| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,196 |
| تعداد مقالات | 77,227 |
| تعداد مشاهده مقاله | 157,223,015 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 118,406,278 |
واکاوی الگوی پیشایندها و پیامدهای مدیریت عملکرد قضات دادگستری با رویکرد فراترکیب | ||
| مدیریت دولتی | ||
| دوره 18، شماره 2، 1405، صفحه 367-389 اصل مقاله (1.07 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jipa.2026.410020.3860 | ||
| نویسندگان | ||
| عفت صبوحی1؛ هادی تیموری* 2؛ علی صفری2 | ||
| 1دانشجوی دکتری، گروه مدیریت، دانشکدۀ علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. | ||
| 2دانشیار، گروه مدیریت، دانشکدۀ علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف: مدیریت عملکرد قضات بهعنوان یکی از ارکان حیاتی نظام قضایی، در تضمین کیفیت عدالت، افزایش رضایت ذینفعان و تقویت اعتماد عمومی، نقشی تعیینکننده ایفا میکند. با وجود اهمیت این موضوع، تاکنون مطالعهای نظاممند با رویکرد فراترکیب در ایران، برای واکاوی الگوی پیشایندها و پیامدهای مدیریت عملکرد قضات دادگستری انجام نشده است. این پژوهش با هدف پرکردن این شکاف تحقیقاتی، با استفاده از گامهای هفتگانه سندلوسکی و باروسو، به تحلیل یکپارچۀ نتایج پژوهشهای پیشین پرداخته است. روش: در بخش روششناسی، پس از شناسایی ۱۶۶ متن علمی معتبر فارسی و انگلیسی در پایگاههای اطلاعاتی، ۱۰۹ پژوهش بر اساس چارچوب پریسما برای تحلیل نهایی انتخاب شد. صلاحیت منابع با مقیاس کسپ با میزان تطابق با سنجههای دهگانه «مهارت ارزیابی حیاتی» سنجیده شد و روایی محتوایی از طریق نظرهای ۲۰ خبرۀ دانشگاهی و قضایی (با ضرایب CVR و CVI بالاتر از 79/0) به تأیید رسید. دادهها با نرمافزار اطلس تیآی کدگذاری شدند. در ادامه، از طریق تحلیل مضمون، ۶۳۰ تم اولیه بهدست آمد که پس از تجمیع نظرهای نخبگان، در ۳۲۵ تم پایه، ۳۲ تم سازماندهنده و ۳ تم فراگیر خوشهبندی شدند. پایایی الگو با شاخص کاپا برابر 85/0 در سطح مطلوب تأیید شد. یافتهها: یافتهها نشان میدهد که پیشایندهای مدیریت عملکرد قضات، در سه سطح فردی (کمبود سرمایههای شناختی ـ مهارتی و خودکارآمدی)، سازمانی (ساختارهای متمرکز، فرایندهای ارزیابی پیچیده و ناکارآمدی تخصیص منابع) و فراسازمانی (فشارهای سیاسی، محدودیتهای بودجهای و نوسانهای اقتصادی)، زنجیرهای علّی ایجاد میکنند. این زنجیره از نارساییهای فردی (مانند ضعف تحلیل پروندهها) تا بیثباتیهای محیطی (مانند کاهش استقلال قضایی) امتداد مییابد و اثربخشی نظام را تضعیف میکند. این پیشایندها بهصورت آبشاری، پیامدهای سلسلهمراتبی (از کاهش ظرفیت قضایی و افزایش اشتباههای قضایی تا تضعیف حاکمیت قانون و کاهش سرمایهگذاری خارجی) را تحمیل میکنند و کارایی سیستمهای قضایی را بهطور سیستمی مخدوش میسازند. نتیجهگیری: پژوهش حاضر با ارائه چارچوبی چندبُعدی، پنج بُعد کلیدی را در فرایند مدیریت عملکرد قضات شناسایی کرده است. این ابعاد عبارتاند از: شناختی ـ رفتاری (تعامل دانش، مهارتهای تحلیلی و اخلاق حرفهای با عملکرد)، تعاملگرای اجتماعی (کیفیت همکاریهای قضات با وکلا، شهود و ذینفعان)، سازمانی ـ نهادی (تأثیر ساختارها و فرهنگ بر اعتبار داخلی/خارجی)، محیطی ـ منابعی (وابستگی به فشارهای سیاسی، محدودیتهای اقتصادی و تحولات فناورانه) و سرمایۀ انسانی ـ توسعهای (پیوند آموزشهای تخصصی با کاهش نابرابریهای دسترسی به عدالت). این ابعاد از شایستگیهای فردی تا پیامدهای اجتماعی را در برمیگیرند. این ابعاد در چرخهای بازخوردی پویا، بر اساس نظریۀ سایبرنتیک عمل میکنند. برای غلبه بر محدودیتهای این نظریه (مانند نادیدهگرفتن پیچیدگی عوامل انسانی و تأخیر در بازخورد مداخلاتی)، ترکیب آن با نظریۀ نهادی (تأکید بر نقش هنجارها و محیطهای نهادی) و نظریۀ سرمایۀ انسانی (تمرکز بر توسعه بلندمدت منابع انسانی) پیشنهاد میشود. این ترکیب، تحلیلی جامع از پویاییهای نظام قضایی و راهکارهای عملیاتی (مانند بازطراحی فرایندهای ارزیابی و سرمایهگذاری در آموزش قضات) فراهم میآورد. این مطالعه بهعنوان نخستین پژوهش نظاممند در ایران، الگویی نوین ارائه میدهد که همزمان به چالشهای ساختاری، فرایندی و محیطی پاسخ میدهد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مدیریت عملکرد؛ قضات؛ پیشایندها؛ پیامدها؛ رویکرد فراترکیب | ||
| مراجع | ||
|
آقابابایی، حسین و رمضانی، مهران (1403). چالشهای اجرای اصل قضامندی: از ترجیحات شخصی دادرسان تا ناکارآمدی نهاد دادرسی. دوفصلنامه پژوهش و توسعه در حقوق کیفری و جرمشناسی، 1(2)، 9-33.
امیری، عباس؛ روحی دهبنه، مجید؛ خداوردی، حسن و سوادکوهیفر، سام (1403). قوه قضائیه و کارآمدی نظام جمهوری اسلامی ایران در سالهای 1397-1378: چالشها و راهکارها. مجلس و راهبرد، 31(117)، 103-134.
صفایی، سید حسین و باخدا، دانیال (1398). راهکارهای کاهش اطاله دادرسی در امور مدنی. دو فصلنامه توسعه علوم انسانی، 2(3)، 15-42.
عمرانی، سلمان؛ رضوان، هادی و مالک، رامین (1403). بایستههای الگوی مطلوب نظارت بر قضات در پرتو اصل استقلال قاضی. مجله حقوقی دادگستری، 88(127)، 297-322.
قائدی، سعید (1402). چالشهای فرارویِ استقلال دادیار در پژوهشهای جنایی. پژوهشهای حقوق جزا و جرمشناسی، 11(22)، 339-374.
گودرزیفر، مظاهر و دین پرستی، فائز (1403). تأثیر عملکرد قوه قضائیه در بازتولید اعتماد سیاسی در ایران. دولتپژوهی، 10(39)، 253-288.
مرادی، مجید و منصوریان، مصطفی (1404). نظارت قضایی بر مصوبات شوراهای فرا قوهای در نظام حقوقی ایران با تأکید بر نظارت دیوان عدالت اداری. فصلنامه قضاوت، 25(123)، 75-94.
مولائی، آیت؛ سجادی، سید مهدی؛ ابراهیمپور، عادل و ملکوتی، سید حسین (1404). رویکرد سند تحول و تعالی قوه قضائیه به اصل صلاحیت و پشتکار قضات در پرتو اعلامیه بنگلور. مجله حقوقی دادگستری، انتشار آنلاین.
نعمتالهی، حمیدرضا؛ ملکی، مصطفی؛ عبدالحمید، مهدی و سروندی، معصومه (1403). شناسایی و رتبهبندی موانع مشارکت مردم و نخبگان در نظام قضایی. مجلس و راهبرد، 31(118)، 435-473.
References Aghababaei, H. & Ramezani, M. (2025). Challenges in Implementing the Principle of Judicial Authority: From Personal Preferences of Judges to Inefficiency of the Judicial Institution. (e720359). Research and development in criminal law and criminology, 1(2), 9-33. doi: 10.22034/jclc.2025.2049722.1140 (in Persian) Amiri, A., Rouhi Dehboneh, M., Khodaverdi, H. & Savadkohifar, S. (2024). The Judiciary and the Efficiency of the Islamic Republic of Iran in 2000 -2019: Challenges and Solutions. Majlis and Rahbord, 31(117), 103-134. doi: 10.22034/mr.2022.5248.5018 Appermont, N. (2025). A conceptual framework on legal complexity. The Theory and Practice of Legislation, 13(2), 236–263. Borba, O. L., Lunardi, F. C. & Guimaraes, T. de A. (2025). The influence of judges' managerial competences on judicial performance: A statistical analysis. International Journal for Court Administration, 16(2), 1. Christian, G. (2024). Legal Framework for the Use of Artificial Intelligence (AI) Technology in the Canadian Criminal Justice System. Canadian Journal of Law and Technology, 21(2), 109-135. Engel, C. (2022). Lucky you: Your case is heard by a seasoned panel—Panel effects in the German Constitutional Court. Journal of Empirical Legal Studies, 19(4), 1179-1221. Finckenauer, J. (2023). Why people obey or do not obey the law. Newsletter on the Results of Scholarly Work in Sociology, Criminology, Philosophy and Political Science, 4(2), 148-157. Gageler, S. (2024). The state of the australian judicature in 2024. Australian Law Journal, 98(12), 885-901. Ghaedi, S. (2022). Challenges Facing the Independence of Deputy Judges in Criminal Research. Journal of Criminal Law and Criminology, 11(22), 339-374. (in Persian) Goodarzifar, M. & Dinparast, F. (2024). The Judiciary’s Performance Effect on the Reproduction of Political Trust in Iran. State Studies, 10(39), 253-288. doi: 10.22054/tssq.2025.70219.1330 (in Persian) Hajji, Z., Chtaoui, A. & Bouhmala, A. (2025). Balanced Scorecard and Performance Management: A literature Review. International Journal of Research in Economics and Finance, 2(3), 14-25. Irfan, M., Al-Hakim, Y. R., Sigita, D. S., Arifin, S. & Putra, A. R. (2024). The Relationship Between Organizational Culture and Performance: A Review of Theory and Practice. Bulletin of Science, Technology and Society, 3(2), 29–37. Irvita, M. & Asriani, A. (2025). Transparency and accountability in the justice system: Building public trust and justice: The Role of Public Trust in Fair Law Enforcement. Privet Social Sciences Journal, 5(4), 26-40. Kaczmarek, P. (2024). Judges as legislators or interpreters of the law? On the dangers of the judicialization of politics. Sortuz: Onati Journal of Emergent Socio-legal Studies, 14(1), 157-172. Kim, J., Shi, T. T. & Verdi, R. S. (2024). The innovation consequences of judicial efficiency. Available at SSRN 4520053. Kulmie, D. A. (2025). A review on the essential role of judicial training: Objectives, impact, and barriers. Asian Journal of Public Administration and Law,7(1), 23–31. Küppers, E. U. (2023). Cybernetic Systems in Practice. In A Transdisciplinary Introduction to the World of Cybernetics: Basics, Models, Theories and Practical Examples , Wiesbaden: Springer Fachmedien Wiesbaden ,147-206. Moradi, M. & Mostafa, M. (2025). Judicial Review of superpower Councils' Resolutions in Iran's Legal System With emphasis on the supervision of the Administrative Justice Court. Judgment, 25(123), 75-94. doi: 10.22034/judg.2025.2062191.1490 (in Persian) Mulaee, A., Sajady, S. M., Ebrahimpoor, A. & Malakooti, S. H. (2025). The approach of the document on the transformation and excellence of the judiciary to the principle of competence and diligence of judges in light of the Bangalore Declaration. (e725230). The Judiciarys Law Journal, e725230 doi: 10.22106/jlj.2025.2042513.6059 (in Persian) Nematollahi, H., Maleki, M., Abdolhamid, M. & Sarvandi, M. (2024). Identifying and Ranking the Barriers to People’s and Elites’ Participation in Judicial System. Majlis and Rahbord, 31(118), 435-473. doi: 10.22034/mr.2023.5500.5236 (in Persian) Nylund, A. (2021). Rethinking Nordic Courts: An Introduction. In Rethinking Nordic Courts(pp. 1-17). Cham: Springer International Publishing. Omrani, S., Rezvan, H. & Malek, R. (2023). Requirements of an Ideal Model for Supervising Judges in Light of Judicial Independence. Journal of Law and Justice, 88(127), 297-322. (in Persian) Pekkanen, P. & Pirttilä, T. (2024). Output measurement in professional public organizations: insights from European justice systems. International Journal of Productivity and Performance Management, 73(11), 1-19. Qun, Y. (2025). Investigating the impact of immediate vs. delayed feedback timing on motivation and language learning outcomes in online education: Perspectives from Feedback Intervention Theory. Learning and Motivation, 90, 102132. Safaei, S. & Bakhoda, D. (2020). Solutions to Reduce Trial Procrastination. Development of humanities, 2(3), 15-42. doi: 10.22047/hsd.2020.182499 (in Persian) Salarzai, A. A. (2017). A Panorama on Performance Indicators and Evaluation of Judges: An Analysis. Islamabad Law Review, 1(3), 45-64. Sandelowski, M. & Barroso, J. (2006). Handbook for synthesizing qualitative research, Springer publishing company. Singer, J. M. (2022). Judicial Performance Evaluation in the States: The IAALS JPE 2.0 Pre-Convening White Paper. New England Law| Boston Research Paper, 24(01), 1-40. Sisti, J. (2022). Management cybernetics. In Complex System Governance: Theory and Practice (pp. 119-149). Cham: Springer International Publishing. Smith, L. (2025). Do We Need to "Reform" Utah's Judicial Selection System?. Utah Bar Journal, 38(2). Thomas, C. (2025). 2024 UK Judicial Attitude Survey: England & Wales courts, coroners and UK tribunals. UCL Judicial Institute. Yang, B., Serrano, J. V., Launer, M. A., Wang, L. & Rabiei, K.(2023). A comprehensive and systematic study on the cybernetics management systems. Systemic Practice and Action Research, 36(3), 479-504. Zhang, Y. (Ed.).(2023). Comparative studies on the judicial review system in East and Southeast Asia (Vol. 1). Martinus Nijhoff Publishers. Wiener, N. (1948). Cybernetics. Scientific American, 179(5), 14-19. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 85 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 43 |
||