بررسی و ارزیابی تأثیر شاخص سرمایه اجتماعی بر تابآوری اجتماعی سکونتگاههای روستایی در ایران: فراتحلیلی بر پژوهشهای موجود | ||
| پژوهشهای جغرافیای انسانی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 27 تیر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhgr.2026.411795.1008889 | ||
| نویسندگان | ||
| طاها عشایری* 1؛ علی میرزاپور2 | ||
| 1عضو هیئت علمی گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران | ||
| 2دانشجوی کارشناسی ارشد جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل ، ایران | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش با هدف واکاوی و ارزیابی تأثیر سرمایه اجتماعی بر تابآوری اجتماعی سکونتگاههای روستایی در ایران تدوین شده است. در سایهی تشدید چالشهای چندبعدی زیستمحیطی، اقتصادی و اجتماعی در نواحی روستایی—از قبیل خشکسالیهای مستمر، سوانح طبیعی همچون زلزله و سیل و بحرانهای معیشتی—درک نقش سرمایه اجتماعی بهعنوان یک متغیر میانجی و عاملی کلیدی در تقویت توانمندی جمعی برای مواجهه، بازیابی و سازگاری، ضرورتی حیاتی برای سیاستگذاریهای توسعه روستایی محسوب میشود. این پژوهش از حیث روششناسی، با بهرهگیری از رویکرد «فراتحلیل» و بررسی ۳۷ سند علمیِ منتخب از میان ۴۵ مطالعه در بازه زمانی ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۴، به تبیین دقیقتر این پیوندِ ساختاری پرداخته است. دادههای مستخرج با استفاده از نرمافزار CMA و مدل اثرات تصادفی تحلیل گردید. یافتههای پژوهش نشاندهندهی وجود رابطهای مثبت، معنادار و مستحکم بین سرمایه اجتماعی و تابآوری اجتماعی (اندازه اثر کل: ۰/۴۳) در جوامع روستایی است. تحلیل ابعاد سهگانه سرمایه اجتماعی حاکی از آن است که «سرمایه اجتماعی ارتباطی» (ضریب اثر: 48/0) قدرتمندترین پیشبینیکنندهی تابآوری است؛ امری که مؤید اهمیت حیاتی روابط عمودی میان روستائیان و نهادهای رسمی در جهت دسترسی به منابع حیاتی، مشارکت در تصمیمگیریهای خرد و کلان و هماهنگی در شرایط بحرانی است. همچنین «سرمایه اجتماعی پیوندی» (42/0) با ایفای نقش محوری در انسجام درونگروهی و حمایتهای خانوادگی و محلی، سرعت بازیابی پس از بحران را تضمین میکند. در نهایت، «سرمایه اجتماعی پلزننده» (36/0) بهعنوان عاملی تسهیلگر در گسترش همکاریهای بینگروهی و دسترسی به شبکههای منابع فراتر از مرزهای محلی، نقش مکملی در ارتقای تابآوری ایفا مینماید. واژگان کلیدی: سرمایه اجتماعی، تابآوری اجتماعی، سکونتگاه روستایی، بلایای طبیعی-اجتماعی، زیست جمعی | ||
| کلیدواژهها | ||
| سرمایه اجتماعی؛ تابآوری اجتماعی؛ سکونتگاه روستایی؛ بلایای طبیعی-اجتماعی؛ زیست جمعی | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 63 |
||