| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,240 |
| تعداد مقالات | 77,669 |
| تعداد مشاهده مقاله | 161,249,132 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 120,856,963 |
تأملی در اثرپذیریهای حافظ از دیگران با نگاهی ژرفتر به هنرسازۀ تضمین درنگی بر چند هنرسازه در زیباییشناسی ادب پارسی | ||
| پژوهشنامه نقد ادبی و بلاغت | ||
| دوره 14، شماره 3 - شماره پیاپی 39، آبان 1404، صفحه 101-124 اصل مقاله (1.23 M) | ||
| نوع مقاله: علمی-پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jlcr.2026.409602.2103 | ||
| نویسندگان | ||
| ّمحمّد سرور مولایی1؛ کورش قنبری* 2 | ||
| 1عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی و استاد بازنشستۀ دانشگاه الزهرا. | ||
| 2دانشآموختۀ دورۀ دکتری ادبیّات فارسی دانشگاه رازی. | ||
| چکیده | ||
| صورتگرایان روسی در نظریۀ ساختارگرایی خویش به هنرسازهها اهمیّتی ویژه میدهند و بر این باورند که به عنوان فضایی برای آفرینش هنری، تنها هنرسازهها قابل مطالعه هستند، در ادب ما هنرسازهها را در بخش بلاغت بررسیکردهاند. کزازی، زیباییشناسی را در برابر بلاغت قرارمیدهد، بیگمان بار معنایی واژگان در زبانهای گوناگون متفاوت است و جایگزینسازی هیچ واژهای با یک واژه در زبان دیگر ممکن نیست؛ امّا با توسع میتوان این برگردان را پذیرفت، علمای زیباییشناسی در متون بلاغی ما از روزگار قدیم مباحثی اندیشمندانه را مطرح کردهاند و معمولاً بجز بحث معانی که دشوارتراست و بیشتر تحت سیطرۀ بلاغت عربی قرار دارد، بقیه را بخصوص برخی مباحث بیان و بدیع را در دروس معاصر نیز میتواندید، در قرن اخیر شاهد تألیف آثار مختلفی در این زمینه بودهایم. در این مقاله با رجوع به متون ادب فارسی و بهرهگیری از آنها و با تکیه بر نظریۀ صورتگرایی روسی، به مباحثی که تا کنون مورد بحث پژوهندگان قرار نگرفتهاست، پرداختهایم: سخنی در سرقات ادبی در گذشته و بحث متن پنهان در زمان حاضر و در نظریۀ صورتگرایی و بحثی درباب هنرسازۀ تضمین و جایگاهش در غزلهای حافظ و گذشتگان. در این تحقیق کتابخانهای مسئلۀ ما این است که آیا شاعران ایرانی بخصوص حافظ، تضمین و اثرپذیری از دیگران را در بخشی خاص از غزل خود جایمیدادهاند؟ وآیا همچنان میتوان بابِ پژوهش در بلاغت را گشوده دانست؟ هدف ما نشاندادن مباحثی نو در زیباییشناسی همچنین اثبات این موضوع است که حافظ آگاهانه بسیاری از اثرپذیریها و تضمینها را در بیت نُخست یا پایانی غزل خود قرار میداده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| هنرسازه؛ ساختارگرایی؛ متن پنهان؛ تضمین | ||
| مراجع | ||
|
منابع
اصفهانی،کمالالدّین اسماعیل (1348). دیوان.تصحیح حسین بحرالعلومی.چ1. تهران: دهخدا.
اصفهانی، محمود (1364). دستورالوزاره، تصحیح رضا انزابینژاد، تهران، امیرکبیر.
انوری ابیوردی، محمّد (1376). دیوان. تصحیح مدرس رضوی. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
اوحدی مراغهای،رکنالدّین(1396).کلیّات.تصحیح علی مرادی.تهران: اوحدی.
بخارایی، ناصر (1353). دیوان اشعار، به کوشش مهدی درخشان، تهران، بنیاد نوریان.
تبریزی، همامالدّین(1394). دیوان، تصحیح رشید عیوضی، تهران، فرهنگستان.
تقوی، نصرالله(1363). هنجار گفتار،اصفهان،انتشارات فرهنگسرای اصفهان.
جرجانی، علی بن محمّدسید شریف (2004). معجمالتعریفات،تحقیق محمّد صدیق منشاوی،قاهره، دارالفضیله.
حافظ، شمسالدّین محمّد(1362). دیوان، تصحیح پرویز ناتل خانلری، تهران،خوارزمی.
حافظ، شمسالدّین محمّد(1367). دیوان، تصحیح محمّد قزوینی و قاسم غنی، تهران، زوار.
خاقانی شروانی، بدیل بن علی (1375). دیوان، تصحیح میرجلالالدّین کزازی، تهران، مرکز.
خواجوی کرمانی، محمود(1394). دیوان، تصحیح احمد سهیلی خوانساری، تهران، نگاه.
دهلوی، امیرخسرو(1380). دیوان، به تصحیح اقبال صلاحالدّین، تهران، نگاه.
رادویانی، محمّد بن عمر(1368). ترجمانالبلاغه،به کوشش محمّد جواد شریعت ،اصفهان،دژنپشت.
رجایی، محمّد خلیل(1372). معالمالبلاغه،شیراز،دانشگاه شیراز.
رازی، شمس قیس(1388). المعجم فی معاییر اشعار العجم، تصحیح سیروس شمیسا، تهران، علم.
رازی، نجم الدّین(1365). مرصادالعباد،تصحیح محمّد امین ریاحی،تهران،علمی وفرهنگی.
رودکی، جعفر بن محمّد (1391)، دیوان، به کوشش کامل احمدنژاد،تهران، کتاب آمه.
زاکانی، نظامالدّین عبیدالله (1343). کلیات، به کوشش پرویز اتابکی، تهران، زوار.
ساوجی، سلمان(1389). کلیات، تصحیح عباس علی وفایی، تهران، سخن.
سعدی، مصلحالدّین (1381). گلستان، تصحیح غلامحسین یوسفی، تهران،خوارزمی.
سعدی، مصلحالدّین(1385). غزلهای سعدی، تصحیح غلامحسین یوسفی، تهران، سخن.
سنایی غزنوی، مجدود بن آدم(بی تا). دیوان، تصحیح مدرس رضوی، تهران، کتابخانۀ سنایی.
شفیعی کدکنی، محمّدرضا(1391 ). رستاخیز کلمات، تهران، سخن.
شفیعی کدکنی، محمّدرضا(1397). این کیمیای هستی، تهران، سخن.
صباغی، علی، حیدری، حسن(1369). «تلمیح از سرقت ادبی تاصنعت ادبی»،فنون ادبی ،دورۀ 9شمارۀ3 ،ص 100-120.
ظهیری سمرقندی، محمّد بن علی (1948). سندبادنامه، تصحیح احمد آتش، استانبول، وزارت فرهنگ.
عراقی، فخرالدّین ابراهیم(1372). کلیات،به کوشش نفیسی.تهران،کتابخانۀ سنایی.
عطّار نیشابوری، فریدالدّین (1392). دیوان، تصحیح محمّد تقی تفضلی، تهران، علمی و فرهنگی.
عنصری، ابوالقاسم حسن(1363). دیوان،تصحیح محمّد دبیر سیاقی،تهران، کتابخانۀ سنایی.
غزالی، محمّد(1396). کیمیای سعادت، تصحیح حسین خدیو جم، تهران،علمی وفرهنگی.
غزنوی، سید حسن(1362). دیوان، به کوشش مدرس رضوی،تهران،اساطیر.
فرای، نورتروپ(1391). تحلیل نقد، ترجمۀ صالح حسینی، تهران، نیلوفر.
فرخ، سودابه، فهندزی، غلامحسین (1394). «تلمیح به مثابه هنرسازه»،گردهمایی انجمن ترویج زبان وادب فارسی ، دورۀ 10.
فرغانی، سیفالدّین محمّد (1392). دیوان، تصحیح ذبیح الله صفا، تهران، فردوس.
کرمانی، عمادالدّین فقیه(1348). دیوان، تصحیح رکنالدّین همایون فرخ، تهران، ابن سینا
کزازی، میرجلالالدّین(1392). زیباشناسی سخن پارسی 3 بدیع، تهران،مرکز.
منوچهری دامغانی، احمد(1394). دیوان، تصحیح سید محمّد دبیر سیاقی، تهران، زوار.
مولایی، محمّد سرور(1368). تجلی اسطوره در شعر حافظ، تهران، توس.
نزاری قهستانی، سعدالدّین(1371). دیوان،تصحیح مظاهر مصفا،تهران،علمی.
وراوینی، سعدالدّین(1363). مرزباننامه، به کوشش خلیل خطیب رهبر، تهران، دانشگاه بهشتی.
وطواط، رشیدالدّین(1362). حدایقُالسِحر فی دَقایقِالشعر، به کوشش عباس اقبال،تهران کتابخانۀ سنایی-طهوری.
همایی، جلالالدّین(1363). فنون بلاغت و صناعات ادبی، تهران، توس.
References Isfahani, Kamal-ud-Din Esmaeil (1969), Divan, edited by Hossein Bahr-ul-Oloumi, Tehran, Dehkhoda.. (In Persian) Isfahani, Mahmoud (1985),Dastur-e-Vozareh, edited by Reza Anzabinejad,Tehran, Amir Kabir.. (In Persian) Anvari Abivardi, Mohammad (1997), Divan, edited by Modares Razavi, Tehran, Scientific and Cultural Publications.. (In Persian) Ovadi Maraghe'i, Rokn-ud-Din (2017), Koliyat, edited by Ali Moradi, Tehran, Ovadi.. (In Persian) Bokharaei, Naser (1974), Divan of Poems, edited by Mehdi Derakhshan, Tehran, Noorian Foundation. (In Persian) . Tabrizi, Hamam al-Din (1394), Divan, edited by Rashid Eywazi, Tehran, Farhangestan.. (In Persian) Taghavi, Nasrallah (1363), Norm of Speech, Isfahan, Isfahan Cultural Center Publications. (In Persian) Jorjani, Ali ibn Muhammad Said Sharif (2004), Mu’jam al-Tarifat, researched by Muhammad Sediq Menshawi, Cairo, Dar al-Fazila. (In Persian) . Hafez, Shams al-Din Muhammad (1362), Divan, edited by Parviz Natel Khanlari, Tehran, (In Persian) Khwarizmi. Hafez, Shams al-Din Muhammad (1367), Divan, edited by Muhammad Qazvini and Qasem Ghani, Tehran, Zavar. (In Persian) Khaqani Sharvani, Badil ibn Ali (1375), Divan, edited by Mir Jalal al-Din Kazazi, Tehran, Markaz. (In Persian) Khawaji Kermani, Mahmoud (1394), Divan, edited by Ahmad Soheili Khansari, Tehran, Negah. (In Persian) Dehlavi, Amir Khosrow (1380), Divan, edited by Iqbal Salahuddin, Tehran, Negah. (In Persian) Radviani, Muhammad ibn Omar (1368), Translator of Rhetoric, edited by Muhammad Javad Shariat, Isfahan, Dejanpasht. (In Persian) Rajai, Muhammad Khalil (1372), Ma’alem al-Balagha, Shiraz, Shiraz University. (In Persian) Razi, Shams Qais (1388), Al-Mu’jam fi Ma’ayir Şahir al-Ajam, edited by Sirous Shamisa, Tehran, Alam (In Persian) Razi, Najm al-Din (1365), Mersad al-Ibad, edited by Muhammad Amin Riahi, Tehran, Scientific and Cultural. (In Persian) Rudaki, Jafar ibn Muhammad (1391), Divan, edited by Kamel Ahmadnejad, Tehran, Ketab Ame. (In Persian) Zakani, Nizam al-Din Obaidullah (1343), Kulyat, edited by Parviz Atabaki, Tehran, Zavar. Savji, Salman (1389), Kulyat, edited by Abbas Ali Vafaei, Tehran, Sokhan (In Persian). Saadi, Mosleh al-Din (1381), Golestan, edited by Gholam Hossein Yousefi, Tehran, Khwarizmi. (In Persian) Saadi, Mosleh al-Din (1385), Ghazals of Saadi, edited by Gholam Hossein Yousefi, Tehran, Sokhan. (In Persian) Sanai Ghaznavi, Majdood ibn Adam (Beita), Divan, edited by Modarres Razavi, Tehran, Sanai Library. (In Persian) Shafii Kadkani, Mohammad Reza (1391), Resurrection of Words, Tehran, Sokhan. Shafi'i Kadkani, Mohammad Reza (2018), This Chemistry of Being, Tehran, Sokhan (In Persian). Sabbaghi, Ali, Heydari, Hassan (1980), "Hints from Plagiarism to Literary Art", Literary Arts, Volume 9, Issue 3, pp. 100-120. (In Persian) Zahiri Samarqandi, Mohammad Bin Ali (1948), Sindbadnameh, edited by Ahmad Atash, Istanbul, Ministry of Culture (In Persian) Iraqi, Fakhr al-Din Ibrahim (1993), Kulyat, edited by Saeed Nafisi. Tehran, Sanai Library. Attar Neyshaburi, Farid al-Din (2013), Divan, edited by Mohammad Taqi Tafazzoli, Tehran, Scientific and Cultural. (In Persian) Ensri, Abolqasim Hassan (1984), Divan, edited by Mohammad Dabir Siyaghi, Tehran, Sanai Library. (In Persian) Ghazali, Muhammad (2017), Alchemy of Happiness, edited by Khadiyyah Jam, Tehran, Scientific and Cultural. (In Persian) Ghaznavi, Seyyed Hassan (1983), Divan, with the help of Modarres Razavi, Tehran, Mythology.. (In Persian) Fry, Northrop (2012), Critical Analysis, translated by Saleh Hosseini, Tehran, Niloufar. (In Persian) Farrokh, Sudabeh, Fahandzi, Gholamhossein (2015), "Allusion as a Creative Art", Conference of the Association for the Promotion of Persian Language and Literature, 10th Session. Ferghani, Seif al-Din Muhammad (2013), Divan, edited by Zabihullah Safa, Tehran, Ferdows. Kermani, Emad al-Din Faqih (1969), Divan, edited by Rukn al-Din Homayoun Farrokh, Tehran, Ibn Sina Kazazi, Mir Jalal al-Din (1993), Aesthetics of Persian Speech 3, Badi', Tehran, Markaz (In Persian). Manouchehri Damghani, Ahmad (1994), Divan, edited by Seyyed Mohammad Dabir Siyaghi, Tehran,. (In Persian) Zavar. (In Persian) Molaei, Mohammad Sarwar (1989), Manifestation of Myth in Hafez's Poetry, Tehran, Toos. (In Persian) Nizari Qohestani, Sa'ad al-Din (1992), Divan, edited by Mazahir Musfa, Tehran, Alami. Varavini, Sa'ad al-Din (1984), Marzbannameh, edited by Khalil Khatib Rahbar, Tehran, Beheshti University. (In Persian) And Tawat, Rashid al-Din (1983), The Magic of Magic in the Moments of Poetry, by Abbas Iqbal, Tehran, Sana'i-Tahuri Library. (In Persian) Homa'i, Jalal al-Din (1984), Rhetoric and Literary Arts, Tehran, Toos. (In Persian) | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 210 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 32 |
||