| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,140 |
| تعداد مقالات | 76,861 |
| تعداد مشاهده مقاله | 154,555,021 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 116,593,562 |
ارزیابی اثر بازار سهم آب بر پایداری منابع آب زیرزمینی با تأکید بر قیمت تعادلی (مطالعه موردی: دشت قزوین) | ||
| تحقیقات آب و خاک ایران | ||
| دوره 57، شماره 2، اردیبهشت 1405، صفحه 491-512 اصل مقاله (1.33 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijswr.2026.407429.670066 | ||
| نویسندگان | ||
| سیده مرضیه حسینی1؛ حامد مازندرانی زاده* 2؛ محمد محجوب3؛ حمید عزیزمحمدلو4 | ||
| 1دانشجوی دوره دکتری، گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران. | ||
| 2دانشیار گروه مهندسی آب، دانشگاه بین المللی امام خمینی، قزوین | ||
| 3دکتری شیمی، مدیر اجرایی پروژه بازار آب در استان قزوین. | ||
| 4گروه حسابداری، دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره) ، قزوین ، ایران | ||
| چکیده | ||
| کاهش تراز آب زیرزمینی در دشتهای ایران، از جمله دشت قزوین، نگرانیهای جدی دربارهی پایداری منابع آب و تداوم فعالیت کشاورزی ایجاد کرده است. جهت کاهش معضلات ناشی از کاهش حجم آبخوانها، ابزارهای اقتصادی جدیدی مانند بازار سهم آب برای مدیریت منابع آب زیرزمینی مورد توجه قرار گرفته است. از اسفند 1401 به منظور افزایش بهرهوری و حفاظت از منابع آب زیرزمینی، بازار سهم آب به طور رسمی در دشت قزوین تشکیل شده است و بر اساس سازوکار بازار شکل گرفته، حداقل 10 درصد از حجم معاملات به نفع آبخوان ضبط و ذخیره میگردد. در این پژوهش به منظور بررسی اثر تشکیل بازار آب بر تراز آب زیرزمینی به شبیهسازی تراز آب زیرزمینی تحت دو سناریو الف) وجود بازار آب و ب) نبود بازار آب، با استفاده از پویایی سیستمها در افق زمانی 25 ساله در بازار ثانویه پرداخته شده است. قیمت آب نقش کلیدی در ورود عرضه کنندگان و میزان عرضه به بازار دارد. به این منظور در ابتدا قیمت تعادلی بازار با استفاده از توابع عرضه و تقاضا محاسبه شد، سپس نرخ ورود به بازار با استفاده از ترکیب نرخ رشد خطی و لجستیک شبیهسازی گردید. نتایج نشان داد که تشکیل بازار آب موجب کاهش برداشت تجمعی آب زیرزمینی به میزان حدود 49 میلیون مترمکعب طی دوره 25 ساله نسبت به سناریوی بدون بازار میشود و تراز آب زیرزمینی را به میزان 19 سانتیمتر (معادل 5/0 درصد) بهبود میبخشد. با این حال، این میزان بهبود اندک بوده و حتی در سناریوی وجود بازار آب نیز روند کلی تراز آب زیرزمینی همچنان نزولی باقی میماند. بنابراین، بازار آب اگرچه میتواند بهعنوان ابزاری مکمل در مدیریت منابع آب زیرزمینی مؤثر باشد، اما بهتنهایی برای دستیابی به پایداری آبخوان دشت قزوین کافی نیست. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بهرهوری؛ پایداری منابع آب؛ تراز آب؛ تعادل بخشی؛ قیمتگذاری | ||
| مراجع | ||
|
Abbasi, H., Minouei, M., & Rahnamay Roodposhti, F. (2025). Dynamic Modeling of Iran’s Integrated Water Market. Journal of Resource Management and Decision Engineering, 4(2), 1-12. Abbasi, R., Sedaghati, H. R., & Shafiei, S. (2022). Proposing an economic order quantity (EOQ) model for imperfect quality growing goods with stochastic demand. Research in Production and Operations Management, 13(1), 105-127. (In Persian). Abolhassani, L., Shahnoushi, N., Rahnama, A., Azam Rahmati, E., & Heiran, F. (2019). The Role of Water Market Formation in Using the Water Resources in Agricultural Sector: A Case Study of Mashhad Plain in Iran. Agricultural Economics and Development, 27(2), 1-29 . (In Persian). Ahmadi, A., Zolfagharipoor, M. A., & Ebrahimi, B. (2019). Challenges and considerations of regional water market rights, a case study: Isfahan-Borkhar Plain. Iran-Water Resources Research, 14(5), 146-159. (In Persian). Akbarpour, A., Tosan, M., & Shamshirgaran, R. (2025). Emerging Trends in the Integrating Remote Sensing and Machine Learning for Groundwater Resources Management: A Bibliometric Study. Iran-Water Resources Research, 21(1), 127-148 . (In Persian). Alam, M. J., Sarma, P. K., Begum, I. A., Connor, J., Crase, L., Sayem, S. M., & McKenzie, A. M. (2024). Agricultural Extension Service, Technology Adoption, and Production Risk Nexus: Evidence from Bangladesh. Heliyon, 10(14). Amouzegari, P., Panahi, M., & Mirnia, M. K. (2020). Local Market Analysis of Groundwater Resources Exchange in Alashtar Watershed, Iran. Watershed Engineering and Management, 12(2), 454-466 . (In Persian). Badie Barzin, H., Khamri, E., Fari Moghadam, Z., & Parhizkari, A. (2018). The Effects of Regional Water Markets Formation on Balancing the Supply and Demand of Irrigation Water in the Sistan Region. Iran-Water Resources Research, 14(3), 253-256 . (In Persian). Bruno, E. M., Jessoe, K. K., & Hanemann, W. M. (2024). The Dynamic Impacts of Pricing Groundwater. Journal of the Association of Environmental and Resource Economists, 11(5), 1201-1227. Dashtizadeh, R., Liaghat, A., Sohrabi, T., Noory, H., Kerachian, R., & Bazr Afshan, J. (2025). Examining the Impacts of Water Market Establishment on Groundwater Resources and Economy in the Absence of Sufficient Management Rules and Monitoring: A Case Study of Hashtgerd Plain. Iran-Water Resources Research, 21(2), 163-181. (In Persian). Fadaei Fard, M. N., Ebrahimi, K., & Behzadpour, M. (2025). The role of water market in improving the economic value of agricultural water resources. Water and Irrigation Management, 15(1), 55-73. (In Persian). Hashemi, M., Mazandarani zadeh, H., Daneshkare Arasteh, P., & Zarghami, M. (2020). Evaluation of Management Policies to Smultaneously Maintain Groundwater Resources and Farmers' Livelihoods Using the System Dynamics and Game Theory. Iran-Water Resources Research, 16(3), 1-17. (In Persian). Hosseini, S. M., & Mazandarani Zadeh, H. (2022). Optimal Water Allocation among Agricultural Consumers Using Crop Pattern Change Approach to Improve Farmers' Livelihood. Irrigation Sciences and Engineering, 45(3), 47-61. (In Persian). Hosseini, S. M., Mazandarani Zadeh, H., Azizmohammadlou, H., & Mahjoub, M. (2025). Estimating the Water Supply Function in Secondary and Productivity Markets, Case Study: Qazvin Water Share Market. Iran-Water Resources Research, 21(1), 112-126. (In Persian) Hosseini, S. M., Mazandarani Zadeh, H., Azizmohammadlou, H., & Mahjoub, M. (2025). Economic Analysis of the Secondary Water Market and Estimating the Equilibrium Price (Case Study: Qazvin Province). Water and Irrigation Management, 15(3), 543-562. (In Persian). Howe, C. W., & Goemans, C. (2003). Water transfers and their impacts: Lessons from three Colorado water markets 1. JAWRA Journal of the American Water Resources Association, 39(5), 1055-1065. Hyndman, R. J., & Koehler, A. B. (2006). Another Look at Measures of Forecast Accuracy. International journal of forecasting, 22(4), 679-688 Jaffari, A., Sharafati, A., Neshat, A., & Hosseini, S. A. (2025). Challenges of Water Resources Governance under the Impact of Climate Change and Water Transfer. Journal of Ecohydrology, 12(2), 780. (In Persian). Jenab, M., Ramezani Etedali, H., & Daneshkar Arasteh, P. (2022). Investigation of groudwater level decreasing effects on Qazvin aquifer hydrodynamic characteristics. Iranian Journal of Soil and Water Research, 53(6), 1373-1386. (In Persian). Kanooni, A., Hasani, Y., Garaei, K., & Dindar, A. (2020). The Effects of Water Market Development on Farmers' Selective Cultivation Pattern in Sabalan Irrigation Network, Ardabil. Iran-Water Resources Research, 16(2), 323-333. (In Persian). Karkhaneh, M., Sarlak, A., & Hozhbar Kiani, K. (2020). The Role of Market in Optimum Allocation of Water in Shazand Plain. Water and Irrigation Management, 10(2), 347-363. (In Persian). Kucharavy, D., & De, Guio R. (2015). Application of Logistic Growth Curve. Procedia engineering, 131, 280-290. Mai, T., Mushtaq, S., Loch, A., Reardon-Smith, K., & An-Vo, D. A. (2019). A systems thinking approach to water trade: Finding leverage for sustainable development. Land Use Policy, 82, 595-608. Makvandi, A., Mohamadi, H., Kardavani, P., Jvadi, S., & Farajzadeh as, M. (2020). A Survey of Water Resources Sustainability in Zayandehrood Basin Using Sustainability Indices and GMS Model (Case Study: Najaf Abad Aquifer in Zayandehrood Basin). Irrigation Sciences and Engineering, 43(3), 197-211. (In Persian). Matinju, M. H., & Alizadeh, H. (2021). Hydro-Economic Agent-Based Modelling for Simulation of the Water Market in Mojen. Iran-Water Resources Research, 16(4), 127-142. (In Persian). Mazandarani Zadeh, H., & Hoseini, M. (2023). Investigating the Effect of Agricultural Product Price Forecasting on Groundwater Level Using Systems Dynamics, in order to Simultaneously Maintain the Welfare of Farmers and Groundwater Resources. Iranian Journal of Soil and Water Research, 53(11), 2565-2582. (In Persian). Mazandarani Zadeh, H., & Hosseini, S. M. (2025). Assessing the Economic Efficiency of Water Distribution in the Agricultural Sector through Crop Pattern Modification (Case Study: Qazvin Plain Irrigation Network). Irrigation Sciences and Engineering, 48(1), 39-57. (In Persian). Ministry of Jihad Agriculture. (2000–2023). Agricultural Statistics Yearbook. (In persian). Mponji, R. F., Cao, X., Wang, J., & Jia, X. (2024). Meta-analysis on Farmers’ Adoption of Agricultural Technologies in East Africa: Evidence from Chinese Agricultural Technology Demonstration Centers. Agriculture, 14(11), 2003. Rajabi Khamse, K., Nikbakht Shahbazi, A., Fathian, H., & Zohrabi, N. (2021). Izeh Plain Subsidence Modeling Using MODFLOW Mathematical Code. Iran-Water Resources Research, 16(4), 112-126. (In Persian). Razzaq, A., Qing, P., Abid, M., Anwar, M., & Javed, I. (2019). Can the Informal Groundwater Markets Improve Water Use Efficiency and Equity? Evidence From a Semi-arid Region of Pakistan. Science of The Total Environment, 666: 849-857 Riab Consulting Engineers. (2023). Preparation of the water resources balance up to the 2017–2018 water year in the Namak Lake Basin. Iran Water Resources Management Company. Sabuhi, M., & Parhizkari, A. (2014). Analysis of the economic and welfare impacts of establishing irrigation water market in Qazvin Province. Journal of Agricultural Economics & Development, 27(4), 338-350. (In Persian). Safari, S., Sharghi, S., Kerachian, R., & Noory, H. (2023). A Market-based Mechanism for Long-term Groundwater Management Using Remotely Sensed Data. Journal of Environmental Management, 332, 117409. Shabani rouchi, Z., Yazdani, S., & Moghaddasi, R. (2024). Estimating the Amount of Saving in Water Consumption under the Condition of Forming a Water Market and Examining Its Welfare Effects: A Case Study of Hashtgerd Plain in Alborz Province of Iran. Agricultural Economics and Development, 31(4), 73-101. (In Persian). Soil and Water Research Institute of Iran. (2025). Iranian Crop Water Requirement System. (In persian). Stanski, H. R., Wilson, L. J., & Burrows, W. R. (1989). Survey of Common Verification Methods in Meteorology. Valipour, E., Rasouli, M. M., & Ketabchi, H. (2023). Groundwater Resources Withdrawal and Depletion Estimation Methods (Part 1: Methods Based on International Experiences). Water and Irrigation Management, 13(2), 385-405. (In Persian). Xu, T., Wu, Z., Tian, G., & Shi, Z. (2024). Does Water Rights Trading Promote the Efficiency of Water Use? Empirical Evidence from Pilot Water Rights Trading in China. Water Supply, 24(8), 2670-2687. Zarei Ghorkhodi, A., & Shahnazari, A. (2024). Evaluating the Impact of Creating a Water Market on Improving Productivity Using a Mathematical Programming Model (Case Study: Tajen Watershed). Water and Irrigation Management, 14(1), 207-221. (In Persian). Zetland, D. (2021). The Role of Prices in Managing Water Scarcity. Water Security, 12: 100081. Zhao, M., Ancev, T., & Vervoort, R. W. (2024). Water Market Functionality: Evidence from the Australian Experience. Water Resources Research, 60(2), e2022WR033938. Zibaei, M., & Malek varnosfaderani, M. M. (2017). Potential Effects of a Water Market on Enhancing Water Productivity and Reducing Water-related Conflicts in Fars Province, Iran. Journal of Water and Wastewater; Ab va Fazilab, 28(1), 126-138. (In Persian).
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 57 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 54 |
||