| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,196 |
| تعداد مقالات | 77,227 |
| تعداد مشاهده مقاله | 157,218,088 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 118,403,697 |
جایگاه بندر سیراف در توسعه روابط ایران و شرق آفریقا در قرون نخستین اسلامی | ||
| پژوهشهای علوم تاریخی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 26 خرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhss.2026.411832.473913 | ||
| نویسنده | ||
| امیربهرام عرب احمدی* | ||
| دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| هدف: این پژوهش با هدف تبیین نقش بندر سیراف بهعنوان بندر محوری (هاب) در شبکه تجارت اقیانوس هند و بررسی تأثیر آن بر شکلگیری، توسعه و تداوم روابط تجاری و مهاجرتی ایران با شرق آفریقا در قرون دوم تا ششم هجری انجام شده است. مسئله و روش: پرسش اصلی آن است که سیراف چگونه و از چه مسیرهایی ایفاگر نقش محوری در توسعه مناسبات ایران و شرق آفریقا بوده است؟ پژوهش به روش توصیفی تحلیلی و با تکیه بر منابع جغرافیایی و تاریخی قرون نخستین اسلامی، سفرنامهها، یافتههای باستانشناسی و چارچوب نظری «شبکههای تجاری اقیانوس هند» (چودهوری، پیرسون) انجام شده است. یافتهها: سیراف در قرون دوم تا ششم هجری فراتر از یک مرکز مبادلات کالایی، بهعنوان هاب اصلی تجارت ایران با شرق آفریقا عمل میکرد. موقعیت راهبردی، زیرساختهای پیشرفته دریایی، طبقه قدرتمند بازرگانان و دریانوردان، و پشتیبانی لجستیکی از مهاجرت شیرازیها به سواحل و جزایر شرق آفریقا، جایگاه آن را تثبیت کرد. صادرات منسوجات، ادویه، عطرجات و فلزات در برابر واردات چوب ساج، عاج، پوست حیوانات و طلا، الگوی غالب مبادلات بود. افول سیاسی اقتصادی سیراف از قرن پنجم هجری به بعد، اگرچه باعث انتقال محور تجارت به بنادر کیش و هرمز گردید، اما میراث فرهنگی و انسانی برجایمانده از آن، بنیانهای روابط دیرپای ایران و شرق آفریقا را استحکام بخشید. نتیجهگیری: تحلیل روابط ایران و شرق آفریقا در قرون نخستین اسلامی بدون در نظر گرفتن نقش محوری سیراف ناقص خواهد بود؛ این بندر حلقه واسط تجارت، مهاجرت و انتقال فرهنگی ایرانیان به شرق آفریقا بود | ||
| کلیدواژهها | ||
| بندر سیراف؛ تجارت دریایی اقیانوس هند؛ شرق آفریقا؛ مهاجرت شیرازیها؛ خلیج فارس؛ بندر محوری | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 30 |
||