پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,196 |
| تعداد مقالات | 77,227 |
| تعداد مشاهده مقاله | 157,218,119 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 118,403,704 |
ارائه راهکارهای ارتقاء زنجیره ارزش گون کتیرا مبتنی بر نگرش جامعه محلی با استفاده از روش تحلیل مضمون (منطقه مورد مطالعه: مراتع شهرستان تیران و کرون) | ||
| پژوهشهای انسانشناسی ایران | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 14 خرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijar.2026.407327.459950 | ||
| نویسندگان | ||
| سیده یگانه ثابت قدم کنارسری1؛ مهدی قربانی* 1؛ علی طویلی1؛ سیروس آزادی2؛ شهرام خلیقی سیگارودی1 | ||
| 1گروه احیا مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران | ||
| 2مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبعی استان اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی مسائل اصلی زنجیره ارزش گون کتیرایی و تحلیل عمیق تجربه زیسته جامعه محلی درباره عوامل مؤثر بر بهرهبرداری، چالشهای محیطزیستی، فرآیند برداشت، ساختار اقتصادی و سطح تابآوری اکولوژیک–اجتماعی مراتع شهرستان تیران و کرون انجام شد. تمرکز مطالعه بر درک واقعیتهای میدانی و ادغام دانش بومی و نهادی برای ارائه یک چارچوب کاربردی جهت بهبود مدیریت و ارتقای ارزشافزوده محصول کتیرا بوده است. در این راستا مسئله اصلی پژوهش، ناپایداری اکولوژیک مراتع و ناعادلانه بودن ساختار اقتصادی زنجیره ارزش است که به تضعیف معیشت بهرهبرداران، کاهش کیفیت محصول و تخریب گونهای کتیرایی منجر شده است. روش: روش پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل مضمون براساس الگوی ششمرحلهای براون و کلارک بود. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته، مشاهده مستقیم و بررسی اسناد محلی گردآوری شدند. نمونهگیری به روش هدفمند–زنجیرهای انجام شد و ۱۱ مشارکتکننده شامل بهرهبرداران با تجربه، کارشناسان منابع طبیعی، تجار و فعالان زنجیره ارزش انتخاب شدند. مصاحبهها پس از اخذ رضایت، ضبط و واژهنگاری شدند و تحلیل دادهها با بهرهگیری از کدگذاری باز، محوری و تجمیع مفهومی انجام گرفت. برای افزایش اعتبار از روشهای ارزیابی همتایان، مقایسه مستمر و تأیید مشارکتکنندگان استفاده شد. خروجی تحلیل شامل ۱۶۲ کد اولیه، ۱۷ مضمون فرعی و ۶ مضمون اصلی بود که نمایانگر ابعاد مختلف زنجیره ارزش گون کتیرایی در منطقه است. یافتهها: یافتهها نشان داد که مدیریت بهرهبرداری تحت تأثیر شکاف میان قوانین رسمی و دانش بومی قرار دارد و بوروکراسی پیچیده، نظارت ناکافی، محدودیت نیروی انسانی و هزینههای غیررسمی موجب کاهش اثربخشی نظام مدیریتی شده است. در بُعد محیطزیستی، خشکسالیهای پیاپی، تغییر الگوی بارش، افزایش دما، آفات و برداشتهای غیراصولی منجر به خشکیدگی گسترده بوتهها و کاهش ظرفیت احیای مرتع شده است. در بخش تولید، کاهش مشارکت افراد باتجربه و ورود کارگران بیمهارت باعث گسترش تیغزنی نادرست و افت کیفیت محصول شده است. بررسی ساختار اقتصادی نشان داد که زنجیره ارزش به شدت در کنترل واسطهها و صادرکنندگان است و بهرهبرداران سهم اندکی از سود نهایی دارند. قاچاق، خامفروشی، نبود شفافیت قیمت و فقدان دسترسی به بازارهای رسمی از چالشهای مهم هستند. در حوزه فرآوری مشخص شد که نبود صنایع تبدیلی، بستهبندی و استانداردسازی داخلی موجب از دست رفتن ارزش افزوده و فرصتهای اشتغال شده و وابستگی گسترده به صادرات خام را ایجاد کرده است. در نهایت، تحلیل تابآوری اکولوژیک–اجتماعی نشان داد که تخریب مراتع، ضعف ساختار حمایتی و کاهش انتقال دانش بومی تابآوری اکوسیستم و جامعه محلی را بهشدت کاهش داده و وابستگی اقتصادی مردم به کتیرا آنها را نسبت به بحرانها آسیبپذیر کرده است. نتیجهگیری: بر اساس تحلیل مضامین، پایداری زنجیره ارزش گون کتیرایی نیازمند اصلاح ساختار نظارت و مجوزدهی، طراحی مدلهای مشارکتی با استفاده از دانش بومی، آموزش مهارتهای تخصصی برداشت، توسعه واحدهای فرآوری و بستهبندی محلی، ایجاد تعاونیهای بازاریابی و افزایش شفافیت قیمت است. همچنین احیای مراتع، تعدیل فشار بهرهبرداری و تدوین برنامههای سازگار با تغییرات اقلیمی برای تقویت تابآوری اکولوژیک ضروری است. پژوهش حاضر با ترکیب دیدگاههای جامعه محلی و نهادهای رسمی، چارچوبی کاربردی برای بهبود زنجیره ارزش و ارتقای معیشت بهرهبرداران ارائه میکند که قابلیت تعمیم به مدیریت سایر گونههای دارویی مرتعی نیز دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اکوسیستم مرتعی؛ بهرهبرداری پایدار؛ تابآوری اکولوژیک–اجتماعی؛ تحلیل مضمون؛ زنجیره ارزش کتیرا | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 33 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب