ترسیم آستانگی اقلیم مشرق: مطالعه تطبیقی ماهان کوشیار در هفت پیکر نظامی گنجوی از دیدگاه حی بن یقظان ابن سینا | ||
| نشریه هنرهای زیبا: هنرهای تجسمی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 28 تیر 1405 اصل مقاله (1.78 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jfava.2026.415195.667713 | ||
| نویسنده | ||
| فریبا ازهری* | ||
| پژوهشگر فلوشیپ بهاری در هنرهای کتاب‌آرایی ایرانی، کتابخانه وستون، کتابخانه‌های بودلین، دانشگاه آکسفورد، آکسفورد، انگلستان. | ||
| چکیده | ||
| هدف این پژوهش، رمزگشایی ساختار نمادین و استعاری نگاره ماهان کوشیار هفت پیکر نظامی(سال۸۴۶ه.ق/۱۴۴۲.م،کتابخانه بریتانیا،MS25900)، با اتکا به مفاهیم فلسفه سینوی (اقلیم مشرق و عالم خیال) است. این پژوهش، پیوند نظام آفاقی و انفسی را تبیین کرده و امکان خوانش سینوی از نگاره تیموری را نشان می‌دهد. سؤال این است که ساختار نمادین نگاره ماهان کوشیار چگونه مفاهیم حکمت سینوی (اقلیم مشرق و عالم خیال) را رمزگذاری کرده و تحلیل نظام‌مند آن چگونه می‌تواند پیوند نظام آفاقی و انفسی و ابهامات کلیدی نگاره (نظیر اسب هفتسر) را تبیین نماید؟ پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد تطبیقی، عناصر نمادین نگاره را با نظام آفاقی و انفسی تحلیل می‌کند. نگاره تیموری، تجسمی از آستانگی اقلیم مشرق است که در آن، ماهان (نفس ناطقه) با گذر از ظلمات اقلیم مغرب و رهایی از اسارت قوای مادی، سرانجام به اشراق نور عقل فعال می‌رسد. در این بستر، فضای بیابان مظهر اقلیم مغرب، درخت واق دلالت‌گر کشمکش‌های درونی انسان و اسب هفتسر نمادی از جامعیت قوای نفس حیوانی و تأثیرات آفاقی (یا کیهانی) است. از این رو، در اثر مذکور پیوندی عمیق میان حکمت فلسفی ابن‌سینا و بیان خلاقانه برقرار می‌شود؛ رویکردی که نشان می‌دهد رهایی نهایی نفس، صرفا با گذار از مبارزات عقل عملی و پذیرش فیض عقل نظری از عقل فعال امکان‌پذیر است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| ابن‌سینا؛ آستانگی‌اقلیم‌مشرق؛ حی‌بن‌یقطان؛ هفت‌پیکر‌نظامی؛ ماهان‌کوشیار | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 153 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 157 |
||