| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,196 |
| تعداد مقالات | 77,227 |
| تعداد مشاهده مقاله | 157,222,981 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 118,406,260 |
دستور تحمیل: نمود و نمود گردانی در زبان فارسی بر اساس رویکرد نقش و ارجاع | ||
| پژوهشهای زبانی | ||
| مقاله 1، دوره 16، شماره 2 - شماره پیاپی 31، اسفند 1404، صفحه 1-36 اصل مقاله (1.42 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jolr.2026.398701.666928 | ||
| نویسندگان | ||
| فائزه اسدی سرمستی1؛ رحمان ویسی حصار* 2 | ||
| 1دانشگاه کردستان، دانشکده زبان و ادبیات، گروه زبان انگلیسی و زبانشناسی، سنندج، ایران | ||
| 2دانشگاه کردستان، دانشکده زبان و ادبیات، گروه زبان انگلیسی و زبانشناسی،سنندج، ایران. | ||
| چکیده | ||
| در این جستار پدیدارهای نمود و تحمیل در زبان فارسی از منظر دستور نقش و ارجاع (ون ولین و فولی،1980؛1984) و رویکرد رودریگز (2014) در سطح محمول و لایه های نحوی هسته، کانون و بند در زبان فارسی بررسی میشود. هدف پژوهش مشخص کردن انواع نمود واژگانی افعال، تعیین عملگرهای مؤثر در ایجاد تحمیل و نمودگردانی و ارائه سلسله مراتب عملگرها در تعیین نمود نهایی جمله بر اساس چارچوب مورد نظر است. روش انجام این پژوهش از نوع توصیفی- تحلیلی بوده و دادههای مورد استفاده در این مقاله به روش میدانی و از مکالمات روزانه، مجلات، روزنامه ها و مصاحبه با گویشور زبان فارسی گردآوری شده است. در این پژوهش ابتدا نمونه هایی از افعال فارسی منطبق با طبقات نمودی متفاوت (ایستا، فعالیتی، تحققی، دستاوردی و لمحه ای در لایه هسته و طبقه افعال فعالیتی-تحققی در لایه کانون) ارائه گردیده، و سپس ویژگی هر یک از طبقات نمودی با به کارگیری آزمون های نحوی-معنایی متفاوت مانند به کارگیری عملگرهای متفاوت دستوری و قیدهای متفاوت در جمله تبیین میشود. در ادامه نقش عملگرهای متفاوتی مانند نمود دستوری ناقص و کامل، عملگر تام، حروف اضافه جهتی، ماهیت ارجاعی اقمار درونی افعال و همچنین نقش انواع قیدها (قید تداومی، قید تکمیلی، قید بسامدی، قید تعیینگر، قید سرعت و پویا) در تحمیل نمودی بررسی شده، و جایگاه آنها در سطوح متفاوت جمله مشخص خواهد شد سپس، انواع نمودگردانی ناشی از باهمآیی طبقات نمودی با عناصر و عملگرهای جمله در قالب فرمول های صوری بازنمایی شده، و جایگاه هر یک از عناصر ذکر شده در لایه های هسته، کانون و بند تعیین میگردد. در نهایت، برای ترتیب و چینش عناصر در هر یک از لایههای هسته، کانون و بند سلسله مراتب خطی و فرافکنی سازهای پیشنهاد میشود. استنتاج پژوهش روشن میسازد که تحمیل میتواند در هر سطحی اعم از هسته، کانون و یا بند رخ دهد که در نتیجۀ آن ماهیت طبقه فعلی تغییر خواهد کرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| دستور نقش و ارجاع؛ تحمیل؛ نمودگردانی؛ نمودهای واژگانی؛ طبقات فعلی؛ ساختار لایه ای؛ زبان فارسی | ||
| مراجع | ||
|
ابوالحسنی چیمه، زهرا. (1390). انواع نمود واژگانی در افعال فارسی. ادب فارسی. 1(6): 101-120.
چراغی، زهرا؛ کریمی دوستان، غلامحسین. (1392). طبقهبندی افعال زبان فارسی بر اساس ساخت رویدادی و نمودی. پژوهشهای زبانی. 4(2): 41-60.
رضایی، والی. (1391). بررسی نحوی و معنایی فعل های ایستا در زبان فارسی. زبانشناسی و گویشهای خراسان. 7: 23-38.
رضایی والی, و مکارمی ژاله. (1400). برهم کنش فعل های لحظه ای و انواع نمود دستوری در زبان فارسی. فصل نامه علمی زبان پژوهی، (40)، 199-225.
رضایی, والی؛ مکارمی، ژاله. (1400). نمود پیشنگر و نوع عمل در زبان فارسی. نشریه پژوهش های زبان شناسی. 13(1): 113-132.
غنچه پور، موسی؛ احمدی پور اناری، زهره. (1399). نمود واژگانی در زبان فارسی: مطالعهای برپایۀ رویکرد سنجهای. مطالعات زبانها و گویشهای غرب ایران. 8 (1): 73-94.
لطفی، یاسر؛ گوهری، حبیب؛ کریمیدوستان، غلامحسین؛ عزیزیفر، اکبر. (1399). مولفههای موثر بر تعیین نوع نمود واژگانی فعل در گویش لکی درهشهر. پژوهش های زبان شناسی. 23(12): 163-188.
لطفی، یاسر؛ کریمی دوستان، غلامحسین؛ گوهری، حبیب. (1400). نمود واژگانی درگویش لکی. جستارهای زبانی. 12(4): 305-344.
مکارمی, ژاله؛ تفکری رضایی، شجاع؛ رضایی، والی. (1399). تعامل افعال ایستا و نمودهای دستوری در زبان فارسی؛ رویکردی نقشگرا. نشریه پژوهش های زبان شناسی, 12(2): 73-96.
نیسانی, مژگان؛ رضایی, والی . (1396). ساخت لایهای قید و ترتیب آن در زبان فارسی. جستارهای زبانی. 8(7), 365-390.
ویسی حصار، رحمان. (1394). زمان و نمود در کردی. مطالعات زبان و گویشهای غرب ایران. 8: 101-124.
ویسی حصار، رحمان. (1396). نمود در کردی: از هستی شناسی تا دستور. 8: 135-158.
ویسی حصار، رحمان. (1397). نمودگردانی در زبان فارسی: رویکردی مشخصه بنیان. پژوهش های زبان شناسی تطبیقی. 8 (15): 135-157.
ویسی حصار، رحمان. (1404). نمود و تحمیل در کردی: از سطح محمول تا لایۀ بند. نشریه پژوهش های زبان شناسی. 17(1): 117-142.
Abolhasani Chimeh, Z. (2011). Types of lexical aspects in Persian verbs. Adab-e Farsi. 1(6): 101–120. [In Persian] Comrie, B. (1976). Aspect: An introduction to the study of verbal aspect and related problems. Cambridge University Press. Croft, W. (2012). Verbs: Aspect and causal structure. Oxford University Press. Cortés-Rodríguez, F. J. (2014). Aspectual features in Role and Reference Grammar: A layered proposal. Revista Española de Lingüística Aplicada/Spanish Journal of Applied Linguistics, 27(1): 23–53. Cheraghi, Z., & Karimi‑Doustan, G. (2014). Classification of Persian verbs based on event and aspectual structure. Journal of Language Research. 4(2): 41–60. [In Persian]. Dowty, D. (1979). Word Meaning and Montague Grammar. Boston and London: D. Reidel Publishing Company. De Swart, H. (1998). Aspect shift and coercion. Natural Language & Linguistic Theory 16(2): 347-385. Foley, W. A., & Van Valin, R. D., Jr. (1984). Functional syntax and universal grammar. Cambridge University Press. Goldberg, A. E. (1995). Constructions: A construction grammar approach to argument structure. University of Chicago Press. Ghonchehpour, S., & Ahmadipour‑Anari, M. (2020). Lexical aspect in Persian: A study based on scalar theory. Studies on Languages and Dialects of Western Iran. 8(1): 73–94. [In Persian]. Pustejovsky, J. (1991). The generative lexicon. Artificial Intelligence. 17: 409–441. Kamp, H., & Reyle, U. (1993). From discourse to logic. Kluwer Academic Publishers. Lotfi, Y., Gowhari, H., Karimi‑Doustan, G., & Azizi‑Far, M. (2020). Lexical features of verb aspects in Laki dialect of Darehshahr. Journal of Linguistic Research. 23(12): 167–187. [In Persian]. Lotfi, Y., Karimi‑Doustan, G., Gowhari, H., & Habib, A. (2021). Lexical aspect in the Laki dialect. Linguistic Essays. 12(4): 305–344. [In Persian]. Michaelis, L. A. (2004). Type shifting in construction grammar: An integrated approach to aspectual coercion. In E. Achard & S. Kemmer (Eds.): Language, culture, and mind (pp. 217–231). CSLI Publications. Makarami, Z., Tafakkori‑Rezaei, S., & Rezaei, V. (2020). Interaction of state verbs and grammatical aspect types in Persian: A functional approach. Journal of Linguistic Research. 12(2): 73–96. [In Persian]. Neisani, M. & Rezai,V. (2017). The Layered Structure of Adverbs and their Orders in Persian. Language Related Research, 8(7), 365-390. [In Persian]. Pavey, E. L. (2010). The structure of language: An introduction to grammatical analysis. Cambridge University Press. Ruppenhofer, J., & Michaelis, L. A. (2001). Beyond alternations: A constructional model of the German applicative pattern. CSLI Publications. Rezaei, V. (2013). A syntactic and semantic investigation of static verbs in Persian. Journal of Linguistics and Khorasan Dialects. 4(7): 23-38. [In Persian]. https://www.magiran.com/p1169790 Rezaei, V., & Makarami, Z. (2021). The interaction of achievement verbs and grammatical aspect in Persian. Journal of Linguistic Research. 13(40): 199–225. [In Persian]. https://doi.org/10.22051/jlr.2021.32975.1919. Rezaei, V., & Makaremi, Z. (2021). Prospective aspect and Aktionsart in Persian. Journal of Researches in Linguistics. 13(1): 113–132. [In Persian]. https://doi.org/10.22108/jrl.2021.130216.1595 Smith, C. S. (1997). The parameter of aspect (Vol. 43). Springer. Talmy, L. (1988). The relation of grammar to cognition. In B. Rudzka-Ostyn (Ed.): Topics in Cognitive Linguistics (pp. 165–205). John Benjamins Publishing. Vendler, Z. (1957). Verbs and times. Philosophical Review. 66: 143–160. Vendler, Z. (1967). Linguistics in philosophy. Ithaca and London: Cornell University Press. Van Valin, R. D., & Foley, W. A. (1980). Role and reference grammar. In Edith Moravcsik and Jessica Wirth (Ed.): Current approaches to syntax (pp. 329–352). Brill. Verkuyl, H. J. (1993). A theory of aspectuality: The interaction between temporal and atemporal structure. Cambridge: Cambridge University Press. Van Valin, R. D., Jr., & LaPolla, R. J. (1997). Syntax: Structure, meaning, and function. Cambridge University Press. Van Valin, R. D., Jr. (2005). Exploring the syntax-semantics interface. Cambridge University Press. Veisi Hasar, Rahman. 2015. Tense and Aspect in Kurdish. Research in Western Iranian Languages and Dialects. 2: 101-124. Veisi Hasar, R. (2017). Aspect in Kurdish: From ontology to syntax. Language Related Research. 8(3): 135–158. [In Pesian]. http://lrr.modares.ac.ir/article-14-11278-en.html Veisi Hasar, R. (2018). Aspect shifting in Persian: A feature-based approach. Journal of Comparative Linguistic Research. 8(15): 135–157. [In Persian]. Veisi, R. (2025). Aspect and coercion in Kurdish: From the predicate level to the clause layer. Journal of Researches in Linguistics. 17(1): 117–142. [In Persian]. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 120 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 69 |
||