پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,195 |
| تعداد مقالات | 77,225 |
| تعداد مشاهده مقاله | 157,164,093 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 118,377,001 |
آلبویه به روایت مسکویه: تکوین عقلانیت ایرانی در آیینه تاریخنگاری اخلاقمحور | ||
| پژوهشهای علوم تاریخی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 19 اردیبهشت 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhss.2026.409506.473895 | ||
| نویسندگان | ||
| یحیی بوذری نژاد1؛ داوود طالقانی* 2 | ||
| 1گروه علوم اجتماعی اسلامی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران | ||
| 2دانشگاه تهران، دانشکده علوم اجتماعی، گروه علوم اجتماعی اسلامی | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش با هدف تحلیل نسبت میان زمینهی سیاسیـفرهنگی حکومت آلبویه و دستگاه مفهومی ابوعلی مسکویه، به بررسی سازوکارهای پیدایش «تاریخنگاری اخلاقمحور» در سنت اسلامی میپردازد. مسئله اصلی تحقیق آن است که چگونه شرایط نهادی و معرفتی عصر آلبویه، در تعامل با تجربهی دیوانسالارانه و روش فضیلتمحور مسکویه، به شکلگیری نوعی عقلانیت سیاسیـاخلاقی انجامید که در آن تاریخ به ابزاری برای داوری هنجاری و اصلاح سیاست بدل میشود. در این راستا، با بهرهگیری از رویکردی کیفی و تفسیری و با اتکا به تحلیل درونمتنی و برونمتنی دو اثر محوری مسکویه، یعنی تجاربالامم و تهذیبالاخلاق، نشان داده میشود که چگونه «تساهل مذهبی عقلگرای آلبویه» در کنار «تجربهی دیوانسالارانه و روش تحلیلی مسکویه» زمینهساز گذار از وقایعنگاری صرف به تاریخنگاری اخلاقمحور شده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که مسکویه با تحلیل علّی رخدادهای سیاسی و نقد سیاستهای مالی و اداری، اصولی نظیر عدالت توزیعی، اقتصاد سیاسی میانهرو و مسئولیت مالی حکومت را از دل تجربههای تاریخی استخراج کرده و تاریخ را از سطح روایت رویدادها به سطح «آزمایشگاه اخلاق سیاسی» ارتقا میدهد. در این چارچوب، نقش مورّخ از گزارشگر وقایع به تحلیلگر هنجاری تغییر مییابد و سیاست بهمثابه هنر تدبیر خیر عمومی بازتعریف میشود. یافتهها همچنین نشان میدهند که در اندیشه مسکویه، تجربه تاریخی از طریق داوری عقلانی به قاعدهای هنجاری و قابل تعمیم بدل میگردد و بدینسان پیوندی ساختاری میان اخلاق، تاریخ و سیاست برقرار میشود. نوآوری پژوهش در تبیین سازوکار تبدیل تجربه سیاسی به قاعده مدنی و ارائهی چارچوبی برای ترجمهی فضیلتهای اخلاقی به قواعد حکمرانی نهفته است | ||
| کلیدواژهها | ||
| مسکویه؛ آلبویه؛ تاریخنگاری اخلاقمحور؛ عقلانیت ایرانی؛ فلسفه سیاسی اسلامی | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 67 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب