| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,196 |
| تعداد مقالات | 77,227 |
| تعداد مشاهده مقاله | 157,208,921 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 118,400,396 |
تحلیل وعدۀ یکجانبۀ اجرای تعهد طبیعی در پرتو اصلاحات ۲۰۱۶ قانون مدنی فرانسه | ||
| مطالعات حقوق خصوصی | ||
| دوره 56، شماره 1، اردیبهشت 1405، صفحه 61-86 اصل مقاله (920.64 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jlq.2026.403510.1008036 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد عابدی* 1؛ محمدتقی نادی2 | ||
| 1دانشیار گروه حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| 2دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| تعهدات طبیعی بهعنوان نهادی کهن که ریشه در حقوق روم دارد، در نظام حقوقی فرانسه و ایران پذیرفته شده است. مادۀ ۲۶۶ قانون مدنی ایران بیآنکه اصطلاح «تعهد طبیعی» را بهکار برد، اثر عدم استردادِ وفای داوطلبانهِ دین غیرقابل مطالبه از حیث قانونی را پذیرفته است. تعهد طبیعی، بهسبب ابهام در مفهوم و قلمرو آن، در رویۀ قضایی ایران مهجور مانده و گاه با هبه یا ایفای ناروا خلط میشود. اصلاحات ۲۰۱۶ قانون مدنی فرانسه با تغییر جایگاه تعهد طبیعی از مبحث وفای به عهد به ایفای ناروا، نقش «وعدۀ یکجانبۀ اجرای تعهد طبیعی» را بهعنوان منبع تعهد مدنی مستقل تقویت کرد و مرز آن را با ایفای ناروا روشن ساخت. این مقاله، نخست سیر تاریخی و مبانی نوین تعهد طبیعی در فرانسه را با تأکید بر وعدۀ یکجانبه و شرایط اعتبار آن تحلیل کرده و سپس آثار عملی آن را با دکترین و رویۀ اخیر تبیین میکند. در این پژوهش نحوۀ اعمال وعدۀ اجرای تعهد با وضعیت کنونی قانون مدنی ایران مورد بحث قرار گرفته و تأثیر سایر مقررات بر آن بررسی شده است. در پایان، بهمنظور اصلاح مادۀ ۲۶۶ قانون مدنی ایران بر مبنای الگوی تقنینی مبتنی بر تجربۀ نظام حقوقی فرانسه، زمینۀ تعریف روشن، به رسمیت شناختن وعدۀ اجرای تعهدات طبیعی، مرزبندی با ایفای ناروا و سازوکارهای ضدتقلب را مورد بررسی و پیشنهاد قرار میدهد. این اصلاحات میتواند به ارتقای قطعیت، انصاف و کارایی در نظام تعهدات ایران بینجامد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تعهد حقوقی؛ تعهد طبیعی؛ مادۀ ۲۶۶ قانون مدنی؛ وعدۀ یکجانبه | ||
| مراجع | ||
|
منابع
پارساپور، محمدباقر؛ ثابت راسخ، رضا؛ اسکندری حسین (1396). مبنای تعهد طبیعی و روشهای ورود آن به دنیای تعهدات حقوقی کامل. دیدگاههای حقوق قضایی، 25(91)، 115-136. http://jlviews2.ujsas.ac.ir/article-1-1423-fa.html (23 اردیبهشت 1405)
جوانمرادی، ناهید (1397). ماهیت حقوقی «وعدۀ اجرا»ی تعهدات طبیعی. فصلنامۀ مطالعات حقوق خصوصی، 48(4). Doi: 10.22059/jlq.2018.238312.1006920 . (23 اردیبهشت 1405)
عبدالصمدی، راضیه؛ هنردوست، احمد؛ جوان، صدیقه (1395). ماهیت تعهدات طبیعی و ارتباط آنها با تعهدات اخلاقی. مجلۀ حقوقی دادگستری، 80(93). Doi: 10.22106/jlj.2016.19864.
کاظمی، محمود؛ حسینیدهنوی، فاطمهالسادات(1404). «نظریه مرگ قراردادها». مطالعات حقوق خصوصی، 55(1)، 162 – 131. Doi: 10.22059/JLQ.2025.380940.1007929
میرداداشی، سیدمهدی (1395). بررسی فقهـی فقدان ضمانت اجرایـی در تعهدات طبیعی. دوفصلنامۀ علمی حقوق تطبیقی، 3(1). https://law.mofidu.ac.ir/article_25311.html. (23 اردیبهشت 1405)
References AbdolSamadi, R., HonarDoust, Ahmad., & Javan, S. (1395). Concept of Natural Obligatiopns and their Relationship to Moral Obligations. The Judiciary Law Journal, 80(93), 191-216. Doi: 10.22106/jlj.2016.19864. [in Persian] Ancel, P. (2021). L’engagement unilatéral en droit privé. Paris: Mare & Martin. Aubry, C., & Rau, C. (1962). Cours de droit civil français (Tome 4). Paris: Sirey. Aynès, L., & Crocq, P. (dir.). (2020). Droit des obligations – Commentaires article par article. Paris: LexisNexis. Baudry-Lacantinerie, G. & Barde, A. (1907). Traité théorique et pratique de droit civil: Des obligations (Tome 2). Paris: Sirey. Bellis, K. (2019). Système de l’obligation naturelle. Version auteur de l’article paru à la revue Droits, 2019 (1), (69), DOI:10.3917/droit.069.0191. Bellis, K. (2023). L’obligation naturelle en droit des entreprises en difficulté. Revue trimestrielle de droit commercial et de droit économique, n2 (avril-juin), 213-224, DOI:10.2139/ssrn.5284758. Bénabent, A. (2023). Droit des obligations (13e édition). Lextenso editions, Paris: LGDJ. Cabrillac, R. (2022). Droit des obligations (13e éd.). Paris: LexisNexis. Carbonnier, J. (2004). Droit civil: Introduction, Les personnes, La famille. 23 éd, Paris: Presses Universitaires de France. Cass. 1re civ., 11 Oct. 2017, n° 1624.533. Retrieved from Legifrance: https://www.legifrance.gouv.fr/juri/id/JURITEXT000035778524 Cass. 1re civ., 19 Jun. 2019, n° 1811.658. Retrieved from Legifrance: https://www.legifrance.gouv.fr/juri/id/JURITEXT000039967230 Cass. 1re civ., 3 May 1966 (paiement indu). Cass. com., 13 Mar. 2007, n° 0521.987. Retrieved from Legifrance: https://www.legifrance.gouv.fr/juri/id/JURITEXT000007052254 Cass. com., 30 Jan. 2019, n° 1727.464. Retrieved from Cass. com., 8 Nov. 2011, n° 1115502. Retrieved from Legifrance: https://www.legifrance.gouv.fr/juri/id/JURITEXT000025041410 Chénedé, F. (2023). Droit des obligations – Contrat et engagement unilatéral. Paris: Dalloz. Cour d'appel de Colmar - Audience publique du mercredi 23 mars 2005. Retrieved from Legifrance: https://www.legifrance.gouv.fr/juri/id/JURITEXT000006946823 Cour d'appel de Rennes. (1936, 25 mai). Recueil de la Cour d'appel de Rennes, 1936, p. 359. Cour d'appel d'Orléans, 18 février 2021, 19/03601. Retrieved from Legifrance: https://www.legifrance.gouv.fr/juri/id/JURITEXT000043711371 Cour de cassation, 1re chambre civile, 29 jan 1997, pourvoi n° 94-20.596. Retrieved from Legifrance: https://www.legifrance.gouv.fr/juri/id/JURITEXT000007041637 Cour de cassation, 1re civ., 19 mars 1962 (1re civ.). Cour de cassation, 29 Jan. 1974 (3e civ.) Cour de cassation. (2022, January 26). Chambre civile 3, No. 2023.436. Retrieved from Legifrance: https://www.legifrance.gouv.fr/juri/id/JURITEXT000045097587 Demogue, R. (1924). Traité des obligations en général. Paris: Rousseau. FabreMagnan, M. (2020). Droit des obligations. Paris: PUF. Ghestin, J. (2018). La formation du contrat (6e éd.). Paris: LGDJ. Ghestin, J., & Goubeaux, G. (1977). Traité de droit civil: Introduction générale. Paris: LGDJ. Giverdon, P. (2012). Ordre public et bonnes mœurs en droit des obligations. Paris: Dalloz. Javanmoradi, N. (1396). A natural obligation arises from circompstances. Private Law Research, 5(18), 45-72. Doi:10.22054/jplr.2017.7798. [in Persian] Kazemi,M; Hoseini Dehnavi.F (2025) “The Death of Contract Theory”, Private Law Studies, 55(1). Doi: 10.22059/JLQ.2025.380940.1007929 [in Persian] Lambiris, N. (2022). La détermination de l’objet de l’obligation: exigences et assouplissements. Paris: LGDJ. Legifrance: https://www.legifrance.gouv.fr/juri/id/JURITEXT000038133058 Lequette, Y. (2015). Droit des obligations. Paris: Dalloz. Lina, B. (2020). la cause et la reforme du droit des contrats, universite paris ii: pantheon assas. Malaurie, P., & Aynès, L. (2018). Droit des obligations (18e éd.). Paris: LGDJ. Malaurie, P., Aynès, L., & StoffelMunck, P. (2022). Droit des obligations (19 éd.). Paris: LGDJ. Mirdadashi, S. M. (1395). A Jurisprudential Study on Lack of Sanction in Natural Commitments. Journal of Comparative Law, 3(1), 79-92. https://law.mofidu.ac.ir/article_25311.html. [in Persian] Parsapour, M., Sabet Rasekh, R., & Eskandari, H., (1396). The Basis of Natural Obligation and the Methods of its Entry into the World of Full Legal Obligations. The Quarterly Journal of Judicial Law Views, 25(91), 115-136, http://jlviews2.ujsas.ac.ir/article-1-1423-fa.html.[in Persian] PérinetMarquet, H. (2021). L’irrépétibilité des paiements et l’articulation avec 13021 et 13022. Dalloz Actualité, https://www.dalloz-actualite.fr/flash/l-irrepeatibilite-des-paiements-et-l-articulation-avec-1302-1-et-1302-2.(Accessed 3 September 2025) Planiol, M. (1952). Traité élémentaire de droit civil (Tome 6). Paris: LGDJ. Planiol, M., & Ripert, G. (1957). Traité pratique de droit civil français (Tome 9). Paris: LGDJ. Revet, T. (2020). Prescription extinctive et paiement volontaire. Revue trimestrielle de droit civil, (4) 601–620, https://www.dallozrevues.fr/revue/RTD_civ/2020/4/prescription-extinctive-etpaiementvolontaire_TRTDCIV_204P0601.html.( Accessed 14 August 2025) Riedl, K. (2021). Natural Obligations in Comparative Perspective. Narodowe Centrum Nauki, Poland, DOI: 10.1628/rabelsz-2021-0005 Ripert, G. (1949). La règle morale dans les obligations civiles. Paris: LGDJ. Rouast, A., Laurent, P., & Le Bras, G. (1998). Preuve des obligations (3e éd.). Paris: Dalloz. Starck, B. (1996). Droit civil – Les obligations (6e édition). Paris: Litec Terré, F., Simler, P., Lequette, Y., & Chénedé, F. (2023). Les obligations (14e éd.). Paris: Dalloz. Viney, G., Jourdain, P., & Carval, S. (2021). Les effets de la responsabilité. Paris: LGDJ. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 50 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 32 |
||