سینما، طبقه و ناخودآگاهِ سیاسی | ||
| دوفصلنامۀ جامعهشناسی هنر و ادبیات | ||
| دوره 17، شماره 2، خرداد 1405، صفحه 73-92 اصل مقاله (1.12 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jsal.2025.389638.666359 | ||
| نویسندگان | ||
| تقی آزاد ارمکی؛ جلال الدین رحیمی* | ||
| جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| در این پژوهش، شیوههای رویتپذیری مفهوم «طبقه» را در بافت روایی و پیکربندی بصری - داستانی سینمای یک دههی اخیر مورد بررسی قرار دادهایم و آن را در نسبتی دیالکتیکی با فضا – زمان تاریخی معاصر بازخوانی کردهایم. بدین منظور،آپاراتوس مفهومی «ناخودآگاهِ سیاسی» و «روایت به مثابه کنش نمادین» فردریک جیمسون و «خوانش سیمپتوماتیک» در سنت آلتوسری / ماشری، راهنماییگرِ مسیر تحلیل بودهاند. نمونهی مورد مطالعه، انتخاب سه فیلم از سه کارگردان مطرح دههی نود بوده است: «برادران لیلا» (سعید روستایی)، «بدون تاریخ، بدون امضا» (وحید جلیلوند) و «مجبوریم» (رضا دُرمیشیان). با تحلیل سطوح مختلف رویتپذیری/ رویتناپذیری، ساختارهای حضور/غیاب، امر گفته شده/ امر مسکوت، شکافها و تناقضات فُرم رواییِ فیلمها را آشکار کرده و از خلال آن، ناخودآگاهِ سیاسی آنها را افشا کردهایم. دست آخر، سامانهی نئولیبرالیسم را به مثابه شکلبندی اجتماعی – تاریخی معاصر تشخیص دادهایم که در سطح ناخودآگاهِ سیاسی، پیکربندی جایگاهها و آرایش طبقات را در نسبت با یکدیگر قرار میدهد و فضایی از تخاصمات ایدئولوژیک را بوجود میآورد که از خلال سینمای معاصر، رویتپذیر میشوند. قلمروگسترانی طبقهی نوکیسه و روایتهای نئولیبرال از جامعه، کنشگری طبقهی متوسط همچون «سوژهای قربانی» با «وجدان معذب» و در نهایت طرد عینی و روایی طبقات کارگر و فرودست جامعه و «از دست دادن توان روایتپردازیِ خویش»، ساحتی از ناخودآگاهِ سیاسی متن است که به شکل تنشها، شکافها و سکوتهایی در فُرم درونی فیلمها تهنشست شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| طبقه؛ سینما؛ روایت؛ ناخودآگاهِ سیاسی؛ خوانشِ سمپتوماتیک | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 124 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 155 |
||