تبیین الگوی انقباض در سکونتگاه‌های کوچک ارتقا یافته ایران، مطالعه موردی: شهر نیر | ||
| پژوهشهای جغرافیای انسانی | ||
| مقاله 1، دوره 58، شماره 3، پاییز 1405، صفحه 1-16 اصل مقاله (1.45 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhgr.2026.407143.1008861 | ||
| نویسندگان | ||
| سحر دهقان نیری1؛ ندا معیریان* 2 | ||
| 1گروه مدیریت و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده شهرسازی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 2گروه مدیریت و برنامه ریزی شهری، دانشکده شهرسازی، دانشگاه تهران، تهران،ایران | ||
| چکیده | ||
| انقباض شهری در ادبیات جهانی عمدتاً در بستر شهرهای بزرگ صنعتی و اقتصادهای پساصنعتی بررسی‌شده است. درحالی‌که شناخت محدودی از الگوهای انقباض در سکونتگاه‌های کوچک ارتقا یافته در کشورهای درحال‌توسعه وجود دارد. در ایران، تغییرات قوانین تقسیمات کشوری طی دهه‌های اخیر به ارتقای شمار زیادی از سکونتگاه‌های کوچک به شهر انجامیده است؛ سکونتگاه‌هایی که غالباً بدون برخورداری از زیرساخت‌های اقتصادی، نهادی و عملکردی متناسب، جایگاه شهری یافته و در برابر شوک‌ها و بحران‌های اقتصادی آسیب‌پذیر شده‌اند. پژوهش حاضر با هدف تبیین الگوی انقباض در سکونتگاه‌های کوچک ارتقا یافته، شهر نیر را به‌عنوان مطالعه موردی بررسی می‌کند. این پژوهش با رویکرد کیفی و بهره‌گیری از نظریه داده بنیاد سازگار یافته انجام‌شده است. داده‌ها از طریق ۱۷ مصاحبه عمیق با ساکنان و مدیران محلی گردآوری و با تحلیل مضمون بررسی‌شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد انقباض در شهر نیر در قالب چرخه‌ای خودتقویت‌گر و چندبعدی شکل‌گرفته که حاصل تعامل عوامل اکولوژیک، اقتصادی، نهادی و اجتماعی است. خشک‌سالی به‌عنوان محرک اولیه، اقتصاد متکی بر کشاورزی را تضعیف کرده و به رکود اقتصادی، مهاجرت و خروج سرمایه انسانی انجامیده است. همچنین سیاست ارتقای اداری به دلیل عدم تناسب با ظرفیت‌های واقعی سکونتگاه و ضعف ساختارهای نهادی،، برخی روندهای انقباضی را تشدید کرده است. در سطح اجتماعی نیز فرسایش سرمایه اجتماعی، گسترش نگرش‌های تقدیرگرایانه و کاهش ظرفیت کنش جمعی، تداوم این چرخه را تقویت کرده‌اند. این پژوهش الگوی «انقباض نهادی-اکولوژیک» را به‌عنوان تبیینی زمینه‌مند برای تجربه شهر نیر پیشنهاد می‌کند که می‌تواند مبنایی برای مطالعات تطبیقی آینده و تدوین سیاست‌گذاری توسعه‌ای در سکونتگاه‌های مشابه در ایران باشد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| ارتقای اداری؛ انقباض شهری؛ حکمروایی محلی؛ سکونتگاه‌های کوچک؛ شهر نیر | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 150 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 32 |
||