پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,196 |
| تعداد مقالات | 77,227 |
| تعداد مشاهده مقاله | 157,222,974 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 118,406,255 |
مقایسه تطبیقی نگاه به محیط زیست وکارآفرینی روستایی درایران و جهان با تاکید بر علم پژوهی | ||
| فصلنامه علمی پژوهشی توسعه کارآفرینی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 28 اردیبهشت 1405 | ||
| نوع مقاله: مقالات پژوهشی- کیفی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jed.2026.408412.654630 | ||
| نویسندگان | ||
| علی حاجی نژاد* 1؛ کیارش یاراحمدی2 | ||
| 1عضو هیات علمی گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت ، ایران | ||
| 2دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده علوم ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، | ||
| چکیده | ||
| چکیده هدف: در سالهای اخیر، کارآفرینی روستایی بهعنوان یکی از راهبردهای مهم توسعه پایدار، توجه روزافزون پژوهشگران، برنامهریزان و سیاستگذاران را در سطوح ملی و بینالمللی به خود معطوف کرده است. این نوع کارآفرینی با اتکا بر ظرفیتهای محلی، منابع بومی، دانش سنتی و سرمایه انسانی افراد ساکن در نواحی روستایی، نقش قابلتوجهی در ایجاد اشتغال پایدار، افزایش درآمد خانوارها، کاهش فقر، بهبود کیفیت زندگی و تقویت تابآوری اقتصادی جوامع روستایی ایفا میکند. افزون بر این، از طریق تنوعبخشی به فعالیتهای اقتصادی، توسعه زنجیرههای ارزش محلی و تقویت پیوندهای تولیدی، میتواند از مهاجرت بیرویه جمعیت روستایی به شهرها جلوگیری کرده و زمینه تحقق توسعه متوازن فضایی و منطقهای را فراهم سازد. با وجود این کارکردهای مثبت، گسترش فعالیتهای کارآفرینانه در محیطهای روستایی با چالشهای زیستمحیطی قابلتوجهی همراه است. وابستگی مستقیم این فعالیتها به منابع طبیعی نظیر زمین، آب، جنگلها و مراتع، فشار فزایندهای بر اکوسیستمهای شکننده روستایی وارد میکند و در صورت نبود مدیریت صحیح و برنامهریزی آگاهانه، پیامدهایی همچون تخریب منابع طبیعی، کاهش تنوع زیستی، آلودگی خاک و آب و افت کیفیت محیطزیست را به دنبال خواهد داشت. تداوم این روند در بلندمدت میتواند بنیانهای اقتصادی، اجتماعی و اکولوژیک توسعه روستایی را تضعیف کرده و پایداری معیشت جوامع محلی را با تهدید مواجه سازد. در این چارچوب، بیتوجهی به ملاحظات زیستمحیطی، اصول اخلاق محیطزیستی و مسئولیت اجتماعی بنگاهها، تهدیدی جدی برای پایداری کارآفرینی روستایی محسوب میشود. پایبندی به اصول توسعه پایدار و مسئولیت اجتماعی شرکتها، ضمن کاهش آثار منفی زیستمحیطی، میتواند به افزایش بهرهوری، ارتقای مشروعیت اجتماعی فعالیتهای اقتصادی، تقویت اعتماد عمومی و بهبود رقابتپذیری بنگاههای روستایی در بلندمدت منجر شود. با این حال، اجرای الزامات زیستمحیطی اغلب با افزایش هزینههای تولید، کاهش سودآوری کوتاهمدت و تضعیف انگیزه کارآفرینان، بهویژه در مناطق روستایی کمبرخوردار، همراه است. ازاینرو، موفقیت کارآفرینی روستایی مستلزم اتخاذ رویکردی یکپارچه و چندبعدی است که در آن سیاستهای حمایتی، آموزش و آگاهیبخشی، مشارکت فعال جامعه محلی و چارچوبهای نظارتی کارآمد بهصورت همافزا مورد توجه قرار گیرند. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر بررسی ابعاد اخلاقی و الزامات قانونی کارآفرینی روستایی با بهرهگیری از رویکرد علمسنجی و مقایسه نظاممند دیدگاهها و تجربیات داخلی و بینالمللی در این حوزه است. روش: پژوهش حاضر با استفاده از رویکرد علم پژوهی و بهکارگیری روش کیفی–توصیفی–تحلیلی به صورت سیستماتیک انجام شده است. داده های تحقیق از مقالات علمی معتبر فارسی و انگلیسی منتشر شده در بازه زمانی 2010 تا 2025 استخراج گردید. به منظور گردآوری دادهها، پایگاه های داده ملی و بین المللی معتبر با استفاده از کلید واژه هایی نظیر کارآفرینی روستایی، کسب و کار روستایی، ملاحظات زیست محیطی، اخلاق محیط زیست، مسئولیت اجتماعی و توسعه پایدار مورد جستجو قرار گرفتند. فرآیند انتخاب مقالات شامل سه مرحله غربالگری بود: در مرحله نخست، عنوان و چکیده مقالات از نظر ارتباط با موضوع بررسی شد؛ در مرحله دوم، متن کامل مقالات منتخب مطالعه گردید؛ و در مرحله سوم، کیفیت روش شناختی آنها بر اساس معیارهای علمی ارزیابی شد. معیارهای ورود شامل ارتباط مستقیم با اهداف پژوهش، تمرکز صریح بر ابعاد زیست محیطی و اخلاقی کارآفرینی روستایی و بهره گیری از روش های پژوهشی معتبر بود. مقالات فاقد کیفیت علمی یا خارج از دامنه موضوعی حذف شدند. در نهایت، از میان 61 مقاله اولیه، تعداد 29 مقاله شامل هفت مقاله فارسی و 22 مقاله انگلیسی برای تحلیل نهایی انتخاب شد. تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار VOSviewer انجام گرفت و شامل تحلیل هم رخدادی کلیدواژهها، بررسی شبکههای همکاری نویسندگان و خوشهبندی موضوعی مقالات بود. یافتهها: یافتههای پژوهش نشان میدهد که ابزارهای قانونی و مقررات سختگیرانه، از طریق ایجاد چارچوبهای الزامآور، میتوانند نقش مؤثری و اثربخشی در کاهش آلودگی و بهبود عملکرد زیستمحیطی فعالیتهای کارآفرینی روستایی ایفا کنند. با این حال، کارایی این ابزارها در مناطق روستایی دارای منابع محدود، به دلیل کمبود زیرساختهای فنی، ضعف نظارت نهادی و هزینههای بالای انطباق با مقررات، با محدودیتهایی مواجه است. در مقابل، رویکردهای نرم و مبتنی بر اخلاق که بر آموزش، فرهنگسازی، ارتقای آگاهی و مشارکت فعال جامعه محلی تأکید دارند، ظرفیت بیشتری برای ایجاد تغییرات عمیقتر و پایدارتر نشان میدهند؛ هرچند میزان موفقیت آنها به سطح آگاهی عمومی، سرمایه اجتماعی موجود و نیز میزان حمایت نهادی وابسته است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که هیچیک از رویکردهای سخت یا نرم به تنهایی قادر به پاسخگویی به چالشها و تنگناهای زیستمحیطی کارآفرینی روستایی نیستند و تنها ترکیب متوازن مقررات متناسب با شرایط محلی، آموزش مستمر و مشارکت اجتماعی میتواند راهبردی مؤثر برای ارتقای پایداری زیستمحیطی در این حوزه فراهم آورد. افزون بر این، تحلیل علمسنجی سه خوشه اصلی شامل پایداری محیطزیست، توسعه روستایی و مسئولیت اجتماعی فعالیتها را شناسایی کرد و نشان داد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| کارآفرینی روستایی؛ ملاحظات زیستمحیطی؛ علم پژوهی؛ توسعه پایدار؛ رویکرد ترکیبی | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 260 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب