پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,196 |
| تعداد مقالات | 77,227 |
| تعداد مشاهده مقاله | 157,208,914 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 118,400,391 |
بررسی وضعیت موجود مصرف کودهای شیمیایی و ضرورت بهینهسازی بر پایه ملاحظات محیط زیست، سلامت و کشاورزی در ایران | ||
| محیط شناسی | ||
| مقاله 4، دوره 52، شماره 1، خرداد 1405، صفحه 63-82 اصل مقاله (891.86 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jes.2026.402958.1008645 | ||
| نویسندگان | ||
| نرجس نیک پی بیدرونی1؛ علی میلانی بناب2؛ محمدرضا مسعودی نژاد3؛ نرگس رستمی گوران4؛ سید مجید موسوی5؛ سید علی غفاری نژاد5؛ شمس الله ملازاده6؛ سید پیمان آذرفام7؛ نسترن کشاورز محمدی* 1 | ||
| 1گروه بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت و ایمنی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران | ||
| 2گروه تحقیقات سیاستگذاری و برنامهریزی غذا و تغذیه، انستیتو تحقیقات تغذیهای و صنایع غذایی کشور، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، | ||
| 3گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت و ایمنی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران | ||
| 4مرکز تحقیقات سلامت مبتنی بر جامعه، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران، تهران، ایران | ||
| 5مؤسسه تحقیقات خاک و آب؛ سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی؛ کرج؛ ایران | ||
| 6شرکت خدمات حمایتی کشاورزی، تهران، ایران | ||
| 7انجمن صنفی تولیدکنندگان کودهای کشاورزی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف: افزایش چشمگیر جمعیت و تقاضای فزاینده برای غذا، ضرورت افزایش تولیدات کشاورزی و در نتیجه، مصرف کودهای شیمیایی را در سراسر جهان ایجاب کرده است. با این حال، مصرف بیش از حد این نهادههای شیمیایی فراتر از سطوح توصیه شده، منجر به پیامدهای محیطزیستی و بهداشت عمومی قابلتوجهی شده است. برای حفظ مصرف بهینه و اطمینان از برنامهریزی مناسب در خصوص کودهای شیمیایی، داشتن آگاهی دقیق از وضعیت موجود ضروری است. این مطالعه با هدف بررسی وضعیت و روند مصرف کودهای شیمیایی در ایران و شناسایی چالشها و شکافهای اطلاعاتی مرتبط انجام شده است. روش پژوهش: این مطالعه کیفی در سال 1404 انجام شد و دادهها با استفاده از چهار روش مکمل شامل مرور اسناد، مصاحبههای نیمهساختارمند با ذیربطان، مشاورههای آنلاین و حضوری و بحث گروهی متمرکز در نشستهای نخبگانی گردآوری شد. دادهها در نشستهای نخبگانی با حضور مدیران و کارشناسان ارشد سازمانهای مرتبط مورد بررسی و اعتبارسنجی قرار گرفت. یافتهها: بر اساس نتایج بهدست آمده، عمده کودهای شیمیایی در ایران تولید داخلی است. البته بخشی از کودهای بازار تقلبی بوده که در داخل کشور تولید و به نام برندهای خارجی بستهبندی و توزیع میشود. حدود 85 درصد کودهای مصرفی در ایران یارانهای هستند که توسط شرکت خدمات حمایتی کشاورزی از محل تولیدات داخلی و یا واردات تأمین و توزیع میشوند و 15 درصد مابقی توسط بخش خصوصی تأمین و توزیع میشود. دسترسی به آمار دقیق و به روز میزان مصرف کودهای شیمیایی در ایران محدود است، همچنین آمار میزان مصرف کودهای شیمیایی در منابع داخلی و بینالمللی دارای ابهامات و تفاوتهای مهمی است. تخمین حداقل میزان مصرف همه انواع کودهای شیمیایی کشور در سال 1402 که مورد اجماع ذیربطان واقع شد، 3/5 تا 4/1 میلیون تن معادل 223 تا 261 کیلوگرم در هکتار است. الگوی مصرف بلندمدت کودهای شیمیایی در ایران، روندی افزایشی داشته؛ اما با نوساناتی همراه بوده است. البته تفاوتهای استانی در میزان مصرف، قابلتوجه هستند. ملاک اصلی قضاوت کفایت کمیت مصرف توسط بسیاری از ذیربطان در ایران، شاخصهای میانگین مصرف بوده است که شاخص محدود و ناکارآمدی است که نیازمند تفسیرهایی است که بسیار مستعد خطا است. نتیجهگیری: با وجود محدودیتها و چالشها، این مطالعه توانست با استفاده از آمار معتبر در دسترس و بر اساس اجماع نظر ذیربطان تصویر جامعتر و شفافتری از سیمای کمّیت مصرف کودهای شیمیایی ارائه دهد. همچنین این پژوهش علاوه بر شناسایی خلاءها و چالشهای اطلاعاتی و ناکارآمدی شاخص میانگین در قضاوت کفایت مصرف، تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد از «کمّیت مصرف» به «کارایی مصرف» در قضاوت و برنامهریزی برای تأمین و توزیع نیاز کودی کشور و بهینهسازی مصرف آن دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بهینه سازی مصرف؛ کود شیمیایی؛ نهاده شیمیایی کشاورزی | ||
| مراجع | ||
|
آزادگان، بهزاد، و امیری، رضا (1389). اثر مدیریت کودهای شیمیایی بر عملکرد گیاهان زراعی در منطقه پاکدشت. مجله بهزراعی کشاورزی، 12(1)، 1–9
خیرعلیپور، کامران؛ جعفریثمربن، حمید، و سلیمانی، محسن (۱۳۹۶). تعیین اثرات زیستمحیطی در تولید کلزا به روش ارزیابی چرخه حیات، مطالعه موردی: استان اردبیل. نشریه مهندسی بیوسیستمهای ایران، 48(4)، 517-526. https://doi.org/10.22059/ijbse.2017. 218793.664864
سازمان امور اراضی کشور. (1402). آمارنامه تخصصی اراضی کشاورزی.
سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی. (1401). گزارش برنامه الگوی کشت محصولات کشاورزی. https://kkrdi.ir/wp-content/uploads/2022/11/4010823olgu-kesht.pdf
شرکت خدمات حمایتی کشاورزی. (1403). تأمین 1300000 تن کود یارانه ای مورد نیاز کشاورزان. بازیابی شده در 15 اردیبهشت، 1404، از https://www.assc.ir/fa/news/129460-1-300-000-.html
شهنوازی، علی (1399). تعیین میزان مصرف بهینه نهادهها در زراعت سیب زمینی ایران. نشریه علوم کاربردی سیب زمینی، 3(2)، 43-50.
شهنوازی، علی (1402). تأثیر تغییرات قیمت کودهای شیمیایی بر الگوی مصرف، عملکرد و سود ناخالص در مزارع سیبزمینی استان آذربایجان شرقی. نشریه علوم کاربردی سیب زمینی، 6(2)، 14-21.
عبدی رکنی، خدیجه؛ حسینی یکانی، سید علی؛ عابدی، سمانه، و کشیری کلائی، فاطمه (1397). مدیریت مصرف کودهای شیمیایی برای تولید محصول برنج (مطالعه موردی گهرباران ساری). فصلنامه علمی اقتصاد کشاورزی و توسعه، 26(1)، 29-53. https://doi.org/10.30490/aead.2018.65198
مرکز آمار ایران. (1403). چکیده نتایج سرشماری عمومی کشاورزی. سازمان برنامه و بودجه کشور.
ملکوتی، محمدجعفر (1389). رابطه مصرف بهینه کود و تولید محصولات کشاورزی سالم (مقاله مروری). مجله علمی- پژوهشی اکوفیزیولوژی گیاهان زراعی و علفهای هرز، 16(4)، 133-150.
وزارت جهاد کشاورزی، مرکز آمار، فناوری اطلاعات و ارتباطات. (1402). آمارنامه کشاورزی (جلد دو).
Abdi Rokni, K., Hosseini Yekani, A., Abedi, S., & Keshiri Kalai, F. (2018). Chemical fertilizers use management for rice production (a case study of Sari Goharbaran). Quarterly Journal of Agricultural Economics and Development, 26(1), 29–53. https://doi.org/10.30490/aead.2018.65198 [in Persian]
Agricultural Research, Education and Extension Organization. (2022). Report on the crop pattern plan for agricultural products. https://kkrdi.ir/wp-content/uploads/2022/11/4010823olgu-kesht.pdf [in Persian]
Agricultural Support Services Company. (2024). Supplying 1,300,000 tons of subsidized fertilizer needed by farmers. Retrieved May 4, 2025, from https://www.assc.ir/fa/news/129460-1-300-000-.html [in Persian]
Ahmadi, I. (2020). Comparison of Iran Provinces Regarding to the Chemical Fertilizer Consumption in Crop Production Using the t-map Package of the R Software. Journal of Research On Crop Ecophysiology, 15(1), 57-62.
Azadegan, B., & Amiri, R. (2010). The effect of fertilizer management on yield of crop plants in Pakdasht region. Journal of Crops Improvement, 12(1), 1-9. [in Persian]
Bruulsema, T. W., Fixen, P. E., & Sulewski, G. D. (Eds.). (2016). 4R plant nutrition: A manual for improving the management of plant nutrition. International Plant Nutrition Institute.
de Vries, W. (2021). Impacts of nitrogen emissions on ecosystems and human health: A mini review. Current Opinion in Environmental Science & Health, 21, 100249. https://doi.org/10.1016/ j.coesh.2021.100249
Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO). (2005). Fertilizer use by crop in the Islamic Republic of Iran (Chapter 4: The fertilizer sector). FAO. https://www.fao.org/4/a0037e/a0037e08.htm
Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO). (2025). FAOSTAT: Fertilizers by product (Domain RFB) [Data portal]. Retrieved April 27, 2025, from https://www.fao.org/faostat/ en/#data/RFB
Guo, Y., Chen, Y., Searchinger, T. D., Zhou, M., Pan, D., Yang, J., Wu, L., Cui, Z., Zhang, W., & Zhang, F. (2020). Air quality, nitrogen use efficiency and food security in China are improved by cost-effective agricultural nitrogen management. Nature Food, 1(10), 648-658. https://doi.org/10.1038/ s43016-020-00162-z
International Fertilizer Association. (2019, June 11). Fertilizer Outlook 2019–2023. Paper presented at the Annual Conference, Montreal, Canada. https://api.ifastat.org/reports/download/12620
Jote, C. A. (2023). The impacts of using inorganic chemical fertilizers on the environment and human health. Organic & Medicinal Chemistry International Journal, 13(3), 555864. https://doi.org/10.19080/OMCIJ.2023.13.555864
Kassam, A., & Kassam, L. (Eds.). (2021). Paradigms of agriculture. In Rethinking food and agriculture (pp. 181-218). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-816410-5.00010-4
Kheiralipour, K., Jafari Samarbon, H., & Soleimani, M. (2017). Determining the environmental impacts of canola production by life cycle assessment, case study: Ardabil Province. Iranian journal of biosystems Engineering, 48(4), 517-526. https://doi.org/10.22059/ijbse.2017.218793.664864 [in Persian]
Koli, P., Bhardwaj, N. R., & Mahawer, S. K. (Eds.). (2019). Agrochemicals: harmful and beneficial effects of climate changing scenarios. In Climate change and agricultural ecosystems (pp. 65-94). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-816483-9.00004-9
Land Affairs Organization of Iran. (2024). Specialized statistical yearbook of agricultural lands. [in Persian]
Malakouti, M. J. (2011). Relationship between balanced fertilization and healthy agricultural products (A review). Journal of Crop and Weed Ecophysiology, 4(16), 133-150. [in Persian]
Ministry of Agriculture Jahad, Statistics, Information and Communication Technology Center. (2023). Agricultural statistics yearbook (Vol. 2). [in Persian]
Obli-Laryea, G., Tubiello, F., & Demarsy, D. (2024). Inorganic fertilizers 2002-2022. FAO nutritional studies
Our World in Data (2025a). Nutrient nitrogen n (total) - Use per area of cropland (kilograms per hectare). Retrieved April 25, 2025, from https://archive.ourworldindata.org/20260518-090244/grapher/ nitrogen-fertilizer-application-per-hectare-of-cropland.html
Our World in Data (2025b). Nutrient phosphate p2o5 (total) - Use per area of cropland (kilograms per hectare). Retrieved April 20, 2025, from https://archive.ourworldindata.org/20260518-090244/grapher/phosphate-application-per-hectare-of-cropland.html
Our World in Data (2025c). Nutrient potash K₂O (total) - Use per area of cropland (kilograms per hectare). Retrieved April 20, 2025, from https://archive.ourworldindata.org/20260518-090244/grapher/potash-fertilizer-application-per-hectare-of-cropland.html
Randive, K., Raut, T., & Jawadand, S. (2021). An overview of the global fertilizer trends and India’s position in 2020. Mineral Economics, 34(3), 371-384. https://doi.org/10.1007/s13563-020-00246-z
Ren, K., Xu, M., Li, R., Zheng, L., Liu, S., Reis, S., Wang, H., Lu, C., Zhang, W., & Gao, H. (2022). Optimizing nitrogen fertilizer use for more grain and less pollution. Journal of Cleaner Production, 360, 132180. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2022.132180
Shahnavazi, A. (2020). Determination the optimal input consumption in potato cultivation in Iran. Journal of Applied Potato Sciences, 3(2), 43–50. [in Persian]
Shahnavazi, A. (2023). The impact of chemical fertilizer price changes on the consumption pattern, yield, and gross profit in potato farms of East Azerbaijan Province. Journal of Applied Potato Sciences, 6(2), 14–21. [in Persian]
Sharafi, S., & Kheiralipour, K. (2025). Long-term trends of chemical fertilizer consumption and productivity in five major crop production in Iran. Energy Nexus, 100444. https://doi.org/10.1016/j.nexus. 2025.100444
Shukla, A. K., Behera, S. K., Chaudhari, S., & Singh, G. (2022). Fertilizer use in Indian agriculture and its impact on human health and environment. Indian Journal of Fertilisers, 18(3), 218-237.
Statistical Center of Iran. (2024). Summary of the results of the general agricultural census. Plan and Budget Organization. [in Persian]
Walling, E., & Vaneeckhaute, C. (2022). Nitrogen fertilizers and the environment. In Nitrate Handbook (pp. 103-135). CRC Press.
World Bank. (2025a). Fertilizer consumption (% of fertilizer production) – Iran, Islamic Rep., World [Data set]. Retrieved April 27, 2025, from https://data.worldbank.org/indicator/AG.CON.FERT.PT.ZS? end=2022&locations=IR-1W&start=2000&view=chart
World Bank. (2025b). Fertilizer consumption (kilograms per hectare of arable land) [Data set]. Retrieved April 27, 2025, from https://data.worldbank.org/indicator/AG.CON.FERT.ZS
Wuepper, D. (2020). Does culture affect soil erosion? Empirical evidence from Europe. European Review of Agricultural Economics, 47(2), 619-653. https://doi.org/10.1093/erae/jbz029
Yang, S., Chen, H., Li, Z., Ruan, Y., & Yang, Q. (2024). Temporal and spatial analysis of fertilizer application intensity and its environmental risks in China from 1978 to 2022. Environmental Sciences Europe, 36(1), 188. https://doi.org/10.1186/s12302-024-01011-7
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 40 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 20 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب