| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,196 |
| تعداد مقالات | 77,227 |
| تعداد مشاهده مقاله | 157,217,846 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 118,403,638 |
نظریه منفعت، مبنای پذیرش حق برای درگذشتگان | ||
| مطالعات حقوق خصوصی | ||
| دوره 56، شماره 1، اردیبهشت 1405، صفحه 87-116 اصل مقاله (1.2 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jlq.2026.386455.1007962 | ||
| نویسندگان | ||
| محمود کاظمی* 1؛ محمدسعید ساجدی2 | ||
| 1دانشیار گروه حقوق خصوصی و اسلامی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران، | ||
| 2دانشآموختۀ دکتری حقوق خصوصی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران، | ||
| چکیده | ||
| در خصوص مبنای پذیرش حق برای درگذشتگان به لحاظ فلسفی وحقوقی اختلاف نظرهای زیادی وجود دارد. در این زمینه به طور سنتی دو نظریه انتخاب(اراده) و منفعت مطرح بوده است. هدف از این نوشتار بررسی چرایی پذیرش حقوق درگذشتگان بر بنیاد نظریه منفعت است. مطابق این نظریه، چون فرد درگذشته دارای منافع است، پس برای حمایت و تضمین آن منافع، باید ازحقوقی برخوردار باشد. این نظریه با توسعه دایره صاحبان حق، قلمرو حقوق را مختص انسان زنده ندانسته و بیان میدارد که منافعی وجود دارند که وجود آنها طولانیتر از مدت حیات شخص است و دارنده این منافع، از حقوقی برخوردار است که از تمام یا برخی از این منافع حمایت میکند؛ البته این حقوق به اندازه زمانی که شخص زنده بوده، نیست و بسته به نوع منفعت و محتوای حقوق موردنظر، ممکن است در مدت زمان طولانیتر یا کوتاه تری وجود داشته و مورد حمایت باشد. این نظریه در سیر تحولی خود به نظریه «وجود نمادین» منتهی و موسوم شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حق درگذشته؛ وجود نمادین؛ فایدهگرایی؛ رگذشتگان؛ منفعت درگذشتگان | ||
| مراجع | ||
|
منابع
ابن رشد، محمد بن احمد (2015 م) ، بدایۀ المجتهد و نهایۀ المقتصد، چ 4، قاهره: المکتبه الشروق الدولیۀ.
ادیبی، احمد؛ الشریف، محمدمهدی؛ آرشپور، علیرضا (1402). بررسی تطبیقی تداوم حقوق پس از مرگ و امکان طرح نظریۀ شخصیت حقوقی متوفا. مجلۀ پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب، (10)، شمارۀ پیاپی 37، 1-24: doi: 10.22091/csiw.2023.9180.2397
اسفهبدی، خسرو؛ عباسعلی سلطانی؛ محمدتقی قبولی درافشان (1399). بررسی حقوق معنویِ میّت با تأکید بر حکم حدّ قذفِ میّت در فقه امامیه. فصلنامۀ جستارهای فقهی و اصولی، (6)، شمارۀ پیاپی 21، 163- 194: doi:10.22034/jrj.2019.53083.1608
اسمارت، جی. جی. سی (1392). فایدهگرایی (دانشنامة فلسفة اخلاق). ترجمۀ انشاءا.. رحمتی، چ اول، تهران: سوفیا.
انصاری، مرتضی (1411ق). المکاسب. چ اول، قم: دارالذخایر.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1387). مجموعه محشی قانون مدنی. چ سوم، تهران: گنج دانش.
سلیمانی درچه، محمد (۱۳۹۳). آشنایی با مفهوم حقوق عمومی و بررسی مفهوم حق. تهران: پژوهشکدۀ شورای نگهبان.
شفیعی سردشت، جعفر (1394). نزاع ارادهگرایان و سودگرایان در مفهوم حق. تحقیقات حقوقی، 18(69)، 209 - 246: https://lawresearchmagazine.sbu.ac.ir/article_56271.html (20 شهریور 1403).
شهید ثانی، زین الدین بن علی، (1268 ه.ق)، مسالک الافهام فی شرح شرایع الاسلام، ج 2، دارالهدی للطباعه و النشر.
طالبی، محمدحسین (1390). چالشی در مهمترین نظریههای فلسفی غرب دربارۀ معنای حق. دوفصلنامۀ حقوق تطبیقی، شماره 21، شماره پیاپی 88، - 122:
https://journals.mofidu.ac.ir/article_47010.html (2 مرداد 1403)
قاریسیدفاطمی، سیدمحمد (1382). حقوق بشر در جهان معاصر: درآمدی بر مباحث نظری: مفاهیم، مبانی، قلمرو و منابع (ج 1). چ اول، تهران: شهر دانش.
کاپلستون، فردریک (1388). تاریخ فلسفه. ترجمۀ جلال الدین مجتبوی، ج8، تهران: علمی و فرهنگی سروش.
کاتوزیان، ناصر (۱۳۹۵). مبانی حقوق عمومی. چ ششم تهران: میزان.
کاظمی، محمد (1400). «نظریه قائم مقامی ورثه در فقه اسلامی و حقوق موضوعه ایران»، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، دوره 51، شماره 3، 523-545.
کرباسی، محمدابراهیم بن علی(1431 ق)، الإرث فی الفقه الجعفری. بیروت: موسسۀ الاعلمی للمطبوعات.
کلینی، ابوجعفر(1367). الفروع من الکافی. ج 7، چ سوم، تهران: دارالکتاب الاسلامیه.
گرجی، ابوالقاسم (1378). مناسبات حق و تکلیف از دیدگاه اسلام. مجلۀ مجتمع آموزش عالی قم، (2)، 5 - 18. http://noo.rs/y4Fuc (2 مرداد 1403)
مظهرقراملکی، علی؛ قدرتی فاطمه؛ نظری توکلی، سعید (1395). شاخصهها و احکام حقوق وابسته به شخصیت انسان. فقه و مبانی حقوق اسلامی، 49(۲)، 279 - 293: http://noo.rs/lOCAN (20 شهریور 1403)
موسوی خمینی، روح الله (1392)، ترجمه تحریرالوسیله، ج1، چ چهارم، تهران: چاپ و نشر عروج.
میرشکاری، عباس (1398). بهرهبرداری تجاری از شهرت درگذشتگان. مجلۀ تحقیقات حقوقی، (22)، شمارۀ پیاپی 85، 97- 120: doi:10.29252/lawresearch.22.85.97
میل، جان استوارت(1385). رساله درباره آزادی، ترجمه: جواد شیخ الاسلامی، چاپ پنجم، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
نجفی، محمدحسن(1362). جواهرالکلام فی شرح شرایع الاسلام، ج چهلم، چاپ هفتم، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
والدرون، جرمی (1381). «فلسفه حق»، ترجمه: محمدرضا ظفری، مجله علوم سیاسى، شماره 18، صص 149 تا 183:http://noo.rs/cor2d (3 مرداد 1403).
References Adibi, A., al-Sharif, M. M., & Arashpour, A. (2023). A Comparative Study of the Continuity of Rights after Death and the Possibility of Recognizing the Legal Personality of the Deceased. Journal of Comparative Research on Islamic and Western Law 10(37),1-24 doi: 10.22091/csiw.2023.9180.2397 Ansari, M. (1411 AH). Al-Makasib. 1st ed. Beirut: Dar al-Dhakhair. Aristotle (1985). Nicomachean Ethics. trans. Terence Irwin, Indianapolis: Hackett Publishing Company. Belliotti, R. A. (1979). Do Dead Human Beings Have Rights?. The Personalist, 201-210. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1111/j.1468- 0114.1979.tb07174.x) (Accessed: 24 September 2024) Bentham, J. (1789). An Introduction to the Principles of Morals and Legislation. Oxford: Clarendon. Bentham, J. (1970). Of Laws in General. Edited by H. L. Hart, London: Athlone Press. Bradley Ben (2009). Well-Being and Death. Oxford: Oxford University Press. Brecher, B. (2002). Our Obligation to the Dead. 19(2) Journal of Applied Philosophy, 109-119 https://onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1111/1468-5930.00208 (Accessed: 23 September 2024) Copleston, F. (2009). A History of Philosophy. Translated by Jalal al-Din Mojtabavi. Vol. 8. Tehran: Scientific and Cultural of Soroush Publications. [in Persian] Dworkin, R. (1977). Taking Rights Seriously. Cambridge, MA: Harvard University Press Epicurus (1994). The Art of Happiness. trans. George K. Strodach, New York: Penguin Books Esfahbodi, K., Soltani, A. A., & Qabouli Dorafshan, M. T. (2020). An Examination of the Moral Rights of the Deceased with Emphasis on the Qadhf Right of the Dead in Imami Jurisprudence. Journal of Jurisprudential and Principled Studies 6(21), 163-194. doi:10.22034/jrj.2019.53083.1608 Golding, M. (1972). Obligations to Future Generations. The Monist, (56), 357 – 364. https://academic.oup.com/monist/articleabstract/56/1/85/987648?redirectedFrom=fulltext&login=false (Accessed: 23 September 2024) Gorji, A. (1999). The Relationship between Right and Duty from the Perspective of Islam. Journal of Qom Higher Education Complex, (2).. http://noo.rs/y4Fuc (Accessed: 23 July 2024) Harel, A. (2004). Theories of Rights, Martin P. Golding & William A. Edmundson (eds.). The Blackwell Guide to the Philosophy of Law and Legal Theory. Oxford, UK: Blackwell, (73), 69-124. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1002/9780470690116.ch13 (Accessed: 20 August 2024) Hart, H. L. A. (1961). The Concept of Law. Oxford: Clarendon Press. Hobbes, T. (1996). Leviathan. ed. Richard Tuck, Oxford: Oxford University Press Ibn Rushd, Muhammad ibn Ahmad (2015). Bidayat al-Mujtahid wa Nihayat al-Muqtasid. Vol. 2. Cairo: al-Maktabah al-Shuruq al-Dawliyyah. Jafari Langroudi, M. J.r (2008). Annotated Collection of the Civil Code. 3rd ed. Tehran: Ganj-e Danesh Publications. Kamm, F.M. (2002). Rights. Oxford Handbook of Jurisprudence and Philosophy of Law, Oxford University Press. Karbasi, Mohammad Ebrahim ibn Ali (1431 AH). Al-Irth fi al-Fiqh al-Ja‘fari. Beirut: Mu’assasat al-A‘lami li al-Matbu‘at. Katouzian, N. (2016). Foundations of Public Law. 6th ed. Tehran: Mizan Publications. Kazemi, M.(2021). Inheritance Subrogation Theory In The Islamic and Iranian Law, private Law studies Qunterly. Volume 51, Issue 3. pages 523-545. doi: 10.22059/JLQ.2021.292796.1007305 [in Persian] Kramer, M. H. (2001a). Getting Rights Right. Rights, Wrong and Responsibilities, Cambridge: Palgrave Macmillan. Kramer, M. H. (2001b). Do Animals and Dead People Have Legal Rights?. Canadian Journal of Law and Jurisprudence. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=258446 (Accessed: 08 October 2024) Kulayni, Abu Ja‘far Muhammad ibn Ya‘qub (1988). Al-Furu‘ min al-Kafi. Vol. 7. 3rd ed. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyyah. MacCormick, N. (1977). Rights in Legislation. Law, Morality and Society: Essays in Honor of H. L. A. Hart. Edited by P. Hacker & J. Raz. Oxford: Oxford University Press. MacCormick, N. (1982). Children’s Rights: A Test-Case for Theories of Right. in MacCormick, Neil, legal Right and Social Democracy – Essays in Legal and Political Philosophy, Oxford: Clarendon Press. Mazhar Qaramalaki, A., Qodrati, F., & Nazari Tavakkoli, S. (2016). Characteristics and Rules Governing Rights Related to Human Personality. Islamic Jurisprudence and Foundations of Islamic Law 49(2), 279 – 293 http://noo.rs/lOCAN (Accessed:10 September 2024) Mill, J. S. (1859). On Liberty. London: John W. Parker and Son Mill, J. S. (1861). Utilitarianism. London: Parker, Son, and Bourn Mill, J. S.t (2006). On Liberty. Translated by Javad Sheikh al-Eslami. 5th ed. Tehran: Scientific and Cultural Publications. [in Persian] Mirshekari, A. (2019). Commercial Exploitation of the Reputation of Deceased Persons. Legal Research Journal 22, (85), 97 – 120. doi:10.29252/lawresearch.22.85.97. Mousavi Khomeini, R. (2013). Translation of Tahrir al-Wasilah. Vol. 1. 4th ed. Tehran: Orouj Publications, Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini’s Works. Najafi Javaheri, M. H. (1983). Jawahir al-Kalam fi Sharh Shara’i al-Islam. Vol. 40. 7th ed. Beirut: Dar Ihya’ al-Turath al-‘Arabi. Qari Seyyed Fatemi, S. M. (2003). Human Rights in the Contemporary World: An Introduction to Theoretical Discussions—Concepts, Foundations, Scope, and Sources. Vol. 1. 1st ed. Tehran: Shahr-e Danesh Legal Research Institute. Raz, J. (1984). On the Nature of Rights. Mind, New Series, Vol.93, No.370,194-214. (https://www.jstor.org/stable/2254002) (Accessed: 16 August 2024) Raz, J. (1986). The Morality of Freedom, Oxford University Press. Shafiei Sardasht, J. (2015). The Dispute between Will Theorists and Utilitarian Theorists concerning the Concept of Right. Legal Research Journal 18(69), 209-246. https://lawresearchmagazine.sbu.ac.ir/article_56271.html (Accessed:10.09.2024) Shahid al-Thani, Zayn al-Din ibn Ali (1850). Masalik al-Afham fi Sharh Shara’i al-Islam. Vol. 2. Qom: Dar al-Huda li al-Tiba‘ah wa al-Nashr. Smart, J.J.C. (2013). Utilitarianism. In Encyclopedia of Moral Philosophy. Translated by Enshaallah Rahmati, 1st ed. Tehran: Sophia Publications. [in Persian] Soleimani Dorcheh, M. (2014). Introduction to Public Rights and an Examination of the Concept of Right. Tehran: Guardian Council Research Institute. Sperling, D. (2008). Posthumous Interests Legal and Ethical Perspectives, Part of Cambridge Law, Medicine and Ethics, Hebrew University of Jerusalem. Talebi, M. H. (2011). A Challenge to the Major Western Philosophical Theories concerning the Meaning of Right. Comparative Law Quarterly, (21), serial no. 88, 102 – 122. https://journals.mofidu.ac.ir/article_47010.html(Accessed: 23 July 2024) Waldron, J. (2002). Philosophy of The Right. Translated by Mohammad Reza Zafari. Political Science Journal (18),149 – 182 [in Persian] http://noo.rs/cor2d (Accessed:24 July2024) | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 49 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 38 |
||