میز خدمت الکترونیک
دوره ویراستاری

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات127
تعداد شماره‌ها7,237
تعداد مقالات77,621
تعداد مشاهده مقاله161,083,616
تعداد دریافت فایل اصل مقاله120,785,275
کرمی, سینا, سالاری, ممند, گنجائیان, حمید. (1405). شناسایی مناطق مستعد توسعه فیزیکی در پهنه شهری و پیراشهری دیواندره با به‌کارگیری سند ژئومورفولوژیکی و مدل‌های تلفیقی. , 58(2), 19-38. doi: 10.22059/jphgr.2026.413134.1007929
سینا کرمی; ممند سالاری; حمید گنجائیان. "شناسایی مناطق مستعد توسعه فیزیکی در پهنه شهری و پیراشهری دیواندره با به‌کارگیری سند ژئومورفولوژیکی و مدل‌های تلفیقی". , 58, 2, 1405, 19-38. doi: 10.22059/jphgr.2026.413134.1007929
کرمی, سینا, سالاری, ممند, گنجائیان, حمید. (1405). 'شناسایی مناطق مستعد توسعه فیزیکی در پهنه شهری و پیراشهری دیواندره با به‌کارگیری سند ژئومورفولوژیکی و مدل‌های تلفیقی', , 58(2), pp. 19-38. doi: 10.22059/jphgr.2026.413134.1007929
کرمی, سینا, سالاری, ممند, گنجائیان, حمید. شناسایی مناطق مستعد توسعه فیزیکی در پهنه شهری و پیراشهری دیواندره با به‌کارگیری سند ژئومورفولوژیکی و مدل‌های تلفیقی. , 1405; 58(2): 19-38. doi: 10.22059/jphgr.2026.413134.1007929

شناسایی مناطق مستعد توسعه فیزیکی در پهنه شهری و پیراشهری دیواندره با به‌کارگیری سند ژئومورفولوژیکی و مدل‌های تلفیقی

پژوهش های جغرافیای طبیعی
دوره 58، شماره 2، تیر 1405، صفحه 19-38    اصل مقاله (1.58 M)
نوع مقاله: مقاله کامل
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jphgr.2026.413134.1007929
نویسندگان
سینا کرمی1؛ ممند سالاری* 1؛ حمید گنجائیان2
1گروه ژئومورفولوژی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
2گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
چکیده
این پژوهش با هدف شناسایی مناطق مستعد توسعه فیزیکی شهر دیواندره بر پایه تدوین سند ژئومورفولوژیکی و تحلیل مخاطرات طبیعی انجام‌شده است. تنوع فرم‌ها و فرایندهای ژئومورفیک و شرایط توپوگرافیک منطقه، در کنار ایجاد ظرفیت‌های توسعه، محدودیت‌ها و تنگناهایی را نیز برای گسترش کالبدی شهر به همراه دارد. ازاین‌رو، در گام نخست سند ژئومورفولوژیکی پهنه شهری با تمرکز بر فرم‌ها، فرایندها و مخاطرات غالب تهیه شد و سپس با رویکردی تلفیقی، مناطق مناسب توسعه در مقیاس شهری و پیراشهری شناسایی گردید. داده‌های مورداستفاده شامل تصاویر ماهواره‌ای، مدل رقومی ارتفاعی 5/12 متری ALOS PALSAR و نقشه زمین‌شناسی 1:100000 بود و تحلیل‌ها با بهره‌گیری از نرم‌افزارهای  ArcGIS, TerrSetو Super Decisions و مدل‌های گامای فازی و WLC انجام شد. نتایج سند ژئومورفولوژیکی نشان داد فرم تپه ماهوری با شیب کم که حدود 2/47 درصد (معادل 2/39 کیلومترمربع) از محدوده مطالعاتی را دربر می‌گیرد، به دلیل کمترین میزان فرایندهای فعال و مخاطرات، مناسب‌ترین بستر توسعه شهری است و عمدتاً در بخش‌های شمالی و شمال شرقی قرار دارد. همچنین بر اساس مدل‌های گامای فازی و WLC به ترتیب حدود 2/25 و 7/28 درصد (به معادل 1/9 و 2/10 کیلومترمربع) از این فرم دارای پتانسیل بالای توسعه است که از نظر مکانی با نتایج سند ژئومورفولوژیکی همخوانی دارد. در مجموع، یافته‌ها بیانگر کارآمدی اسناد ژئومورفولوژیکی و مخاطراتی در برنامه‌ریزی و ارتقای تاب‌آوری شهری و قابلیت استفاده از نتایج به عنوان پایگاه داده مدیریتی برای توسعه آتی شهر است.
کلیدواژه‌ها
سند ژئومورفولوژیکی؛ توسعه فیزیکی شهری؛ مخاطرات؛ شهر دیواندره
مراجع
  1. ابراهیم‌زاده، عیسی و اسمعیل‌نژاد، مرتضی. (1396). پناهندگان اقلیمی: چالش آینده تحولات منطقه‌ای (مطالعه موردی: خراسان جنوبی). فصلنامه جغرافیا و توسعه، 15(48)، 1-18. https://doi.org/10.22111/gdij.2017.3347
  2. رجبی، معصومه؛ تیمورزاده، نیر و داداشی رستمی ثالث، مجید. (1404). اولویت‌بندی توسعه فیزیکی بهینه شهر صوفیان با تأکید بر عوامل ژئومورفیک. جغرافیا و برنامه‌ریزی، 29(91)، 247-267. https://doi.org/10.22034/gp.2024.57976.3184
  3. رضایی، محمدرضا؛ رفیعیان، مجتبی و حسینی، سیدمصطفی. (1394). سنجش و ارزیابی میزان تاب‌آوری کالبدی اجتماع‌های شهری در برابر زلزله (مطالعه موردی: محله‌های شهر تهران). پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 47(4)، 609-623. https://doi.org/10.22059/jhgr.2015.51228
  4. رضائی‌مقدم، محمدحسین؛ سمندر، نسرین و رحیم‌پور، توحید. (1404). پهنه‌بندی ناپایداری دامنه‌ها با استفاده از روش‌های تصمیم‌گیری SWARA و CRITIC در محدوده شهر تبریز. پژوهش‌های جغرافیای طبیعی، 57(2)، 39-55. https://doi.org/10.22059/jphgr.2025.399814.1007899
  5. رهنما، محمدرحیم؛ قنبری، محمد؛ محمدی حمیدی، سمیه و حسینی، سیدمصطفی. (1398). ارزیابی و سنجش زیست‌پذیری شهری در کلان‌شهر اهواز. مجله شهر پایدار، 2(2)، 1-17.
  6. زندمقدم، محمدرضا. (1402). پهنه‌بندی شهر بر اساس میزان آسیب‌پذیری در مقابل مخاطرات طبیعی (مطالعه موردی: نسیم‌شهر). جغرافیا و مطالعات محیطی، 12(46)، 60-77. https://dorl.net/dor/20.1001.1.20087845.1402.12.46.4.8
  7. سالاری، ممند؛ نیری، هادی؛ گنجائیان، حمید و امانی، خبات. (1396). مکان‌گزینی جهات مناسب توسعه شهری کامیاران با رویکرد مخاطره‌شناسی مبتنی بر اعمال مناطق ممنوع ژئومورفولوژیکی. مدیریت مخاطرات محیطی، 4(4)، 419-436. https://doi.org/10.22059/jhsci.2018.252694.341
  8. سعیدی، بهنام؛ فخری، الهام و آزاده، حسن. (1394). چارچوب سندای برای کاهش خطرپذیری سوانح 2030-2015. پژوهشکده سوانح طبیعی ایران، انتشارات پدیده.
  9. شبابانی، مسعود؛ کارگر، بهمن و رحیمی، محسن. (1401). ارائه الگوی مدیریت بحران شهری (مطالعه موردی: منطقه 11 شهر تهران). پژوهش‌های مدیریت انتظامی، 17(4)، 9-35. https://doi.org/10.22034/pmsq.2022.1268862.1540
  10. شریفی، حسین؛ رمضانی‌پور، مهرداد و ابراهیمی، لیلا. (1403). بررسی توسعه فضای شهری در راستای مواجهه با مخاطرات محیطی (مطالعه موردی: شهرستان نور). تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 24(75)، 354-377. http://dx.doi.org/10.61186/jgs.24.75.4
  11. عامری، مهناز. (1403). شناسایی و اولویت‌بندی معیارهای طبیعی جهت پهنه‌بندی مناطق مستعد توسعه فیزیکی شهر اهواز. جغرافیا و روابط انسانی، 7(1)، 782-806. https://doi.org/10.22034/gahr.2024.449494.2076
  12. فرج‌زاده، منوچهر. (1392). مخاطرات اقلیمی ایران. انتشارات سمت.
  13. کیانی، سارا؛ احمدآبادی، علی و آذریون، فرزاد. (1403). واکاوی اثر سیل‌خیزی در جنوب شهر تبریز بر اجرای پروژه آزاد راه قطعه شش ارومیه – تبریز. پژوهش‌های جغرافیای طبیعی، 56(3)، 115-131. https://doi.org/10.22059/jphgr.2024.371498.1007807
  14. گنجائیان، حمید؛ نصرتی، مژگان؛ ابراهیمی، عطرین و قیصریان، سیدسعدی. (1404). ارزیابی وضعیت آسیب‌پذیری روستاهای مناطق کوهستانی در برابر مخاطرات طبیعی (مطالعه موردی: روستاهای منطقه اورامان). پژوهش‌های محیطی در قلمروهای کوهستانی، 1(2)، 57-70. https://doi.org/10.22034/ermr.2024.63510
  15. نیری، هادی؛ سالاری، ممند؛ گنجائیان، حمید و امانی، خبات. (1396). ارزیابی ژئومورفولوژیکی تناسب زمین برای گسترش کالبدی شهر سنندج با اعمال مناطق ممنوعه. پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، 5(1)، 125-147. https://doi.org/10.22059/jurbangeo.2017.63213
  16. Ameri, M. (2024). Identification and prioritization of natural criteria for zoning areas prone to physical development in Ahvaz city. Geography and Human Relationships, 7(1), 782-806. https://doi.org/10.22034/gahr.2024.449494.2076 [In Persian]
  17. Cao, N., Wen, Y., Wang, J., Gao, X., & Sun, P. (2024). Identifying shrinking cities from a physical city perspective and influencing factors: A case study of the Chengdu-Chongqing economic circle in China. Applied Geography, 168. https://doi.org/10.1016/j.apgeog.2024.103314
  18. Chini, M., Pelich, R., Pulvirenti, L., Pierdicca, N., Hostache, R., & Matgen, P. (2019). Sentinel-1 InSAR coherence to detect floodwater in urban areas: Houston and Hurricane Harvey as a test case. Remote Sensing, 11, 107. https://doi.org/10.3390/rs11020107
  19. Dandapat, K., & Panda, G. (2018). A geographic information system-based approach of flood hazards modelling, Paschim Medinipur district, West Bengal, India. Journal of Jamba, 10(1), 518. https://doi.org/10.4102/jamba.v10i1.518
  20. Deng, Y., Shen, R., Zhang, X., Li, Y., Chen, X., Tang, S., Sun, W. Y., & Tan, H. (2024). Invisible hazards: Exploring neonicotinoid contamination and its environmental risks in urban parks across China. Science of the Total Environment, 954, 162589. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2023.162589
  21. Din, R., Butt, F., Ahmad, F., & Raza, A. (2026). Assessment of the relationship between seismic vulnerability and seismic risk perception: A case study of Peshawar, Pakistan. GeoHazards, 7(2), 64. https://doi.org/10.3390/geohazards7020064
  22. Ebrahimzadeh, I., & Esmailinejad, M. (2017). Climate refugees: A future challenge of regional transformations (Case study: South Khorasan Province). Geography and Development Quarterly, 15(48), 1-18. https://doi.org/10.22111/gdij.2017.3347 [In Persian]
  23. Effat, H. A., & El-Zeiny, A. M. (2020). Integration of satellite data and spatial decision models for zoning new urban communities in El-Fayoum Desert. Arabian Journal of Geosciences, 13(20), 1093. https://doi.org/10.1007/s12517-020-06031-0
  24. Farajzadeh, M. (2013). Climate risks of Iran. Samt Publications [In Persian]
  25. Ganjaeian, H., Nosrati, M., Ebrahimi, A., & Ghisarian, S. S. (2025). Assessing the vulnerability of villages in mountainous areas to natural hazards (Case study: Villages of Oraman region). Journal of Environmental Research in Mountainous Regions, 1(2), 57-70. https://doi.org/10.22034/ermr.2024.63510 [In Persian]
  26. Huang, H., Lu, Z., Fan, X., Zhai, W., Zhang, L., Xu, D., Qin, H., Lanza, K., & Hang, Y. (2024). Urban heatwave, green spaces, and mental health: A review based on environmental health risk assessment framework. Science of the Total Environment, 948, 165901. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2023.165901
  27. Jeong, T., Jeong, D., & Kim, M. (2026). Development of an urban digital twin based on geospatial data: A case study of Busan, South Korea. ISPRS International Journal of Geo-Information, 15(6), 247. https://doi.org/10.3390/ijgi15060247
  28. Kang, S., Yeom, J., & Jung, J. (2021). Urban form and natural hazards: Exploring the dual aspect concept of urban forms on flood damage. Sustainability, 13(16), 9007. https://doi.org/10.3390/su13169007
  29. Khan, M. Z., Gupta, J., Singh, S., Ben Hasher, F. F., Kanetaki, Z., & Zhran, M. (2026). Spatial quantification of urban environmental stress through scale-aware multi-indicator integration. Land, 15(6), 981. https://doi.org/10.3390/land15060981
  30. Kiani, S., Ahmadabadi, A., & Azariuon, F. (2024). Analysis of flooding in the south of Tabriz city and its effects on the implementation of the sixth section of freeway project of Urmia-Tabriz. Physical Geography Research, 56(3), 115-131. https://doi.org/10.22059/jphgr.2024.371498.1007807 [In Persian]
  31. Lee, S. (2007). Application and verification of fuzzy algebraic operators to landslide susceptibility mapping. Environmental Geology, 52(4), 615-623. https://doi.org/10.1007/s00254-006-0491-y
  32. Liang, J., Chen, C., Song, Y., Sun, W., & Yang, G. (2024). Long-term mapping of land use and cover changes using Landsat images on the Google Earth Engine Cloud Platform in bay area: A case study of Hangzhou Bay, China. Sustainable Horizons, 7. https://doi.org/10.1016/j.horiz.2023.100061
  33. Meng, M., Dabrowski, M., & Stead, D. (2020). Enhancing flood resilience and climate adaptation: The state of the art and new directions for spatial planning. Sustainability, 12(19), Article 7864. https://doi.org/10.3390/su12197864
  34. Nayyeri, H., Salari, M., Ganjaeian, H., & Amani, K. (2017). Geomorphological assessment of land suitability for the physical expansion of Sanandaj City applying restricted areas. Geographical Urban Planning Research, 5(1), 127-145. https://doi.org/10.22059/jurbangeo.2017.63213 [In Persian]
  35. Qi, S., Hu, S., & Cao, S. (2024). Spatial and temporal changes of social vulnerability of cities to natural hazards in Zhejiang province, China. Heliyon, 10(6). https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e27120
  36. Rahnama, M. R., Ghanbari, M., Mohammadi Hamidi, S., & Hosseini, S. M. (2019). Assessment and measurement of urban livability in Ahvaz metropolis. Journal of Sustainable City, 2(2), 1-17.  [In Persian]
  37. Rajabi, M., Teimorzade, N., & Dadashi Rostami Sales, M. (2025). Prioritizing the optimal physical development of Sufian city with emphasis on geomorphic factors. Journal of Geography and Planning, 29(91), 247-267. https://doi.org/10.22034/gp.2024.57976.3184 [In Persian]
  38. Rezaei Moghaddam, M. H., Samandar, N., & Rahimpour, T. (2025). Zoning of slope instability using SWARA and CRITIC decision-making methods in the Tabriz City region. Physical Geography Research, 57(2), 39-55. https://doi.org/10.22059/jphgr.2025.399814.1007899 [In Persian]
  39. Rezaei, M. R., Rafieian, M., & Hosseini, S. M. (2015). Measurement and evaluation of physical resilience of urban communities against earthquake (Case study: Tehran neighborhoods). Human Geography Research, 47(4), 609-623. https://doi.org/10.22059/jhgr.2015.51228 [In Persian]
  40. Rosa, A. G. F., Silva, W. D. O., Fontana, M. E., Levino, N., & Guarnieri, P. (2024). A GIS-based multi-criteria approach for identifying areas vulnerable to subsidence in the world's largest ongoing urban socio-environmental mining disaster. The Extractive Industries and Society, 19, 103566. https://doi.org/10.1016/j.exis.2023.103566
  41. Saeedi, B., Fakhri, E., & Azadeh, H. (2015). Sendai Framework for Disaster Risk Reduction 2015-2030. Iran Natural Disaster Research Institute, Padideh Publications.  [In Persian]
  42. Salari, M., Nayeri, H., Amani, K., & Ganjaeian, H. (2017). Locating suitable directions for Kamyaran urban development through a hazardology approach based on the application of geomorphologically restricted areas. Environmental Management Hazards, 4(4), 419-436. https://doi.org/10.22059/jhsci.2018.252694.341 [In Persian]
  43. Shababani, M., Kargar, B., & Rahimi, M. (2022). Proposing an urban crisis management model (Case study: District 11 of Tehran city). Police Management Studies Quarterly, 17(4), 9-35. https://doi.org/10.22034/pmsq.2022.1268862.1540 [In Persian]
  44. Sharifi, H., Ramezanipour, M., & Ebrahimi, L. (2024). Investigating the development of urban space in the face of environmental hazards (Case study of Noor County). Journal of Geographical Science, 24(75), 354-377. http://dx.doi.org/10.61186/jgs.24.75.4 [In Persian]
  45. Su, W., Ye, G., Yao, S., & Yang, G. (2014). Urban land pattern impacts on floods in a new district of China. Sustainability, 6(10), 6488-6508. https://doi.org/10.3390/su6106488
  46. Sundaram, S., Devaraj, S., & Yarrakula, K. (2023). Mapping and assessing spatial extent of floods from multitemporal synthetic aperture radar images: A case study over Adyar watershed, India. Environmental Science and Pollution Research, 30, 63006-63021. https://doi.org/10.1007/s11356-023-26467-7
  47. Ustaoglu, E., & Aydınoglu, A. C. (2020). Suitability evaluation of urban construction land in Pendik district of Istanbul, Turkey. Land Use Policy, 99, 104783. https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2020.104783
  48. Wen, Y., Liu, B., Li, Y., & Zhao, L. (2024). A review of research progress on the impact of urban street environments on physical activity: A comparison between China and developed countries. Buildings, 14(6), 1779. https://doi.org/10.3390/buildings14061779
  49. Zand Moghadam, M. R. (2023). Urban paneling based on the level of vulnerability against natural disasters (Crisis management): A case study on Nasimshahr. Journal of Geography and Environmental Studies, 12(46), 60-77. https://dorl.net/dor/20.1001.1.20087845.1402.12.46.4.8 [In Persian]
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 85
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 22





سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب