ارزیابی کیفی میزان گرایش دامداران عشایری به سایر معیشت های جایگزین( مطالعه موردی: عشایر طایفه مغانلو ایل شاهسون) | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 31 تیر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2026.410120.2884 | ||
| نویسندگان | ||
| علی محبی* 1؛ سعید صالح مغانلو2؛ منصوره تشکری زاده3؛ رستم خلیفه زاده3 | ||
| 1کارشناس تحقیقات جنگلها و مراتع کشور | ||
| 2محقق مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل | ||
| 3موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور | ||
| چکیده | ||
| چکیده دام مازاد بر ظرفیت مراتع، تخریب کمی و کیفی این منابع را بدنبال داشته است.. به اعتقاد صاحبنظران، ایجاد مشاغل غیر از دامداری و مشاغل خارج از مراتع می تواند در جذب دامداران سرریز مراتع موثر واقع گردند.اما پاره ای مسائل من جمله عدم شناخت دیدگاه بهره برداران راجع به تغییر شغل، توفیق طرحهای مرتبط را تا حدود زیادی زیر سئوال برده است. لذا تعیین میزان آمادگی عشایر برای تغییر شغل و نوع مشاغل جایگزین از ضروریات تشخیص داده شد. رویکرد تحقیق کیفی و نوع آن اکتشافی و کاربردی بود. نحوه گردآوری داده ها میدانی صورت پذیرفت. جهت تحلیل داده ها، استراتژی تحلیل مضمون مناسب تشخیص داده شد. جامعه پژوهش را 265 نفر از بهره بردران دارای پروانه چرای دام از 21 تیره طایفه مغانلو ایل شاهسون تشکیل دادند که دام هایشان در مراتع حضور داشت. روش نمونه گیری هدفمند بود. ابزار گردآوری داده مبتنی بر مصاحبه نیمه ساختارمند و بررسی اسناد و مدارک بودند. نتایج تحلیل به تعیین 244 مفهوم، 49 مقوله فرعی و 8 مقوله اصلی منجر گردید. مقولات اصلی را " هویت و انگیزههای وابستگی به دامداری"، " مهارت، آموزش و سرمایه انسانی"، " مشاغل جایگزین و فرصت های متنوع"،" چالشها و موانع دامداری سنتی"، " عوامل محیطی اثرگذار بر تغییر معیشت"، " عوامل اقتصادی و اجتماعی اثرگذار بر تغییر معیشت"، " زیرساخت ها و سرمایهگذاری"، " حمایت نهادی و مشارکت اجتماعی" تشکیل دادند. رتبه بندی مقولات اصلی نیز نشان داد که در پدیده تصمیم گیری دامداران عشایری منطقه نسبت به تغییر یا عدم تغییر شغل شان ، مقوله اصلی « هویت و انگیزههای وابستگی به دامداری »، مهم ترین مقوله به حساب می آید گروه های شغلی جایگزین نیز ، « دامپروری و تولیدات دامی،کشاورزی و باغداری، صنایع تبدیلی و فرآوری محصولات، تجارت و خدمات مرتبط با دام و کشاورزی، زیرساخت ها و خدمات پشتیبان، حمل ونقل و خدمات عمومی و سایر مشاغل از قبیل مشاغل خدماتی، صنعتی- فنی و مشاغل اداری- سازمانی» به خود اختصاص دادند. نهایتا، تلفیق و تحلیل یافته ها نشان داد که اکثریت عشایر به دلیل هویت فرهنگی تمایل اندکی به تغییر شغل نشان دادند، اما نسل جوان، در صورت وجود فرصت،های خارج از مراتع، به تغییر شغل علاقه،مند بودند. نتیجه اینکه تصمیم دامدارعشایری برای تغییر یا تداوم شغل، حاصل تعامل هویت فرهنگی و شرایط اقتصادی-محیطی است. بنابراین، هر گونه برنامه توسعهای باید با احترام به "هویت دامداری" و تلفیق آموزش، ایجاد زیرساخت و حمایت نهادی طراحی شود. بی توجهی به ریشههای هویتی ، با مقاومت مواجه خواهد شد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| دامدار عشایری؛ مراتع؛ اشتغال خارج از مرتع | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 36 |
||