| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,195 |
| تعداد مقالات | 77,225 |
| تعداد مشاهده مقاله | 157,166,384 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 118,378,172 |
اولویتبندی عملیات تعمیر جادههای جنگلی با استفاده از ارزیابی چند معیاری مکانی و نمایۀ وضعیت جادههای غیرآسفالته | ||
| نشریه جنگل و فرآورده های چوب | ||
| دوره 79، شماره 1، خرداد 1405، صفحه 109-120 اصل مقاله (1.04 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jfwp.2026.411262.1390 | ||
| نویسندگان | ||
| احسان عبدی* ؛ حسین موسوی؛ سید عطا اله حسینی | ||
| گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدة منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مقدمه: اولویتبندی نیازها در عملیات تعمیر جاده های جنگلی یکی از چالش برانگیزترین قسمت های مدیریت جاده است. زیرا از طرفی میزان بودجه با هزینه ها تناسب ندارد و از طرف دیگر در شرایط غیرقابل پیش بینی جنگل، ریسک رخ دادن ایرادهای جدید و به هم خوردن نظم برنامه ریزی بسیار بالاست. پژوهش حاضر با هدف اولویتبندی عملیات تعمیر جادههای جنگلی و مقایسۀ کارایی دو روش رایج ارزیابی چندمعیاری مکانی و نمایۀ وضعیت جاده های غیرآسفالته در اولویت بندی نیازهای تعمیر انجام شد. روش پژوهش: منطقۀ مورد مطالعه بخش نمخانۀ جنگل آموزشی–پژوهشی خیرود بود که 11720 متر شبکه جادۀ اصلی آن با استفاده از موقعیت مکانی آبروها به 50 قطعه تقسیم و دادههای میدانی برای هر دو روش بهطور همزمان برداشت شد. در ارزیابی چندمعیاری، معیارهای مؤثر با استفاده از روش دلفی تعیین و سپس با فرآیند تحلیل سلسلهمراتبی وزندهی و در محیط GIS تلفیق و نقشه شایستگی تعمیر جاده ایجاد شد. در روش نمایۀ وضعیت جاده های غیرآسفالته، نوع و تراکم هفت نوع ایراد اصلی جاده در هر قطعه اندازهگیری و بعد از انجام تحلیل ها، نمایه وضعیت محاسبه شد. برای مقایسۀ آماری نتایج دو روش از آزمون رتبة علامتدار ویلکاکسون و بهمنظور بررسی میزان توافق نتایج دو روش، ضریب کاپای کوهن استفاده شد. یافتهها: پس از انجام سه مرحله فرآیند دلفی، نظرهای کارشناسان نزدیک و معیارها برای اولویتبندی تعمیر جاده مشخص شدند. نتایج تحلیل سلسله مراتبی نشان داد که معیار زهکشی بیشترین وزن را در اولویتبندی عملیات تعمیر داشته و حدود 30 درصد از وزن کل را به خود اختصاص داد. با توجه به نقشۀ شایستگی تنها 22 درصد قطعه ها در کلاسههای اولویت زیاد و خیلی زیاد برای تعمیر قرار گرفته، و بخش عمدۀ شبکه در وضعیت نسبتاً مناسب است. نتایج روش نمایۀ وضعیت بیانگر کیفیت بالای روسازی بود، بهطوریکه 94 درصد قطعهها در وضعیت عالی و خیلی خوب قرار داشتند. نتایج آزمون ویلکاکسون نشان داد که بین نتایج کلی دو روش اختلاف معنیدار وجود دارد. هر چند نتایج توصیفی نشان داد که در 34 درصد قطعه ها بین نتایج دو روش تطابق وجود دارد ولی این تطابقها میتواند تصادفی باشد. نتایج بررسی تطابق دو روش با ضریب کاپای کوهن نشان داد که تطابق بین نتایج قطعه ها در دو روش ضعیف بوده و از نظر آماری معنی دار نیست. نتیجه گیری: بهطور کلی روش نمایۀ وضعیت جاده های غیرآسفالته ایرادهای عینی موجود را برداشت می کند، در صورتی که روش ارزیابی چند معیاری با توجه به نوع معیارها، بیشتر پتانسیل و احتمال بروز تخریب را لحاظ میکند که این امر میتواند دلیل تفاوت نتایج این دو باشد. روش نمایۀ وضعیت جاده های غیرآسفالته میتواند بهعنوان مبنایی دقیق برای ارزیابی شرایط موجود و برنامهریزی کوتاهمدت و راهبرد تعمیر مورد نیاز بهکار رود، در حالیکه ارزیابی چندمعیاری مکانی ابزاری مناسب برای راهبرد تعمیر پیشگیرانه، تخصیص بهینۀ منابع محدود و در نظر گرفتن اهداف چندگانه فنی و محیطزیستی باشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ارزیابی کیفیت جاده؛ برنامهریزی تعمیر؛ تحلیل سلسلهمراتبی؛ تعمیر پیشگیرانه؛ روش دلفی | ||
| مراجع | ||
|
[1] Abdi, E., & Majnounian, B. (2018). Forest Road Maintenance. University of Tehran Press. 327 p. [2] Majnounian, B. & Etter, H. (1992). Management plan revision for the district of Patom. Iranian Journal of Natural Resources, Special Issue, 104 p. [3] Coulter, E.D., Sessions, J. & Wing, M.G. (2006). Scheduling forest road maintenance using the analytic hierarchy process and heuristics. Silva Fennica, 40(1): 143-160. [4] Akay, A. E. (2006). Minimizing total costs of forest roads with computer-aided design model. Sadhana, 31(5): 621-633. [5] Pellegrini, M. & Grigolato, S. (2013). Spatial multi-criteria decision process to define maintenance priorities of forest road network: an application in the Italian Alpine region. Croatian Journal of Forest Engineering, 34(1): 31-42. [6] Musiime, R., Ferriz-Papi, J. & Marshall-Ponting, A. (2025). Developing a pavement condition assessment method for unpaved roads using the analytic hierarchy process (AHP). International Journal of Pavement Research and Technology, 18(1): 1-16. [7] Fawzy, M. M., Elsharkawy, A. S., Hassan, A. A., & Khalifa, Y.A. (2025). Prioritization of Egyptian road maintenance using analytic hierarchy process. International Journal of Pavement Research and Technology, 18(2): 391-404. [8] Eaton, R., Sidney, G., & Cate, D. (1987). Rating unsurfaced roads: A field manual for measuring maintenance problems (No. CRREL-SR-87-15). Cold Regions Research and Engineering Lab Hanover. US Army Corps of Engineers, 38 p. [9] Zhang, C., & Elaksher, A. (2012). An unmanned aerial vehicle‐based imaging system for 3D measurement of unpaved road surface distresses. Computer‐Aided Civil and Infrastructure Engineering, 27(2): 118-129. [10] Goudarzi, R., & Najafi, A. (2018). Multi-criteria decision-making methods in the management of forest road maintenance. Journal of Forest and Wood Products, 70(4): 627-636. [11] Heidari, M. J., Najafi, A., & Alavi, S. J. (2018). Pavement deterioration modeling for forest roads based on logistic regression and artificial neural networks. Croatian Journal of Forest Engineering, 39(2): 271-287 [12] Motlagh, A.R., Parsakhoo, A., Najafi, A., & Mohammadi, J. (2024). Development of a Sustainable Maintenance Strategy for Forest Road Wearing Courses in Different Climate Zones. Croatian Journal of Forest Engineering, 45(1): 139-156. [13] Abdi, E., & Musavi, F. (2017). Evaluation of mechanical properties and strength of river and mine aggregate for pavement and maintenance of forest roads. Iranian Journal of Forest, 9(1): 15-27 [14] Berenji, F., Azhdari, F., Abdi, E., & Majnounian, B. (2017). Prioritizing road maintenance operations using. SSAFR symposium on systems analysis in forest resources. Suquamish, Washington. 8 p. [15] Hayati, E., Majnounian, B., Abdi, E., Sessions, J., & Makhdoum, M. (2013). An expert-based approach to forest road network planning by combining Delphi and spatial multi-criteria evaluation. Environmental monitoring and assessment, 185(2):1767-1776. [16] Malczewski, J. (1999) GIS and Multi criteria Decision Analysis. New York: John Wiley. 305 p. [17] Abdollahi, M., Hosseini S.A., & Najafi, A. (2022). Predicting the decline of forest road pavement during the logging ban period in the north mountain forests of Iran. Journal of Natural Environment, 75(3): 502-514. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 98 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 76 |
||