میز خدمت الکترونیک
دوره ویراستاری

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات127
تعداد شماره‌ها7,140
تعداد مقالات76,848
تعداد مشاهده مقاله154,524,324
تعداد دریافت فایل اصل مقاله116,565,755
لشگری تفرشی, احسان. (1405). خوانش ژئوپلیتیکی جنگ ایران و عراق در چارچوب گفتمان انقلاب اسلامی در ایران. , 58(2), 115-130. doi: 10.22059/jhgr.2026.374408.1008681
احسان لشگری تفرشی. "خوانش ژئوپلیتیکی جنگ ایران و عراق در چارچوب گفتمان انقلاب اسلامی در ایران". , 58, 2, 1405, 115-130. doi: 10.22059/jhgr.2026.374408.1008681
لشگری تفرشی, احسان. (1405). 'خوانش ژئوپلیتیکی جنگ ایران و عراق در چارچوب گفتمان انقلاب اسلامی در ایران', , 58(2), pp. 115-130. doi: 10.22059/jhgr.2026.374408.1008681
لشگری تفرشی, احسان. خوانش ژئوپلیتیکی جنگ ایران و عراق در چارچوب گفتمان انقلاب اسلامی در ایران. , 1405; 58(2): 115-130. doi: 10.22059/jhgr.2026.374408.1008681

خوانش ژئوپلیتیکی جنگ ایران و عراق در چارچوب گفتمان انقلاب اسلامی در ایران

پژوهشهای جغرافیای انسانی
دوره 58، شماره 2، اردیبهشت 1405، صفحه 115-130    اصل مقاله (668.14 K)
نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhgr.2026.374408.1008681
نویسنده
احسان لشگری تفرشی*
گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه یزد، یزد، ایران
چکیده
با فرارسیدن سال 1359 هم‌زمان با اوج‌گیری ناسیونالیسم عربی حزب حاکم بعث در عراق و هم‌چنین با پیروزی انقلاب اسلامی در ایران تنش نظامی در مرز ایران و عراق به‌طور چشمگیری تشدید گردید و به یک جنگ تمام‌عیار (1359- 1367) تبدیل گردید. این پژوهش ناظر بر تفسیر چگونگی مفصل‌بندی مؤلفه‌های گفتمان انقلاب اسلامی در خوانش ژئوپلیتیکی تهاجم عراق به ایران در چارچوب دیدگاه لاکلائو و موفه می‌باشد. در این چارچوب؛ کنش‌های ژئوپلیتیک در مقطعی از تاریخ به‌وسیله گفتمان حاکم مفهوم‌پردازی و از منظر هویتی در تمایز با دیگر گفتمان‌ها معنا می‌یابد. در بافتار سیاسی ایران با تهاجم عراق در سال 1359 چگونگی خوانش ژئوپلیتیکی این بحران به یک منازعه میان سه گفتمان ملی‌گرای لیبرال، چپ مارکسیستی و انقلاب اسلامی تبدیل گردید. پس از عزل بنی‌صدر از ریاست جمهوری در سال 1360 و با تفوق گفتمان انقلاب اسلامی تا 1365 مفهوم‌سازی ژئوپلیتیکی جنگ بر اساس تبارشناسی دینی و شبیه‌سازی آن با جنگ‌های پیامبر اسلام و امامان شیعه در صدر اسلام در اولویت قرار گرفت و خوانش ژئوپلیتیکی گفتمان‌های رقیب در داخل کشور کنار نهاده شد. در مقیاس فراملی نیز مرزهای جهان اسلام در چارچوب این گفتمان بر اساس اتحاد مسلمانان در برابر کفار تقسیم و مشخصاً تمایز امت اسلامی به دولت- ملت‌ها؛ اصالت نیافت. ضمن اینکه با سوگیری ضد غربی گفتمان انقلاب اسلامی خوانش ژئوپلیتیک جنگ در چارچوب معارضه دارالاسلام با دارالکفر پژواک مضاعفی یافت و دولت بعث عراق دست‌نشانده دولت‌های غربی در جهت تضعیف آرمان‌های انقلاب اسلامی و اسلام راستین قلمداد گردید.
کلیدواژه‌ها
"انقلاب اسلامی"؛ "گفتمان ژئوپلیتیکی"؛ "منازعۀ سرزمینی"؛ "لاکلائو و موفه"؛ "جنگ ایران- عراق"
مراجع
  1. آرتیمرمن، کنت. (1376). سوداگری مرگ؛ غرب چگونه عراق را مسلح ساخت. ترجمه احمد تدین، تهران: نشر رسا.
  2. ازغندی، علیرضا. (1381). سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. تهران: قومس.
  3. افضلی، رسول؛ بدیعی، مرجان؛ ذکی، یاشار و کیانی، وحید. (1394). قلمروسازی گفتمانی و ژئوپلیتیک. فصلنامه سیاست جهانی، 3(4)، 93-121.
  4. افضلی، رسول؛ زمانی، عظیم و کیانی، وحید. (1400). سیاست هم ارزی، هژمونی و ساخت سیاسی فضا (مطالعه موردی گفتمان ایدئولوژیک اسلامی. فصلنامه آمایش سیاسی فضا، 3(4)، 291- 313.
  5. بخشایشی، احمد. (1375). اصول سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. تهران: آوای نور.
  6. بصیری، محمدعلی؛ افشاری، عبدالرحمن و نجفی، داود. (1395). اسلام سیاسی و انقلاب اسلامی. فصلنامه سیاست، 3(11)، 49- 65.
  7. بهروزلک، غلامرضا. (1386). جهانی‌شدن و اسلام سیاسی در ایران. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
  8. حسینی زاده، محمدعلی. (1386). اسلام سیاسی در ایران. قم: انتشارات دانشگاه مفید قم.
  9. درودیان، محمد. (1395). تجزیه‌وتحلیل جنگ ایران و عراق؛ پیش درآمدی بر یک نظریه. تهران: انتشارات مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس.
  10. دهقانی فیروزآبادی، سید جلال. (1389). سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. تهران: سمت.
  11. دهقانی فیروزآبادی، سید جلال و رادفر، فیروزه. (1388). تحول الگوی صدور انقلاب اسلامی در دوران دفاع مقدس. فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، 3(11)، 57- 82.
  12. روا، الیویه. (1378). تجربه اسلام سیاسی. تهران: مرکز انتشارات بین‌المللی صدرا.
  13. زارعی، بهادر و پوراحمد، احمد. (1385). سنجش دو گفتمان انقلابی و ملی در قلمرو جغرافیای امنیتی جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه پژوهش‌های جغرافیایی، 38(55)، 153- 170.
  14. سعید، بابی. (1379). هراس بنیادین اروپا مداری و ظهور اسلام‌گرایی. ترجمه غلامرضا جمشیدی‌ها و موسی عنبری، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  15. سلطانی، علی‌اصغر. (1397). قدرت، گفتمان و زبان؛ سازوکارهای جریان قدرت در جمهوری اسلامی. چاپ ششم، تهران: نشر نی.
  16. سلطانی، علی‌اصغر. (1383). تحلیل گفتمان به‌مثابه نظریه و روش. فصلنامه علوم سیاسی، 7(28)، 153- 180.
  17. سیمبر، رضا و قربانی، ارسلان. (1389). اسلام‌گرایی در نظام بین‌الملل؛ رهیافت‌ها و رویکردها. تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق (ع).
  18. طاهرخانی، فاطمه. (1394). تحلیل بافت مشروعیتی گفتمان جنگ تحمیلی. فصلنامه علوم سیاسی، 18(72)، 69-96.
  19. غلامی، طهمورث و پوراسمعیلی، نجمه. (1393). جنگ ایران و عراق از دیدگاه موازنه قوا. فصلنامه سیاست دفاعی، 22(86)، 201- 242.
  20. لاکست، ایو و ژیبلن، بئترس. (1378). عوامل و اندیشه‌ها در ژئوپلیتیک. ترجمه علی فراستی، تهران: نشر آمن.
  21. لشگری تفرشی، احسان. (1400). جستاری نوین در چگونگی شناخت ژئوپلیتیک گفتمانی کشورها در چارچوب عملکرد اقتصاد سیاسی. فصلنامه سیاست دفاعی، 30(115)، 129- 149.
  22. محمدی، منوچهر. (1377). سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. تهران: انتشارات دادگستر.
  23. مرادی، اسکندر و افضلی، رسول. (1392). اندیشه‌های جدید در ژئوپلیتیک. تهران: نشر زیتون سبز.
  24. مک دانل، دایان. (1380). مقدمه‌ای بر نظریه‌های گفتمان. مترجم حسینعلی نوذری، تهران: فرهنگ گفتمان.
  25. ولی پور، سیدحسین. (1383). گفتمان‌های امنیت ملی در جمهوری اسلامی ایران. تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  26. همتی، ایرج و دلاوری، ابوالفضل. (1394). استراتژی جنگ و رفتار سیاست خارجی؛ درآمدی بر تبیین فرایند و فرجام جنگ ایران و عراق. فصلنامه پژوهشنامه علوم سیاسی، 10(3)، 235- 265.
  27. Afzali, R., Badeei, M., Zaki, Y., & Keyani, V. (2015). Discursive Territoriality in Geopolitics. Journal of World Politics, 3(4), 93- 121. [In Persian].
  28. Afzali, R., Zamani, A., & Keyani, V. (2021). Equivalence Policy, hegemony and political construction of space (A case study of Islamic ideological discourse). Political Organization of Space, 3(4), 291- 313. Doi: 20.1001.1.26455145.2021.3.4.6.5. [In Persian].
  29. Agnew, J., & Thathail, G. (2008). Geopolitics and discourse Practical geopolitical reasoning in American foreign policy. Book: Politics; Critical Essays in Human Geography, Edited by John Agnew and Virginie Mamadouh, London: Routledge.
  30. Azghandi, A. (2002). Foreign policy of Islamic Republic of Iran. Tehran: Ghomes Publisher. [In Persian].
  31.  Bakhshayeshi, A. (1996). Foreign policies Principles of Islamic Republic of Iran. Tehran: Avaye-Nour Publisher. [In Persian].
  32. Baseri, M., Afshari, A., & Najafi, D. (2016). Political Islam and Islamic Revolution. Journal of Politics, 3(11), 46- 65. [In Persian].
  33. Behrouz_ Lak, G. (2007). Globalization and political Islam in Iran. Tehran: Research Institute of Islamic Culture and Thought Press. [In Persian].
  34. Bobby, S. (2000). Fundamental fear: Eurocentrism and the emergence of Islamism. Translated by Gholam_ Reza Jamshedeiha & Moussa Anbari, Tehran: Tehran university Press. [In Persian].
  35. Campbell, D. (1998). Writing security, Minnesota: University Minnesota Press.
  36. Chubin, S. & Tripp, C. (1988). Iran Iraq at war, New work: Routledge.
  37. Dalby, S. (1991). Critical Geopolitics: Discourse, Difference and Dissent, Environment and Planning D: Society and Space, 9(3), 261- 283. https://doi.org/10.1068/d090261
  38. Daroudeyan, M. (2016). Analysis of the Iran-Iraq war; An introduction to a theory. Tehran: Holy Defense Documentation and Research Center Press. [In Persian].
  39. Dehghani Firouz-Abadi, J. (2010). Foreign policy Discourse transformation of Islamic Republic of Iran. Tehran: Iran newspaper publishing House. [In Persian].
  40. Dehghani Firouz-Abadi, J., & Radfar, F. (2009). Model evolution of issuing the Islamic Revolution During holy defense. Journal of Islamic Revolution Approach, 3(11), 57- 82. [In Persian].
  41. Fairclough, N. (2001). Language & Power. London: Longman.
  42.  Gholami, T & Pouresmaeli, N. (2014). Iran-Iraq war from the balance of power view. Journal of Defense Policy, 22(86), 201- 242. Doi: 20.1001.1.10255087.1393.22.86.8.6 [In Persian].
  43. Gregory, D., Johnston, R., Pratt, G., Watts, M., Whatmore, S., (2009). The dictionary of Human Geography. 5Th Edition, Malden: Wiley Blackwell.
  44. Grumman, S. (1982). The Iran Iraq war. Islam Embattled, Washington D.C: Preager.
  45. Hemati, I & Delavari, A. (2015). War strategy and foreign policy behavior; An introduction to explaining the process and outcome of the Iran-Iraq war. Journal of Political Science Research, 10(3), 235- 265. Doi: 20.1001.1.1735790.1394.10.3.7.2 [In Persian].
  46. Hoseinizadeh, M.A. (2007). Political Islam in Iran. Qom: Mofeid University Press. [In Persian].
  47. Laclau, E. & Muffe, C. )2001). Hegemony and socialist strategy. London: Verso.
  48. Laclau, E. (1990). New reflections on the revolution of our time. London: Verso Press.
  49. Lacoste, Y., & Giblin, B. (1999). Facteurs et opinions en geopolitiqu. Translated by Ali farassati, Tehran: Amen Publisher. [In Persian].
  50. Lashgari Tafreshi, E. (2021). New Investigation on how to understand the geopolitical discourse of States in the context of political economy function. Journal of Defense Policy, 30(115),129- 149. Doi: 20.1001.1.10255087.1400.30.115.5.3. [In Persian].
  51. Mac Donell, D. (2001). ‌Theories of discourse: an introduction. Tehran: Farhang_Goftoman Publisher. [In Persian].
  52. Maloney, S. (2002). Identity and change in Iran’s foreign policy. In Shibly telhami and Michael Barnet eds, Identity and foreign policy in Middle East, Cornell Paperback.
  53. Mamadouh, V. & Dijkind, G. (2006). Geopolitics, International Relation and Political Geography: The Politics of Geopolitical Discourse. Geopolitics, 11(3), 349- 366.http://dx.doi.org/10.1080/14650040600767859
  54. Merabishvili, G., & Metreveli, T. )2021). Spiritual Geopolitics of Georgia’s territorial Integrity. Journal of Political Geography, 87(2), 1- 11. https://doi.org/10.1016/j.polgeo.2021.102374 [In Persian].
  55. Mohammadi, M. (1998). Foreign policy of the Islamic Republic of Iran (principles and problems). Tehran: Dadgostar Publisher. [In Persian].
  56. Moradi, E., & Afzali, R. (2013). New ideas in geopolitics. Tehran: Zeytoun_ Sabz Publishr. [In Persian].
  57. Moss, L. (2002). The new political economy. Oxford: Blackwell.
  58. Razoux, P. )2015). The Iran- Iraq war. Trans to English Nicholas Elliot, Cambridge: Harvard University Press.
  59. Reuber, P. (2009). Geopolitics, International Encyclopedia of human geography, Editors in Chief Rob Kitchin & Nigel Thrift, Available:www.sciencedirect.com/referencework/9780080449104/international-encyclopedia-of-human-geography, 441- 452.
  60. Roy, O. (1999). L'echec de l'Islam politique. Tehran: Sadra International Publisher.
  61. Sembar, R., & Ghorbani, A. (2010). Islamism in the international system; Aattitudes and approaches. Tehran: Imam_ Sadegh Press. [In Persian].
  62. Soltani, A.A. (2004). Discourse analysis as a theory and method. Journal of Political Science, 7(28), 153- 180. [In Persian].
  63. Soltani, A.A. (2018). Power, speech and language; Structure and functions of power flow in Islamic Republic of Iran. Tehran: Nye Publisher. [In Persian].
  64. Sturm, T. (2013). The Future of religious geopolitics: Toward a research and theory agenda. Journal of Area, 45(2), 134- 140. DOI:10.1111/area.12028.
  65. Swyngedouw, E. (2011). Interrogating post-democratization: Reclaiming egalitarian political spaces. Journal of Political Geography, 30(1), 370- 380. https://doi.org/10.1016/j.polgeo.2011.08.001
  66. Taherkhani, F. (2015). Analysis of legitimacy context of imposed war discourse. Journal of Political Science, 18(72), 69- 96. [In Persian].
  67. Timmerman, K. (1997). The death lobby: how the West armed Iraq. Translated by Ahmad Tadayou. Tehran: Rasa Publisher. [In Persian].
  68. Valipour, H. (2004). National security discourses in Islamic Republic of Iran. Tehran: Research Institute of Strategic Studies Press. [In Persian].
  69. Zarei, B & Pourahmad, A. (2006). Evaluation of two revolutionary and national discourses in security geographical territory of Islamic Republic of Iran. Journal of Geographical Research, 38(55), 153- 170. [In Persian].
  70.  
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 36
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 28





سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب