بررسی وضعیت موجود مصرف کودهای شیمیایی و ضرورت بهینهسازی بر پایه ملاحظات محیط زیست، سلامت و کشاورزی در ایران | ||
| محیط شناسی | ||
| مقاله 4، دوره 52، شماره 1، بهار 1405، صفحه 63-82 اصل مقاله (891.62 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jes.2026.402958.1008645 | ||
| نویسندگان | ||
| نرجس نیک پی بیدرونی1؛ علی میلانی بناب2؛ محمدرضا مسعودی نژاد3؛ نرگس رستمی گوران4؛ سید مجید موسوی5؛ سید علی غفاری نژاد5؛ شمس الله ملازاده6؛ سید پیمان آذرفام7؛ نسترن کشاورز محمدی* 1 | ||
| 1گروه بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت و ایمنی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران | ||
| 2گروه تحقیقات سیاستگذاری و برنامهریزی غذا و تغذیه، انستیتو تحقیقات تغذیهای و صنایع غذایی کشور، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، | ||
| 3گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت و ایمنی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران | ||
| 4مرکز تحقیقات سلامت مبتنی بر جامعه، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران، تهران، ایران | ||
| 5مؤسسه تحقیقات خاک و آب؛ سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی؛ کرج؛ ایران | ||
| 6شرکت خدمات حمایتی کشاورزی، تهران، ایران | ||
| 7انجمن صنفی تولیدکنندگان کودهای کشاورزی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف: افزایش چشمگیر جمعیت و تقاضای فزاینده برای غذا، ضرورت افزایش تولیدات کشاورزی و در نتیجه، مصرف کودهای شیمیایی را در سراسر جهان ایجاب کرده است. با این حال، مصرف بیش از حد این نهادههای شیمیایی فراتر از سطوح توصیه شده، منجر به پیامدهای محیطزیستی و بهداشت عمومی قابلتوجهی شده است. برای حفظ مصرف بهینه و اطمینان از برنامهریزی مناسب در خصوص کودهای شیمیایی، داشتن آگاهی دقیق از وضعیت موجود ضروری است. این مطالعه با هدف بررسی وضعیت و روند مصرف کودهای شیمیایی در ایران و شناسایی چالشها و شکافهای اطلاعاتی مرتبط انجام شده است. روش پژوهش: این مطالعه کیفی در سال 1404 انجام شد و دادهها با استفاده از چهار روش مکمل شامل مرور اسناد، مصاحبههای نیمهساختارمند با ذیربطان، مشاورههای آنلاین و حضوری و بحث گروهی متمرکز در نشستهای نخبگانی گردآوری شد. دادهها در نشستهای نخبگانی با حضور مدیران و کارشناسان ارشد سازمانهای مرتبط مورد بررسی و اعتبارسنجی قرار گرفت. یافتهها: بر اساس نتایج بهدست آمده، عمده کودهای شیمیایی در ایران تولید داخلی است. البته بخشی از کودهای بازار تقلبی بوده که در داخل کشور تولید و به نام برندهای خارجی بستهبندی و توزیع میشود. حدود 85 درصد کودهای مصرفی در ایران یارانهای هستند که توسط شرکت خدمات حمایتی کشاورزی از محل تولیدات داخلی و یا واردات تأمین و توزیع میشوند و 15 درصد مابقی توسط بخش خصوصی تأمین و توزیع میشود. دسترسی به آمار دقیق و به روز میزان مصرف کودهای شیمیایی در ایران محدود است، همچنین آمار میزان مصرف کودهای شیمیایی در منابع داخلی و بینالمللی دارای ابهامات و تفاوتهای مهمی است. تخمین حداقل میزان مصرف همه انواع کودهای شیمیایی کشور در سال 1402 که مورد اجماع ذیربطان واقع شد، 3/5 تا 4/1 میلیون تن معادل 223 تا 261 کیلوگرم در هکتار (کل یا ناخالص) است. الگوی مصرف بلندمدت کودهای شیمیایی در ایران، روندی افزایشی داشته؛ اما با نوساناتی همراه بوده است. البته تفاوتهای استانی در میزان مصرف، قابلتوجه هستند. ملاک اصلی قضاوت کفایت کمیت مصرف توسط بسیاری از ذیربطان در ایران، شاخصهای میانگین مصرف بوده است که شاخص محدود و ناکارآمدی است که نیازمند تفسیرهایی است که بسیار مستعد خطا است. نتیجهگیری: با وجود محدودیتها و چالشها، این مطالعه توانست با استفاده از آمار معتبر در دسترس و بر اساس اجماع نظر ذیربطان تصویر جامعتر و شفافتری از سیمای کمّیت مصرف کودهای شیمیایی ارائه دهد. همچنین این پژوهش علاوه بر شناسایی خلاءها و چالشهای اطلاعاتی و ناکارآمدی شاخص میانگین در قضاوت کفایت مصرف، تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد از «کمّیت مصرف» به «کارایی مصرف» در قضاوت و برنامهریزی برای تأمین و توزیع نیاز کودی کشور و بهینهسازی مصرف آن دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بهینه سازی مصرف؛ کود شیمیایی؛ نهاده شیمیایی کشاورزی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 588 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 367 |
||