| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,236 |
| تعداد مقالات | 77,613 |
| تعداد مشاهده مقاله | 161,072,403 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 120,780,471 |
مطالعۀ عادت واره های بوم شناختی کشاورزی در میان کشاورزان شهرستان ازنا | ||
| توسعه محلی (روستائی-شهری) | ||
| مقاله 6، دوره 18، شماره 1، تیر 1405، صفحه 135-153 اصل مقاله (811.52 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی : ... (با ذکر دقیق نوع فعالیت علمی) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jrd.2026.408938.668969 | ||
| نویسندگان | ||
| امرالله کشاورز؛ نورالدین اله دادی* | ||
| گروه جامعهشناسی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر با بهرهگیری از مفهوم عادتوارۀ بوردیو بهعنوان مفهوم حساس و بسط آن به قلمرو بومشناختی، به مطالعۀ کیفی عادتوارههای بومشناختی کشاورزان و واکاوی نقش فرایندهای اجتماعی-اقتصادی در بهحاشیهراندن آنها میپردازد. مطالعه با رویکرد کیفی و روش نظریه زمینهای انجام شد. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته با ۳۳ نفر از کشاورزان شهرستان ازنا گردآوری شد که بهصورت هدفمند و تا حد اشباع نظری انتخاب شده بودند. تحلیل دادهها موجب شناسایی ۱۰ مقوله و یک مقولۀ هسته با عنوان «عادتوارۀ بومشناختی کشاورزی در حاشیه» شد. یافتههای پژوهش در قالب مدل پارادایمی نشان میدهد «دست نامرئی بازار» و «تقسیم زمین بین وراث» بهعنوان شرایط علی؛ «ساختار نامتوازن نظام توزیع و بازار محصولات کشاورزی» بهعنوان شرایط زمینهای؛ و «فرسایش سرمایۀ اجتماعی»، «ضعف نظامهای نظارت و ناکارآمدی قوانین حفاظت از منابع» و «اختلافات ملکی» بهعنوان شرایط میانجی، عادتوارۀ بومشناختی کشاورزان را به حاشیه راندهاند. در چنین بستری، کشاورزان ناگزیر به اتخاذ راهبردهای ناپایدار مانند «بهرهبرداری غیرمسئولانه» و «حذف تناوب کشت» شدهاند که پیامدهایی نظیر «بحران چندلایۀ سلامت جمعی»، «کاهش تنوع زیستی» و «مهاجرت از روستا» را به دنبال داشته است. مدل پارادایمی نهایی پژوهش بیانگر شکاف عمیق ساختاری میان الزامات بومشناختی کشاورزی (پایداری، تنوع، تناوب) و منطق حاکم بر ساختارهای اجتماعی-اقتصادی (سوداگری، مالکیت مشاع، توزیع نامتوازن) در منطقۀ مورد مطالعه است. آنچه مدل پارادایمی این پژوهش آشکار میکند، نه صرفاً فهرستی از عوامل، بلکه کشف یک «شکاف عمیق ساختاری بین الزامات بومشناختی کشاورزی (حفظ تنوع زیستی، رعایت تناوب، مدیریت پایدار منابع) و منطق حاکم بر ساختارهای اجتماعی-اقتصادی (دست نامرئی بازار، سوداگری، ساختار نامتوازن توزیع، مالکیت مشاع، اختلافات ملکی بین وراث) است که پیامدهای ناگواری برای جامعۀ کشاورزی و محیطزیست داشته است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بستر اجتماعی؛ خردشدن زمین؛ دست نامرئی؛ شهرستان ازنا؛ عادتوارۀ بومشناختی؛ مهاجرت | ||
| مراجع | ||
|
اشتراوس، انسلم و کوربین، جولیت (1390). مبانی پژوهش کیفی؛ فنون و مراحل تولید نظریه زمینهای. ترجمهی ابراهیم افشار، تهران: نشر نی.
بوردیو، پییر (1390). نظریه کنش، دلایل عملی و انتخاب عقلانی. ترجمه مرتضی مردیها. انتشارات نقش و نگار.
حقیقتیان، منصور، هاشمیانفر، سیدعلی و احمدیان، داریوش (۱۳۹4) تحلیل جامعهشناختی نقش عوامل ساختاری در شکاف بین نگرش و رفتارهای زیستمحیطی (مورد مطالعه: شهروندان شهر کرمانشاه). مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 444 -339، دورة 4، شمارة 4، زمستان 1394 https://doi.org/10.22059/JISR.2015.57069
سیارخلج، حامد، هاشمیان فر، سیدعلی، صالحی، صادق و عبداللهی، عظیمه السادات (1401). فهم کشاورزان از گذشته خوداتکا و پایدار با تأکید بر تغییرات آب و هوا (مورد مطالعه: روستاهای استان اصفهان). مجله توسعة محلی (روستایی – شهری)، دورۀ چهاردهم، شماره1 ،بهار و تابستان 1401. https://doi.10.22059/JRD.2022.343525.668730
سیارخلج، حامد، هاشمیانفر، سیدعل،؛ صالحی، صادق و عبداللهی، عظیمهالسادات (1402) تغییرات آب وهوا و جامعة کشاورزی (مطالعه ادراک کشاورزان استان اصفهان از پیامدهای مرتبط با تغییرات آب وهوا). مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 12 ( 2 ) : 275 - 292 . https://doi.org/10.22059/jisr.2022.334888.1263
عبدالهی، عظیمهالسادات، صالحی، صادق، زاهدی مازندرانی، محمدجواد و ذکایی، محمد سعید (1398). برساخت اجتماعی خشکسالی در میان کشاورزان (مورد مطالعه: بخش مرکزی و غربی استان اصفهان). مجله پژوهشهای روستایی دانشگاه تهران، دوره 10، شماره 1، صفحه114-129. https://doi.org/10.22059/jrur.2018.253726.1250
عبدالهی، عظیمهالسادات، ذکایی، محمد سعید، صالحی، صادق و زاهدی مازندرانی، محمدجواد (1395). نظام معنایی پدیده خشکسالی در میان کشاورزان استان اصفهان. مجله توسعة محلی (روستایی – شهری)، شناسه دیجیتال 271-294 ص، 1395 زمستان و پاییز، 2 شمارۀ، هشتم. https://doi.org/10.22059/JRD.2016.63068
گیدنز، آنتونی. (1999). جهان لغزنده است: جهانیشدن چگونه دنیای ما را شکل می دهد؟ ترجمهی علی عطاران، نشر کتاب پارسه.
مرکز آمار ایران. (۱۴۰۰). سرشماری عمومی نفوس و مسکن.
همتی، زهرا، رضائی, مهدیه و شبیری, سیدمحمد (1403) مطالعه کیفی تعیینگرهای فرهنگ محیط زیستی. مجله توسعه اجتماعی، دوره 18، شماره 4. شماره پیاپی 72، صص 67-92.
Abdollahy, A. S; Salehi, S; Zahedi Mazandarani, M. J and Zakaei, M. S. (2019). The social construction of drought among farmers (case study: central and western part of Isfahan province). Journal of Rural Research, Teran University., Volume 10, Issue 1, pp. 114-129. https://doi.org/10.22059/jrur.2018.253726.1250. (In Persian).
Abdollahhi, A. S; Zakaei, M. S; Salehi, S and Zahedi Mazandarani, M. J. (2016). The semantic system of drought phenomenon among farmers in Isfahan province. Journal of Local Development (Rural-Urban), digital ID 271-294 pp., 2016 Winter and Autumn, 2 issues, 8. https://doi.org/10.22059/JRD.2016.63068. (In Persian).
Altieri, M. A. (2002). Agroecology: The science of natural resource management for poor farmers in marginal environments. University of California Press. (p. 45).
Bourdieu, P. (2011). Theory of Action, Practical Reasons, and Rational Choice. Translated by Morteza Mardiha. Naqsh-e-Negar Publications. (In Persian).
Elias, N. (2000). The Civilizing Process: Sociogenetic and Psychogenetic Investigations (Revised ed.). Blackwell Publishing.
Giddens, A. (1999). The World is Slippery: How Globalization Shapes Our World? Ali Attaran, Parseh Book Publishing House. (In Persian).
Hagheeghatian, M; Hashemianfar, S. A and Ahmadian, D. (2015) Sociological Analysis of the Role of Structural Factors in the Gap Between Environmental Attitudes and Behaviors (Case Study: Citizens of Kermanshah City). journal of Social Studies and Research in Iran, 444-339, Volume 4, Issue 4, Winter 2015. https://doi.org/10.22059/JISR.2015.57069. (In Persian).
Hemmati, Z; Rezaei, M and Shobeiri, S. M. (1403) “Qualitative Study of Determinants of Environmental Culture” Journal of Social Development, Volume 18, Issue 4. Serial Number 72, pp. 67-92. https://doi.org/10.22055/qjsd.2023.39325.2559. (In Persian).
Kasper, D. V. (2009). Ecological habitus: Toward a better understanding of socioecological relations. Organization & Environment, 22(3), 311-326. https://doi:10.1177/1086026609343098
Sayarkhalaj, Hamed; Hashemianfar, S. A; Salehi, S and Abdollahi, A. S; (2022). Farmers’ Understanding of the Self-Reliant and Sustainable Past with Emphasis on Climate Change (Case Study: Villages of Isfahan Province). Journal of Local Development (Rural-Urban), Volume 14, Issue 1, Spring and Summer 2012. https://doi.10.22059/JRD.2022.343525.668730. (In Persian).
Sayarkhalaj, H; Hashemianfar, S. A; Salehi, S and Abdollahi, A. S. (2022) Climate Change and Agricultural Society (Study of Farmers' Perception of Climate Change-Related Consequences in Isfahan Province). journal of Social Studies and Research in Iran, 12 (2): 275-292. https://doi.org/10.22059/jisr.2022.334888.1263. (In Persian).
Statistical Center of Iran. (1400). General Population and Housing Census. (In Persian).
Strauss, A, and Corbin, J. (2011). Fundamentals of Qualitative Research; Techniques and Stages of Grounded Theory Generation. Translated by Ebrahim Afshar, Tehran: Nay Publishing House. (In Persian).
Zhu, Q. Y; Chen, K. Yuan, X. Wang, C. Gan (2020), Research on the Relationship between Capital Endowment and Farmers′ Willingness to Pay for Cultivated Land Protection: Comparing the Suburban and Outer Suburbs Resources and Environment in the Yangtze Basin, 29 (2020), p. 11. https://doi.org/10.1038/s41598-024-74280-0. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 81 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 21 |
||