جریان در یک رودخانه انجام شده است. روش پژوهش: در این تحقیق، دادههای بلندمدت رودخانۀ درهرود در ایستگاه هیدرومتری مشیران مورد استفاده قرار گرفت. ابتدا طبیعیسازی دادههای جریان انجام شد. سپس جریان محیط زیستی با بهرهگیری از روشهای اکوهیدرولوژیکی شامل تنانت، تنانت اصلاحشده، تسمن، جریان پایه آبزیان، منحنی تداوم جریان (FDC)، انتقال منحنی تداوم جریان (FDC-Shifting)، ذخیره رو میزی (DRM)، محدودۀ تغییرپذیری (RVA)، روش هیدرولیکی محیط خیسشده و روش کیفیت آب مورد ارزیابی و مقایسه قرار گرفت. یافتهها: آبدهی رودخانۀ درهرود (ایستگاه مشیران) در شرایط حاضر 11/8مترمکعب بر ثانیه است که پس از طبیعیسازی رژیم جریان به مقدار 21/6 مترمکعب بر ثانیه افزایش مییابد. روش تنانت برای شش ماه اول سال آبی مقدار 2/2 و برای شش ماه دوم برابر 6/5 مترمکعب بر ثانیه؛ روش تنانت اصلاحشده، تسمن، FDC-Shifting و DRM برای هر ماه مقداری متفاوت و متناسب با الگوی جریانطبیعی بهترتیب با مقدار متوسط جریان سالانه 4/7، 10/7، 7/5 و 7/6 مترمکعب بر ثانیه؛ روش جریان پایه آبزیان، FDC، هیدرولیکی (شیب منحنی)، هیدرولیکی (حداکثر انحنا) و کیفیت آب مقدار ثابت بهترتیب 8/3، 6/3، 12/5، 8/9 و 8/1 مترمکعب بر ثانیه و روش RVA، محدودهای بین متوسط جریان سالانه 9/6 تا 27/6 مترمکعب بر ثانیه را برای جریان محیط زیستی برآورد میکند. نتیجهگیری: مقایسۀ روشها نشان داد رویکردهای شاخص درصدی تمایل به سادهسازی رفتار جریان داشته، در حالی که روشهای مبتنی بر انطباق با رژیم طبیعی جریان ماهانه، تصویر واقع بینانهتری از نیاز اکوسیستم ارائه میکنند. بنابراین کاربرد سه روش تنانت اصلاحشده، FDC-Shifting در کلاس D و DRM در کلاس B/C بهترتیب با متوسط جریان 4/7، 7/5 و 7/6 مترمکعب بر ثانیه، معادل 22، 35 و 35 درصد متوسط سالانه جریان طبیعی با ضریب همبستگی 0/99، 0/98 و 0/92، انطباق بیشتری با شرایط هیدرولوژیکی حوضۀ درهرود و بازنمایی تغییرات زمانی جریان دارند. نتایج این پژوهش میتواند به عنوان مبنای علمی برای مدیریت رودخانه و زیستبومهای وابسته در حوضۀ آبریز درهرود مورد استفاده قرار گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| جریان محیط زیستی؛ جریان طبیعی؛ روشهای اکوهیدرولوژی؛ روشهای هیدرولیکی؛ حوضه ارس | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 209 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 180 |
||