نقش کنترلهای ساختاری در شکلگیری و توسعهی دولینها (مطالعۀ موردی: تاقدیس نواکوه، استان کرمانشاه) | ||
| مدیریت مخاطرات محیطی | ||
| دوره 13، شماره 1، بهار 1405، صفحه 67-80 اصل مقاله (1.97 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی کاربردی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhsci.2026.416040.941 | ||
| نویسندگان | ||
| آرزو چراغی1؛ شهرام بهرامی* 2؛ سمیه خالقی1؛ کاظم نصرتی1 | ||
| 1گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران | ||
| 2گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدة علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| ساختارهای زمینشناسی مانند گسلها، شکستگیها و دیگر خطوارههای تکتونیکی، از عوامل اساسی در شکلگیری و گسترش دولینها محسوب میشوند. این ساختارها با افزایش نفوذپذیری، موجب تشدید فرایندهای انحلالی در سنگهای کربناته میشوند. تاقدیس نواکوه در زون چینخوردۀ زاگرس (استان کرمانشاه) واقع شده است که تحت تأثیر همگرایی پلتفرمهای توران و عربستان قرار دارد و اغلب از واحدهای آهک آسماری- شهبازان تشکیل شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر ساختارهای تکتونیکی و شیب توپوگرافی بر ایجاد دولینها و ویژگیهای مورفومتری آنها، به تحلیل ۳۶ دولین در این منطقه پرداخته است. دادههای مورد استفاده از نقشهبرداری پهپادی استخراج شده و پارامترهای مساحت، عمق، نسبت کشیدگی و زاویۀ جهتگیری برای هر یک محاسبه شد. یافتهها نشان میدهد که دولینها بر اساس جهتگیری محور به دو گروه تقسیم میشوند: گروه اول با روند شمال شرق- جنوب غرب (7/52 درصد) و گروه دوم با روند شمال غرب- جنوب شرق (1/36 درصد). روند غالب کشیدگی دولینها (شمال شرق- جنوب غرب) با روند غالب خطوارههای تاقدیس نواکوه (شمال شرق- جنوب غرب) همراستاست. نتایج حاکی از آن است که دولینهای گروه نخست از نظر میانگین مساحت (5825 متر مربع)، عمق (91/6 متر) و ضریب کشیدگی (69/1)، مقادیر بیشتری نسبت به گروه دوم دارند. همچنین تحلیل رزدیاگرامها نشان داد که جهتگیری خطوارهها، محور دولینها و شیب توپوگرافی اطراف دولینها، اغلب دارای روند شمال شرق- جنوب غرب هستند که بیانگر تأثیر محور چین، جهت شکستگیها و شیب توپوگرافی بر تشکیل و فرم آنهاست. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تاقدیس نواکوه؛ زاویه جهت گیری (آزیموت)؛ ساختار تکتونیکی؛ مورفومتری دولین | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 180 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 158 |
||