میز خدمت الکترونیک
دوره ویراستاری

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات127
تعداد شماره‌ها7,140
تعداد مقالات76,848
تعداد مشاهده مقاله154,524,324
تعداد دریافت فایل اصل مقاله116,565,755
محمدی, سعدی, ویسی, فرزاد, خداپناه, کیومرث, سفاهیان, افشین, کهنه پوشی, امید. (1405). تحلیل و تبیین وضعیت تاب‌آوری سکونتگاه‌های روستایی در دو دوره قبل و بعد از تبدیل‌شدن به شهر مطالعه موردی: روستاهای برده‌رشه و اورامان در استان کردستان. , 58(2), 39-57. doi: 10.22059/jhgr.2026.385473.1008842
سعدی محمدی; فرزاد ویسی; کیومرث خداپناه; افشین سفاهیان; امید کهنه پوشی. "تحلیل و تبیین وضعیت تاب‌آوری سکونتگاه‌های روستایی در دو دوره قبل و بعد از تبدیل‌شدن به شهر مطالعه موردی: روستاهای برده‌رشه و اورامان در استان کردستان". , 58, 2, 1405, 39-57. doi: 10.22059/jhgr.2026.385473.1008842
محمدی, سعدی, ویسی, فرزاد, خداپناه, کیومرث, سفاهیان, افشین, کهنه پوشی, امید. (1405). 'تحلیل و تبیین وضعیت تاب‌آوری سکونتگاه‌های روستایی در دو دوره قبل و بعد از تبدیل‌شدن به شهر مطالعه موردی: روستاهای برده‌رشه و اورامان در استان کردستان', , 58(2), pp. 39-57. doi: 10.22059/jhgr.2026.385473.1008842
محمدی, سعدی, ویسی, فرزاد, خداپناه, کیومرث, سفاهیان, افشین, کهنه پوشی, امید. تحلیل و تبیین وضعیت تاب‌آوری سکونتگاه‌های روستایی در دو دوره قبل و بعد از تبدیل‌شدن به شهر مطالعه موردی: روستاهای برده‌رشه و اورامان در استان کردستان. , 1405; 58(2): 39-57. doi: 10.22059/jhgr.2026.385473.1008842

تحلیل و تبیین وضعیت تاب‌آوری سکونتگاه‌های روستایی در دو دوره قبل و بعد از تبدیل‌شدن به شهر مطالعه موردی: روستاهای برده‌رشه و اورامان در استان کردستان

پژوهشهای جغرافیای انسانی
دوره 58، شماره 2، اردیبهشت 1405، صفحه 39-57    اصل مقاله (1.07 M)
نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhgr.2026.385473.1008842
نویسندگان
سعدی محمدی* 1؛ فرزاد ویسی2؛ کیومرث خداپناه1؛ افشین سفاهیان1؛ امید کهنه پوشی1
1گروه جغرافیا، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2گروه ژئومورفولوژی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
چکیده
در ایران، تبدیل برخی نواحی روستایی به شهر به‌عنوان بخشی از سیاست‌های توسعه و ساماندهی سکونتگاه‌ها انجام‌شده است؛ اقدامی که برای تقویت توان سکونتگاه‌ها در مواجهه با بحران‌ها موردتوجه قرار گرفته است. در این راستا پژوهش حاضر با هدف تحلیل تأثیر این تغییر بر سطح تاب‌آوری سکونتگاه‌های اورامان و برده‌رشه در استان کردستان انجام‌شده است. این مطالعه از نوع کاربردی و با رویکرد توصیفی-تحلیلی است. داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی جمع‌آوری شد. جامعه آماری شامل ۹۵۱ خانوار است که بر اساس فرمول کوکران، ۲۵۰ سرپرست خانوار به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. تحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون‌های آماری ویلکاکسون، تی زوجی، تحلیل واریانس یک‌طرفه و فریدمن انجام گرفت. نتایج آزمون تی زوجی نشان داد که میانگین کلی تاب‌آوری از ۹۴/۲ به ۲۵/۳ افزایش‌یافته که این بهبود از نظر آماری معنادار است. بیشترین افزایش مربوط به بعد اقتصادی (۳۹/۰ واحد) بود که نشان‌دهنده تأثیر مثبت شهر شدن بر فرصت‌های شغلی و درآمدی است. نتایج آزمون تحلیل واریانس و توکی حاکی از تفاوت معنادار بین ابعاد مختلف تاب‌آوری، به‌ویژه بین ابعاد اقتصادی و اجتماعی بود. رتبه‌بندی متغیرها با آزمون فریدمن نیز نشان داد که عواملی مانند بودجه اختصاصی و دسترسی به انرژی بیشترین بهبود را داشته‌اند، درحالی‌که دسترسی به خدمات اعتباری کمترین ارتقا را تجربه کرده است. در مجموع، سیاست تبدیل روستا به شهر تأثیر مثبت و معناداری بر افزایش تاب‌آوری سکونتگاه‌های موردمطالعه داشته است؛ اما این بهبود در تمام ابعاد یکسان نبوده و ابعاد اقتصادی، نهادی و کالبدی-محیطی نسبت به بعد اجتماعی پیشرفت بیشتری داشته‌اند.
کلیدواژه‌ها
روستا شهر؛ تاب‌آوری؛ تبدیل روستا به شهر؛ برده رشه؛ اورامان؛ استان کردستان
مراجع
  1. احمدی، منیژه؛ جهانسوزی، مهری و دهقانی، ندا. (1400). تأثیر تبدیل روستا به شهر بر توسعه نواحی روستایی: مطالعه موردی شهر سلطان‌آباد. نشریه روستا و توسعه، 2(24)، 353-370.  https://doi.org/10.30490/rvt.2020.342749.1216
  2. ایزدی خرامه، حسن. (1380). تبدیل روستا به شهر و نقش آن در توسعه روستایی موردمطالعه: اسـتان فارس. دانشگاه تربیت مدرس؛ رساله دوره دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی؛ تهران
  3. افتخاری، عبدالرضا و ایزدی خرامه، حسن. (1380). تحلیلی بر رویکردهای مکان‌یابی و توزیع خدمات در مناطق روستایی. فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، 16(3)، 66-30
  4. پاپلی یزدی، محمدحسین و ابراهیمی، محمد امیر. (1387). نظریه‌های توسعه روستایی. چاپ پنجم. تهران: انتشارات سمت.
  5. پرتوی، پروین؛ بهزادفر، مصطفی و شیرانی، زهرا (1395). طراحی شهری و تاب‌آوری اجتماعی (بررسی موردی: محله جلفا اصفهان). دو فصلنامه معماری و شهرسازی، 9(17)، 90-116.  https://doi.org/10.30480/aup.2016.323
  6. تاج‌زاده، زهره؛ ایمانی جاجرمی، حسین؛ میرزایی، حسین و زنگنه شهرکی، سعید (1401). دلایل و پیامدهای تبدیل روستا به شهر از نگاه روستاییان با تأکید بر ساختار اجتماعی و هویتی (موردمطالعه: قلعه‌نو). توسعه محلی (روستایی-شهری)، 14(2)، 370-353. https://doi.org/10.22059/jrd.2022.340067.668707
  7. داداش‌پور، هاشم. (1394). سنجش ظرفیت‌های تاب‌آوری در مجموعه شهری قزوین. دو فصلنامه علمی و پژوهشی مدیریت بحران، 4(2)، 84-73. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.23453915.1394.4.2.6.6
  8. دربان آستانه، علیرضا و محمودی، منیژه. (1395). ارزیابی کیفیت زندگی در روستا-شهرهای جدید (مطالعه موردی: شهر بانوره). فصلنامه جغرافیا و توسعه، 14(42)، 218-199. https://doi.org/10.22111/gdij.2016.2351
  9. رضایی، محمدرضا. (1392). ارزیابی تاب‌آوری اقتصادی و نهادی جوامع شهری در برابر سوانح طبیعی (مطالعه موردی: زلزله محله‌های شهر تهران). دو فصلنامه علمی–پژوهشی مدیریت بحران،2(1)، 38-27.
  10. رضایی، محمدرضا؛ سرایی، محمدحسین و بسطامی‌نیا، امیر. (1395). تبیین و تحلیل مفهوم تاب‌آوری و شاخص‌ها و چارچوب‌های آن در سوانح طبیعی. دو فصلنامه دانش پیشگیری و مدیریت بحران، 6(1)، 32-46.
  11. رضوانی، محمدرضا؛ منصوریان، حسین و احمدی، فاطمه. (1388). ارتقای روستا به شهر و نقش آن در بهبود کیفیت زندگی ساکنان محلی (مطالعه موردی: شهرهای فیروزآباد و صاحب در استان‌های لرستان و کردستان). فصلنامه پژوهش‌های روستایی، 1(1)، 33-65.
  12. زنگنه، یعقوب؛ سمیعی پور، داوود و حمیدیان، علیرضا. (1392). تبدیل روستا به شهر و نقش آن در توسعه منطقه‌ای و تحولات نظام شهری مطالعه موردی: استان خراسان رضوی). فصلنامه مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، 4(13)، 36-17.
  13. زیاری، کرامت‌الله و رمضان‌زاده، رقیه. (1392). روستا شهر و نقش آن در تعادل‌بخشی ناحیه‌ای (مطالعه موردی: شهرستان بروجرد). چشم‌انداز جغرافیایی در مطالعات انسانی، 8(24)، 37-17.
  14. سلمانی، محمد؛ کاظمی ثانی، نسرین؛ بدری، سید علی و مطوف، شریف. (1395). شناسایی و تحلیل تأثیر متغیرها و شاخص‌های تاب‌آوری: شواهدی از شمال و شمال شرقی تهران. نشریه تحلیل فضایی مخاطرات محیطی، 3(2)، 1-22.
  15. شریفی‌نیا، زهرا و نورا، محمدرضا. (1389). بررسی نقش شهرهای کوچک در توسعه روستایی با استفاده از روش تحلیل شبکه (مطالعه موردی: دهستان نظام‌آباد شهرستان آزادشهر). فصلنامه نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، 3(1)، 93-101
  16. زنگنه شهرکی، سعید. (1392). فرآیند تبدیل نقاط روستایی به شهر در مقیاس ملی و پیدایش خام شهرها. فصلنامه پژوهش‌های روستایی،4(3)، 557-535. https://doi.org/10.22059/jrur.2013.36493
  17. فال سلیمان، محمد؛ اسکندری ثانی، محمد و رضایی نسب، آزاده. (1400). تبدیل روستا به شهر و ابعاد اثرات آن در فضا (موردمطالعه: شهرهای زیارت و لوجلی شهرستان شیروان). فصلنامه روستا و توسعه پایدار فضا، 2(4)، 123-101.
  18. https://doi.org/10.22077/vssd.2022.4996.1067
  19. قنبری، یوسف و برقی، حمید. (1388). تحلیلی بر رویکرد کارکردهای شهری در توسعه روستایی با تأکید بر مدل یوفرد. نشریه راهبرد یاس، 20، 195-201.
  20. محمدی، اکبر؛ آشوری، کسری و رباطی، بشیر (1395). تبیین و ارزیابی مؤلفه‌های تاب‌آوری نهادی و اجتماعی در سکونتگاه‌های خودانگیخته شهری (مطالعه موردی: نایسر سنندج). فصلنامه مطالعات شهری، 6(22)، 88-75.
  21. Abou-Korin, A. (2014). Small-size urban settlements: Proposed approach for managing urban future in developing countries of increasing technological capabilities, the case of Egypt. Ain Shams Engineering Journal, 5(2), 377–390.
  22. Ahmadi, M., Jahansozi, M., & Dehghani, N. (2021). The impact of village-to-city conversion on the development of rural areas: A case study of Soltanabad city. Journal of Village and Development,  24(2), 353–370. https://doi.org/10.30490/rvt.2020.342749.1216. [in Persian]
  23. Bruneau, M., Chang, S. E., Eguchi, R. T., Lee, G. C., O’Rourke, T. D., Reinhorn, A. M., … Von Winterfeldt, D. (2003). A Framework to Quantitatively Assess and Enhance the Seismic Resilience of Communities. Earthquake Spectra, 19(4), 733–752. https://doi.org/10.1193/1.1623497
  24. Chaudhari, K. B. (2018). Urbanization and social change in India: Impact on community structures and identities. International Journal of Social Impact. 3(3), 107-115. Retrieved from: https://ijsi.in/articles/urbanization-and-social-change-in-india-impact-on-community-structures-and-identities/
  25. Cutter, S. L., Ash, K. D., & Emrich, C. T. (2010). The geographies of community disaster resilience. Global Environmental Change, 20(4), 598–606. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2014.08.005
  26. Cutter, S. L., Barnes, L., Berry, M., Burton, C., Evans, E., Tate, E., & Webb, J. (2008). A place-based model for understanding community resilience to natural disasters. Global Environmental Change, 18(4), 598–606. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2008.07.013
  27. Dadashpour, H. (2015). Assessing resilience capacities in the Qazvin urban complex. Journal of Crisis Management,  4 (2), 73–84. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.23453915.1394.4.2.6.6. [in Persian]
  28. Darban Astaneh, A., & Mahmoudi, M. (2016). Assessing the quality of life in new rural-towns (Case study: Banoureh city). Geography and Development, 14 (42), 199–218. https://doi.org/10.22111/gdij.2016.2351. [in Persian]
  29. Datta, R. (2004). Territorial Integration: An Approach to address Urbanising Villages in the Planning for Delhi Metropolitan Area, India. 40th ISoCaRP Congress 2004. https://www.isocarp.net/Data/case_studies/427.pdf
  30. Eftekhari, A. & Izadi Kharrameh, H. (2001). An analysis of location and service distribution approaches in rural areas. Geographical Research Quarterly,  16 (3), 30–66.  [in Persian]
  31. Fal Soleiman, M., Eskandari Sani, M., & Rezaei Nasab, A. (2021). Village-to-city conversion and its impact dimensions in space (Case study: Ziarat and Lojali cities in Shirvan county). Journal of Village and Sustainable Spatial Development,  2 (4), 101–123. https://doi.org/10.22077/vssd.2022.4996.1067. [in Persian]
  32. Ghanbari, Y., & Barghi, H. (2009). An analysis of the urban functions approach in rural development with an emphasis on the UFRD model. Rahbord-e Yas,  20, 195–201. [in Persian]
  33. Izadi Kharrameh, H. (2001). Village-to-city conversion and its role in rural development: A case study of Fars province [Unpublished doctoral dissertation]. Tarbiat Modares University. [in Persian]
  34.  Katherina, L. K. (2023). Rural‑to‑urban reclassification and its impact on urbanization in Indonesia: A case study of West Java Province. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 1263(1), 012015.
  35. Mohammadi, A., Ashouri, K., & Rabati, B. (2016). Explanation and evaluation of institutional and social resilience components in informal urban settlements (Case study: Naysar, Sanandaj). Urban Studies Quarterly,  6 (22), 75–88. [in Persian]
  36. Norris, F. H., Stevens, S. P., Pfefferbaum, B., Wyche, K. F., & Pfefferbaum, R. L. (2008). Community resilience as a metaphor, theory, set of capacities, and strategy for disaster readiness. American Journal of Community Psychology, 41, 127–150. https://doi.org/10.1007/s10464-007-9156-6
  37. Papoli Yazdi, M. H., & Ebrahimi, M. A. (2008). Theories of rural development (5th ed.). tehran: Samt Publications. [in Persian]
  38. Partovi, P., Behzadfar, M., & Shirani, Z. (2016). Urban design and social resilience (Case study: Jolfa neighborhood, Isfahan). Journal of Architecture and Urban Planning,  9 (17), 90–116. https://doi.org/10.30480/aup.2016.323. [in Persian]
  39. Rezaei, M. R. (2013). Assessing the economic and institutional resilience of urban communities against natural disasters (Case study: Earthquake in Tehran neighborhoods). Journal of Crisis Management, 2 (1), 27–38.  [in Persian]
  40. Rezaei, M. R., Saraei, M. H., & Bastami Nia, A. (2016). Explanation and analysis of the concept of resilience and its indicators and frameworks in natural disasters. Journal of Prevention and Crisis Management Knowledge, 6 (1), 32–46.  [in Persian]
  41. Rezvani, M. R., Mansourian, H., & Ahmadi, F. (2009). Village promotion to city and its role in improving the quality of life of local residents (Case study: Firozabad and Saheb cities in Lorestan and Kurdistan provinces). Journal of Rural Research, 1 (1), 33–65.  [in Persian]
  42. Sadeka, S.Reza,M, Mohamad,M,.& kabir,S (2013). Livelihood vulnerability due to disaster: Strategies for building disaster resilient livelihood. 2nd International Conference on Agricultural, Environment and Biological Sciences (ICAEBS'2013), Dec. 17-18, Pattaya (Thailand), 95–101. https://doi.org/10.13140/2.1.4587.0085
  43. Salmani, M., Kazemi Sani, N., Badri, S. A., & Motovvaf, S. (2016). Identification and analysis of the impact of resilience variables and indicators: Evidence from north and northeast Tehran. Journal of Spatial Analysis of Environmental Hazards,  3 (2), 1–22.  [in Persian].
  44. Sharifinia, Z., & Nora, M. R. (2010). Investigating the role of small towns in rural development using network analysis method (Case study: Nezamabad rural district, Azadshahr county). New Attitudes in Human Geography,  3 (1), 93–101.  [in Persian]
  45. Tajzadeh, Z., Imani Jajarmi, H., Mirzaei, H., & Zanganeh Shahraki, S. (2022). Reasons and consequences of village-to-city conversion from the villagers' perspective with an emphasis on social and identity structure (Case study: Ghaleh Nou). Local Development (Rural-Urban),  14 (2), 353–370. https://doi.org/10.22059/jrd.2022.340067.668707. [in Persian]
  46. Tanner, T., Lewis, D., & Wrathall, D. (2015). Livelihood resilience in the face of climate change. Nature Climate Change, 5, 23–26.https://doi.org/10.1038/NCLIMATE2431
  47. UNISDR. (2015). Sendai Framework for Disaster Risk Reduction 2015–2030. United Nations Office for Disaster Risk Reduction. UN Doc. A/CONF.224/CRP.1
  48. Yuan, D., Yau, Y., & Bao, H. (2024). Urban village redevelopment in China: Conflict formation and management from a neo-institutional economics perspective. Cities, 145, 104710. https://doi.org/10.1016/j.cities.2023.104710
  49. Zanganeh Shahraki, S. (2013). The process of converting rural settlements into cities at the national scale and the emergence of raw cities. Rural Research Quarterly,  4 (3), 535–557. https://doi.org/10.22059/jrur.2013.36493. [in Persian]
  50. Zanganeh, Y., Samiei Pour, D., & Hamidian, A. (2013). Village-to-city conversion and its role in regional development and urban system transformations (Case study: Khorasan Razavi Province). Journal of Geographical Studies of Arid Regions, 4 (13), 17–36.  [in Persian]
  51. Ziari, K., & Ramazanzadeh, R. (2013). Rural-town and its role in regional balance (Case study: Borujerd county). Geographical Landscape of Human Studies,  8 (24), 17–37. [in Persian]
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 42
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 47





سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب