تحلیل هیدروپلیتیکی انحراف آب دجله به داخل ترکیه با احداث سد ایلیسو | ||
| پژوهشهای جغرافیای انسانی | ||
| مقاله 3، دوره 58، شماره 3، پاییز 1405، صفحه 35-51 اصل مقاله (1.45 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhgr.2024.366006.1008637 | ||
| نویسندگان | ||
| حمید رضا محمدی* ؛ محمدرضا جوفار | ||
| گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| آب از دیرباز در کانون توجه بوده و تمهید آب به دامنه‌ای از روابط قدرت میان دارندگان و نیازمندان به آن دامن زده است. بنیادی‌ترین شناسه‌های قرن حاضر تأمین آب، انرژی و غذا هستند. لذا بر بنیاد چنین شناسه‌هایی، این قرن را باید قرن دیپلماسی آب تعریف کرد. در آینده، مناطقی در جهان ارزش راهبردی خواهند داشت که منابع کلان و پایدار آب داشته باشند. بانک جهانی هشدار داده است که جنگ‌های آینده، جنگ‌های آب‌پایه خواهند بود. لذا تقابل قلّت آب شیرین و تقاضای دستیابی به آن سبب درگیری میان بازیگران شده است. در خاورمیانه، بحث‌برانگیزترین این مناقشات، بر سر رودخانه‌های دجله و فرات است که کشور ترکیه سعی در محصورسازی آن‌ها دارد. کشورهای پایین‌دست، بعد جدیدی از مناقشات ژئوپلیتیکی را تجربه می‌کنند. این پژوهش با استفاده از منابع کتابخانه‌ای به این سؤال پاسخ می‌دهد که «کنترل رودخانه دجله با استفاده از سد ایلیسو توسط ترکیه، چه نتایج ژئوپلیتیکی را در کشورهای پایین‌دست در پی دارد». روش تحقیق در این پژوهش کیفی است و رویکرد آن از نظر ماهیت تلفیق توصیفی-تحلیلی و تاریخی است. نهایتاً پژوهش حاضر به این نتیجه می‌رسد که کنترل رودخانه دجله منجر به تبدیل‌شدن ترکیه به هیدروهژمون در منطقه می‌شود و وابستگی ژئوپلیتیکی کشورهای پایین‌دست به‌خصوص عراق و سوریه به ترکیه افزایش می‌یابد. مناقشات دیرپای منطقه ظرفیت امکان تنش را افزایش می‌دهد به‌عنوان‌مثال خط تالوگ اروندرود تغییر خواهد کرد و احتمال تنش مرزی بین عراق و ایران نیز افزایش می‌یابد. منزلت، وزن و نفوذ ژئوپلیتیکیِ کشورهای پایین‌دست آبی دجله کاسته می‌شود و مؤلفه‌های مزبور برای ترکیه افزایش خواهد یافت. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| هیدروپلیتیک؛ ژئوپلیتیک؛ ترکیه؛ دجله؛ سد ایلیسو | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 228 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 27 |
||